Grzybówka czerwonoostrzowa

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Grzybówka czerwonoostrzowa
Ilustracja
Systematyka
Domena eukarionty
Królestwo grzyby
Typ podstawczaki
Klasa pieczarniaki
Rząd pieczarkowce
Rodzina grzybówkowate
Rodzaj grzybówka
Gatunek grzybówka czerwonoostrzowa
Nazwa systematyczna
Mycena rubromarginata (Fr.) P. Kumm.
Führ. Pilzk. (Zerbst): 109 (1871)
Ostrza blaszek są wybarwione
Mycena rubromarginata 284929.jpg

Grzybówka czerwonoostrzowa (Mycena rubromarginata (Fr.) P. Kumm.) – gatunek grzybów z rodziny grzybówkowatych (Mycenaceae)[1]

Systematyka i nazewnictwo[edytuj | edytuj kod]

Pozycja w klasyfikacji według Index Fungorum: Mycena, Mycenaceae, Agaricales, Agaricomycetidae, Agaricomycetes, Agaricomycotina, Basidiomycota, Fungi[1].

Po raz pierwszy takson ten zdiagnozował w 1815 r. Elias Fries nadając mu nazwę Agaricus rubromarginatus. Obecną, uznaną przez Index Fungorum nazwę nadał mu w 1871 r. P. Kumm., przenosząc go do rodzaju Mycena[1]. Niektóre synonimy nazwy naukowej[2]:

  • Agaricus rubromarginatus Fr. 1815
  • Mycena rubromarginata (Fr.) P. Kumm. 1871, var. rubromarginata

M. Lisiewska w 1987 r. nadała temu gatunkowi nazwę grzybówka purpurowoobrzeżona[3], Władysław Wojewoda w 2003 zaproponował bardziej według niego odpowiednią nazwę – grzybówka czerwonoostrzowa[4].

Morfologia[edytuj | edytuj kod]

Kapelusz

Średnica 1-3 cm, kształt stożkowaty do parabolicznego, z czasem staje się bardziej płaski. Powierzchnia naga, sucha, przezroczysta, prążkowana, barwy od jasnoszarobrązowej do ciemnoszarobrązowej, zazwyczaj z różowym lub winnoczerwonym odcieniem (ale nie zawsze). W środkowej części kapelusz jest ciemniejszy, obrzeża jaśniejsze, często bardzo jasne[5].

Blaszki

Głównych blaszek jest 15-22, pomiędzy nimi występują mniejsze międzyblaszki. Zbiegają nieco na trzon i prześwitują na grzbietową stronę kapelusza. Mają barwę od białawej do białoszarej. Ostrza blaszek mają barwę winnoczerwono brązową, czerwono-brązową do jasno brązowej, przy czym kolor jest bardziej wyraźny przy trzonie[5].

Trzon

Wysokość 1-6 cm, grubość1-2 mm, kształt walcowaty, nieco poszerzony dołem. Jest pusty w środku, prosty lub zakrzywiony. Powierzchnia w większej części naga, błyszcząca, miejscami nieco oprószona. Ma taką samą barwę jak kapelusz, zazwyczaj z winnoczerwonym odcieniem. U podstawy występują gęste, białe włókienka grzybni[5].

Miąższ

Cienki, zapach słaby[5].

Cechy mikroskopowe

Zarodniki niemal kuliste lub szerokojajowate, o rozmiarach 9,2-13,4 × 6-9,4 μm, gładkie, amyloidalne. Podstawki zgrubiałe, 4-zarodnikowe, mają rozmiar 28-34 μm. Cheilocystydy mają kształt od wrzecionowatego do niemal cylindrycznego i rozmiary 23-70 × 6.5-17 μm. Ich wierzchołki są przeważnie proste, czasami rozgałęzione na kilka szyjek, czasami maczugowate. Pleurocystyd brak. Strzępki w blaszkach mają średnicę 3-7 μm, są proste lub rozgałęzione i gęste. Strzępki w korowej warstwie trzonu mają średnicę 1,5-4 μm, są słabo rozgałęzione i pokryte naroślami o rozmiarach 1-20 × 1-3 μm. Wszystkie strzępki posiadają połączenia zaciskowe[5].

Występowanie i siedlisko[edytuj | edytuj kod]

Występuje w Ameryce Północnej i Europie[6]. Na terenie Polski w piśmiennictwie naukowym opisano wiele jej stanowisk[4].

Rośnie zarówno w lasach iglastych, jak i mieszanych oraz liściastych, na opadłym igliwiu, liściach, fragmentach drewna i korze drzew, zwłaszcza iglastych. Owocniki wytwarza od czerwca do listopada[4].

Gatunki podobne[edytuj | edytuj kod]

Dość charakterystyczne są czerwonawe ostrza blaszek, ale jest kilka grzybówek o podobnie wybarwionych ostrzach[5]:

  • grzybówka złototrzonowa (Mycena renati) ma czasami czerwone ostrza blaszek, ale łatwo ją odróżnić, gdyż ma trzon jasnożółty,
  • grzybówka rurkowatotrzonowa (Mycena capillaripes) ma ściany blaszek gęsto pokryte czerwono-brązowymi kropkami (pleurocystydy),
  • grzybówka fioletowobrązowa (Mycena purpureofusca) ma bardziej fiołkowy lub fioletowy kolor. Mikroskopowo: wierzchołki cheilocystyd są zaokrąglone, w strzępkach brak połączeń zaciskowych,
  • grzybówka krwawiąca (Mycena sanguinolenta). Po nacięciu wypływa z niej czerwono-brązowy płyn, jest też mniejsza,
  • grzybówka krwista (Mycena haematopus). Po nacięciu wypływa z niej ciemny, czerwono-brązowy płyn.

Przypisy

  1. a b c Index Fungorum (ang.). [dostęp 2013-09-15].
  2. Species Fungorum (ang.). [dostęp 2014-08-17].
  3. M. Lisiewska, Kochman & A. Skirgiełło: Grzybówka (Mycena). 17. Podstawczaki (Basidiomycetes), bedłkowe (Agaricales), gąskowate I (Tricholomataceae). Warszawa-Kraków: PWN, 1987.
  4. a b c Władysław Wojewoda: Checklist of Polish Larger Basidiomycetes. Krytyczna lista wielkoowocnikowych grzybów podstawkowych Polski. Kraków: W. Szafer Institute of Botany, Polish Academy of Sciences, 2003. ISBN 83-89648-09-1.
  5. a b c d e f A key to the Mycenas of Norway. Mycena rubromarginata (Fr.) P. Kumm. [dostęp 2014-08-16].
  6. Discover Life Maps. [dostęp 2014-08-17].