Grzegorz IX

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
Grzegorz IX
Gregorius Nonus
Ugolino Conti di Segni
Papież
Biskup Rzymu
Ilustracja
Herb Grzegorz IX
Kraj działania  Państwo Kościelne
Data i miejsce urodzenia 1160–1170
Anagni
Data i miejsce śmierci 22 sierpnia 1241
Rzym
Miejsce pochówku bazylika św. Piotra
Papież
Okres sprawowania 19 marca 1227–22 sierpnia 1241
Wyznanie katolicyzm
Kościół rzymskokatolicki
Diakonat najpóźniej 19 grudnia 1198
Prezbiterat między 27 a 30 maja 1206
Nominacja biskupia krótko przed 8 czerwca 1206
Sakra biskupia krótko przed 8 czerwca 1206
Kreacja kardynalska 19 grudnia 1198
Innocenty III
Kościół tytularny S. Eustachio (19 grudnia 1198)
S. Marco (27 maja 1206)
biskup Ostia e Velletri (czerwiec 1206)
Pontyfikat 19 marca 1227
Sukcesja apostolska
Konsekrator nieznany

Grzegorz IX (łac. Gregorius IX, właśc. Ugolino di Conti di Segni; ur. pomiędzy 1160, a 1170[1] w Anagni, zm. 22 sierpnia 1241 w Rzymie[2]) – papież w okresie od 19 marca 1227 do 22 sierpnia 1241[3].

Następca Honoriusza III, całkowicie odziedziczył tradycje jakie pozostawili po sobie Grzegorz VII i jego stryj[3] Innocenty III. W pełni kontynuował ich politykę papieskiej przewagi. Przypominał stryja jeśli chodzi o biegłą znajomość prawa, sprawność w prowadzeniu dyplomacji i bezkompromisowość.

Życiorys[edytuj | edytuj kod]

Wczesne życie[edytuj | edytuj kod]

Studiował w Paryżu i Bolonii[2]. W grudniu 1198 został kardynałem-diakonem Sant’Eustachio, w maju 1206 kardynałem prezbiterem S. Marco, a w czerwcu tego samego roku kardynałem-biskupem Ostia e Velletri[3][4]. W 1217 został protektorem zakonu franciszkanów w Kurii Rzymskiej. W latach 1207–1209 był legatem papieskim w Niemczech i Francji, a 1217–1219 i 1221 w północnych Włoszech[2].

Pontyfikat[edytuj | edytuj kod]

Wybrano go na papieża w dniu 19 marca 1227 roku.

Jako papież był zdecydowanym zwolennikiem wypraw krzyżowych[2]. Prowadził walkę z cesarzem Fryderykiem II, którego w 1227 ekskomunikował za zwłokę w podjęciu ślubowanej krucjaty[2]. W czasie wyprawy Fryderyka do Palestyny (1228–1229) Grzegorz zajął część Królestwa Sycylii i Neapolu, jednak wracający z wyprawy cesarz rozbił wojska papieskie. Te niepowodzenia skłoniły Grzegorza do zawarcia pokoju w Ceprano (23 lipca 1230) i zdjęcia ekskomuniki z cesarza[2]. W czasie rozejmu, cesarz pomógł papieżowi, gdy w latach 1232 i 1234 musiał stoczyć ostre walki z ludem rzymskim i uciec z miasta[2]. W zamian za to papież pośredniczył pomiędzy cesarzem a miastami longobardzkimi i ekskomunikował syna Fryderyka, Henryka VII[2]. Pokój ten został jednak zerwany kilka lat później[3]. Gdy Fryderyk II, po zwycięskiej kampanii w Lombardii (1236–1237), usiłował narzucić swe zwierzchnictwo Państwu Kościelnemu, Grzegorz sprzymierzył się z miastami włoskimi i wznowił wojnę z Fryderykiem[2]. Najazd Fryderyka II na Sardynię, lenno papieskie, spowodował odnowienie ekskomuniki (20 marca 1239) i nową wojnę[2]. Zwołał na 1241 sobór, który miał potępić cesarza; Fryderyk nie dopuścił jednak do Rzymu delegatów zmierzających na sobór i, po bitwie morskiej, wziął ich do niewoli (3 maja u wybrzeży Elby[2]). Na przełomie kwietnia i maja, Rzym został odcięty od świata i otoczony[2]. Nie wytrzymując trudnej sytuacji i sierpniowych upałów, Grzegorz IX zmarł[2].

Bliski przyjaciel św. Franciszka z Asyżu i protektor franciszkanów oraz dominikanów, w 1228 kanonizował Franciszka, a w 1234 Dominika Guzmana[3]. Ustalił reguły dla klarysek – żeńskiej gałęzi zakonu franciszkanów[3]. W 1230 polecił skompilować Dekrety, zbiór prawa kanonicznego oparty na decyzjach soborowych i listach papieskich, promulgowany w 1234, pozostał do 1918 roku najważniejszym źródłem katolickiego prawa kościelnego[2]. Popierał misje franciszkanów i dominikanów we wschodniej Europie oraz działalność zakonu krzyżackiego (w 1234 zatwierdził na ich rzecz nadania Konrada mazowieckiego)[2]. Był także autorem dzieł teologicznych.

Bezkompromisowo walczył z heretykami. W bulli Excomunicamus et anathematisamus z lutego 1231 roku zatwierdził zwyczaj stosowania kary śmierci w stosunku do „doskonałych”, czyli przywódców katarskich[2]. Kilka miesięcy później wprowadził oficjalnie urząd „inkwizytorów heretyckiej przewrotności” (inquisitores haereticae pravitatis), formalnie dając początek papieskiej inkwizycji. Z jego dekretów i bulli wynika, że jednym z celów powołania inkwizycji, oprócz skutecznego zwalczania herezji, było także niedopuszczenie do karania za nią osób niewinnych[a]. W 1239 roku potępił „księgi Talmudu jako zawierające wszelkiego rodzaju obelgi i bluźnierstwa przeciwko nauce chrześcijańskiej”. Nakazał spalić owe księgi, by nie „roiło się od wielu strasznych herezji”.

19 marca 1238 roku wydał bullę, w której książę szczeciński Bogusław I jest tytułowany księciem Kaszub (bulla potwierdzała nadanie przez księcia Bogusława posiadłości koło Stargardu na rzecz zakonu joannitów). Jest to pierwsza w historii wzmianka o Kaszubach.

Kardynałowie mianowani przez Grzegorza IX[edytuj | edytuj kod]

Uwagi[edytuj | edytuj kod]

  1. Np. w 1239 pozbawił urzędu północnofrancuskiego inkwizytora Roberta le Bourge, oskarżonego o nadużycia.

Przypisy[edytuj | edytuj kod]

  1. Starsze opracowania (np. The Catholic Encyclopedia z 1913 roku) podają, że Grzegorz IX urodził się około roku 1145, a więc w chwili wyboru miał już ponad 80 lat, a umierając zbliżał się do setki, jednak w świetle nowszych badań datę jego urodzin przesuwa się w okolice roku 1170 (Maleczek, s. 128 przyp. 19). Kazimierz Dopierała podaje datę pośrednią: ok. 1155.
  2. a b c d e f g h i j k l m n o p John N.D. Kelly: Encyklopedia papieży. Warszawa: Państwowy Instytut Wydawniczy, 1997. ISBN 83-06-02633-0.
  3. a b c d e f Rudolf Fischer-Wollpert: Leksykon papieży. Kraków: Znak, 1996. ISBN 83-7006-437-X.
  4. Werner Maleczek, Zwischen lokaler Verankerung und universalem Horizont. Das Kardinalskollegium unter Innocenz. III,, [w:] A. Sommerlechner (red.), Innocenzo III. Urbs et Orbis Atti del Congresso internazionale, Roma, 9-15 settembre 1998 a cura di A. Sommerlechner,, t. I, Rzym 2003.

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]

  • Pope Gregory IX (ang.). Catholic Encyclopedia. [dostęp 2012-12-18].
  • SEGNI, Ugolino dei conti di (ca. 1170–1241) (ang.). The Cardinals of the Holy Roman Church. [dostęp 2012-12-18].
  • K. Dopierała „Księga papieży”, Wyd. Pallotinum, Poznań 1996
  • Peter de Rosa „Namiestnicy Chrystusa. Ciemna strona papiestwa”
  • Agostino Paravicini Bagliani, Cardinali di Curia e „familae” cardinalizia dal 1227 al 1254, Padwa 1972

Linki zewnętrzne[edytuj | edytuj kod]