Grzegorz Dobrowolski-Doliwa

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Grzegorz Bolesław Dobrowolski-Doliwa
major dyplomowany kawalerii major dyplomowany kawalerii
Data i miejsce urodzenia 9 czerwca 1898
Jelizawietgrad
Data i miejsce śmierci 12 stycznia 1952
Więzienie mokotowskie w Warszawie
Przebieg służby
Lata służby 1918-1952
Siły zbrojne Wojsko Polskie
Jednostki Oddział II Sztabu Generalnego Wojska Polskiego
5 Samodzielna Brygada Kawalerii
Podolska Brygada Kawalerii
Zbiorcza Brygada Kawalerii
Stanowiska szef sztabu brygady kawalerii
kwatermistrz brygady kawalerii
Główne wojny i bitwy II wojna światowa
Wojna Obronna Polski 1939

Grzegorz Bolesław Dobrowolski-Doliwa (ur. 9 czerwca 1898 w Jelizawietgradzie, zm. 12 stycznia 1952 w Warszawie) – żołnierz wywiadu wojskowego, major dyplomowany kawalerii Wojska Polskiego.

Życiorys[edytuj]

Grzegorz Bolesław Dobrowolski-Doliwa urodził się 9 czerwca 1898 roku w Jelizawietgradzie, w rodzinie Bolesława i Teofili z Zachanowiczów. Był od młodych lat związany z wojskiem – w 1918 ukończył szkołę kawalerii, uzyskując stopień ppor. Był członkiem II Korpusu gen. Józefa Hallera i uczestnikiem bitwy 11 V 1918 pod Kaniowem. Dostał się do niewoli, lecz uciekł, zatrzymując się w Odessie. Tu wstąpił do POW, aktywnie działał w wywiadzie, powołany został na etat w Oddziale II Sztabu Generalnego Wojska Polskiego. Później pełnił służbę w Wydziale IV Biura Wywiadowczego Wschód O. II SG WP. 31 marca 1924 roku został awansowany na rotmistrza ze starszeństwem z 1 lipca 1923 roku i 36. lokatą w korpusie oficerów jazdy (zwanej od 1924 roku kawalerią)[1].

W latach 1927–1930 był oficerem wywiadu w działającym w ZSRR, na placówce w Mińsku. 3 listopada 1932 roku został powołany na kurs 1931-1933 Wyższej Szkoły Wojennej w Warszawie[2]. 12 marca 1933 roku został awansowany na majora ze starszeństwem z 1 stycznia 1933 roku i 2. lokatą w korpusie oficerów kawalerii[3]. Z dniem 1 października 1933 roku, po ukończeniu kursu i otrzymaniu tytułu oficera dyplomowanego, został przeniesiony do Dowództwa Okręgu Korpusu Nr VIII w Toruniu. 7 czerwca 1934 roku otrzymał przeniesienie do Dowództwa 5 Samodzielnej Brygady Kawalerii w Krakowie na stanowisko szefa sztabu[4].

W Wojnie Obronnej Polski 1939 roku walczył jako kwatermistrz Podolskiej Brygady Kawalerii, a od 23 września 1939 roku kwatermistrz Zbiorczej Brygady Kawalerii[5].

Po kapitulacji wraz z dowódcą osadzony w twierdzy Königstein. By uwolnić się z obozu, za zgodą Rómmla, podał się za Ukraińca. Zwolniony, osiadł w Warszawie, włączył się w nurt konspiracji AK, walczył w powstaniu warszawskim. Po upadku powstania otrzymał rozkaz nieujawniania się i pozostania w kraju. 22 listopada 1944 aresztowany przez gestapo i więziony w Krakowie, a następnie w niemieckich obozach koncentracyjnych Gross-Rosen, Dora i Bergen-Belsen.

Od połowy 1947 w Brukseli, pod wpływem gróźb i szantażu podjął się współpracy z organami bezpieczeństwa Polski Ludowej. Jak zeznał później podczas rozprawy sądowej, zrobił to dla uniknięcia represji i w obawie o osoby najbliższe. Współpraca była pozorna, udzielał bowiem błahych, niesprawdzonych lub wręcz fałszywych wiadomości, od początku też śledzony był przez kontrwywiad amerykański (CIC). 31 sierpnia 1949 został aresztowany w Norymberdze. W przesłuchaniu przyznał się do współpracy z organami bezpieczeństwa, ale wobec braku dowodów winy w lipcu 1950 został zwolniony i wrócił do Polski.

16 września 1950 aresztowany przez MBP / GZI WP. W następującym procesie sądowym nie przydzielono mu obrońcy. 20 lipca 1951 ława WSR w Warszawie Sr.593/51 pod przewodnictwem por. Jerzego Drohomireckiego skazała go na podstawie 7 Dekr. z 13 czerwca 1946 r. [6] na karę śmierci, jednak 23 sierpnia 1951 NSW uznając na wniosek rewizyjny naczelnego prokuratora wojskowego, że niektóre kary są zbyt niskie, uchylił wyrok i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia. 10 września 1951 WSR w Warszawie skazał go ponownie na karę śmierci. 26 października 1951 NSW utrzymał ten wyrok w mocy. Prezydent Bierut pomimo prośby nie skorzystał z prawa łaski.

Grzegorz Doliwa-Dobrowolski został stracony 12 stycznia 1952. W 1957 żona Zofia wystąpiła z wnioskiem o wznowienie postępowania, gdyż „w toku śledztwa i na rozprawie nastąpiły rażące naruszenia przepisów proceduralnych, które wręcz pozbawiły oskarżonego możliwości obrony”. Wniosek stwierdzał, że wyrok pogwałcił elementy przepisów prawa, że w stosunku do oskarżonego stosowano w śledztwie niedozwolone metody i presję fizyczną, o czym wspominał także list straconego do Prezydenta Bieruta z prośbą o łaskę. NSW uznał jednak, że nie są to nowe fakty ani dowody, i wniosek żony oddalił. Dopiero 24 lutego 1993 SWOW na sesji wyjazdowej w WSG w Olsztynie uznał wyrok byłego WSR w Warszawie za nieważny.[7]

Upamiętnienie[edytuj]

Dokładne miejsce pochówku nieznane. Grób symboliczny znajduje się na Cmentarzu Wojskowym w Warszawie w tzw. Kwaterze "na Łączce". Symboliczna tablica pamiątkowa znajduje się także na grobie syna Grzegorza - Jerzego Doliwy-Dobrowolskiego na Cmentarzu Witomińskim w Gdyni.[8]

Przypisy

  1. Dziennik Personalny Ministerstwa Spraw Wojskowych Nr 32 z 2 kwietnia 1924 roku, s. 174.
  2. Dziennik Personalny Ministerstwa Spraw Wojskowych Nr 13 z 9 grudnia 1932 roku, s. 438.
  3. Dziennik Personalny Ministerstwa Spraw Wojskowych Nr 3 z 14 marca 1933 roku, s. 46.
  4. Dziennik Personalny Ministerstwa Spraw Wojskowych Nr 11 z 7 czerwca 1934 roku, s. 161.
  5. Głowacki 1985 ↓, s. 308.
  6. "Księga najwyższego wymiaru kary" w Krzysztof Szwagrzyk: Zbrodnie w majestacie prawa 1944-1955. Wyd. ABC Future, Warszawa, 2000.
  7. http://www.ipn.gov.pl/ftp/pdf/represjonowani/Doliwa_Dobrowolski_Grzegorz.pdf
  8. GROBONET 2.2 - wyszukiwarka osób pochowanych - Cmentarze Komunalne w Gdyni

Bibliografia[edytuj]

  • Ludwik Głowacki: Obrona Warszawy i Modlina na tle kampanii wrześniowej 1939. Wyd. 5. Warszawa: Wydawnictwo Ministerstwa Obrony Narodowej, 1985. ISBN 8311071098.
  • Tadeusz Swat: Niewinnie Straceni 1945–56. Wyd. Fundacja Ochrony Zabytków, Warszawa 1991., zob też Straceni w Więzieniu mokotowskim.
  • Małgorzata Szejnert: Śród żywych duchów. Wyd. ANEKS, Londyn 1990.
  • AIPN, Teczki więźniów 1952, Doliwa-Dobrowolski Grzegorz
  • AWL, WSR w Warszawie, 118/91/3863
  • J.R. Kubiak, Tajemnice więzienia mokotowskiego...