Grzybówka purpurowobrązowa

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
Grzybówka purpurowobrązowa
Ilustracja
Systematyka
Domena eukarionty
Królestwo grzyby
Typ podstawczaki
Klasa pieczarniaki
Rząd pieczarkowce
Rodzina grzybówkowate
Rodzaj grzybówka
Gatunek grzybówka purpurowobrązowa
Nazwa systematyczna
Mycena meliigena (Berk. & Cooke) Sacc.
Syll. fung. (Abellini) 5: 302 (1887)
Mycena meliigena (Berk. & Cooke) Sacc 709600.jpg
Mycena meliigena.jpg
Zdjęcia mikroskopowe

Grzybówka purpurowobrązowa, grzybówka korowa (Mycena meliigena (Berk. & Cooke) Sacc.) – gatunek grzybów z rodziny grzybówkowatych (Mycenaceae)[1].

Systematyka i nazewnictwo[edytuj | edytuj kod]

Pozycja w klasyfikacji według Index Fungorum: Mycena, Mycenaceae, Agaricales, Agaricomycetidae, Agaricomycetes, Agaricomycotina, Basidiomycota, Fungi[1].

Takson ten opisali w 1878 r. Miles Joseph Berkeley i Mordecai Cubitt Cooke, nadając mu nazwę Agaricus meliigena. Obecną, uznaną przez Index Fungorum nazwę, nadał mu Pier Andrea Saccardo w 1887 r.[1]

Synonimy[2]:

  • Agaricus meliigena Berk. & Cooke 1878
  • Mycena meliigena f. alba Courtec. 1986
  • Prunulus meliigena (Berk. & Cooke) Murrill 1916

Franciszek Błoński w 1888 r. opisywał ten gatunek pod polską nazwą bedłka korowa. Maria Lisiewska w 1987 r. nadała mu nazwę grzybówka korowa. Władysław Wojewoda w 2003 r. zaproponował nazwę grzybówka purpurowobrązowa[3].

Morfologia[edytuj | edytuj kod]

Kapelusz

Średnica 5–10 mm, półkulisty, paraboliczny lub dzwonkowaty, często nieco spłaszczony, lub na środku wklęsły, promieniście bruzdowany i półprzeźroczyście prążkowany. Powierzchnia oprószona, winno-czerwona, brązowawo-różowa, ciemnofioletowa, bladobrązowa z liliowym odcieniem, z wiekiem bardziej brązowawa[4].

Blaszki

W liczbie 6–24 dochodzących do trzonu, szerokie, brzuchate, przyrośnięte lub zbiegające z krótkim ząbkiem. Początkowo są tej samej barwy co kapelusz, bladawe, potem mniej lub bardziej szarobrązowe. Ostrza jaśniejsze[4].

Trzon

Wysokość 4–20 mm, grubość 0,22–4 mm, walcowaty, zgięty. Powierzchnia oprószona do biało-kłaczkowatej, połyskująca. Podstawa gęsto pokryta długimi, białymi włókienkami[4].

Miąższ

Bez zapachu[4].

Cechy mikroskopowe

Podstawki 30–36 × 10,5–13,5 µm, maczugowate, 2-zarodnikowe bez sprzążek, lub 4-zarodnikowe ze sprzążkami. Zarodniki powstające na podstawkach dwuzarodnikowych o długości do 14,5 µm, zarodniki na podstawkach 4-zarodnikowych 8–11 × 8–9,5 µm, kuliste lub prawie kuliste, amyloidalne. Cheilocystydy 15–40 × 6–14 µm, zmieszane z podstawkami, maczugowate, ze sprzążkami lub bez, pokryte nierównomiernie rozstawionymi, prostymi lub rozgałęzionymi, zakrzywionymi lub krętymi naroślami o długości do 12,5 µm. Pleurocystyd brak. Trama blaszek w odczynniku Melzera dekstrynoidalna, zmieniająca barwę na winną. Strzępki włosków kapelusza o szerokości 2,5–9 µm, pokryte brodawkami lub cylindrycznymi naroślami. Strzępki warstwy korowej trzonu brzuchate, komórki końcowe do 80 µm długości, zwykle smukłe, maczugowate, brzuchate[4].

Występowanie i siedlisko[edytuj | edytuj kod]

Grzybówka purpurowobrązowa znana jest w Ameryce Północnej, Europie, Rosji i w Armenii[5]. Władysław Wojewoda w zestawieniu grzybów wielkoowocnikowych Polski w 2003 r. przytacza liczne stanowiska z uwagą, że rozprzestrzenienie tego gatunku i stopień zagrożenia nie są znane[3]. Bardziej aktualne stanowiska podaje internetowy atlas grzybów. Grzybówka purpurowobrązowa zaliczona w nim jest do listy grzybów rzadkich, wartych objęcia ochroną[6]. W Norwegii jest szeroko rozpowszechniona, ale dość rzadka[4].

Grzyb saprotroficzny. Występuje w lasach i parkach, zwykle na porośniętej mchami korze butwiejących gałęzi i pniaków drzew, zwłaszcza topoli, dębu i lipy. Owocniki od sierpnia do października[3].

Gatunki podobne[edytuj | edytuj kod]

Na tym samym pniu często rosną obok siebie grzybówka purpurowobrązowa i grzybówka niebieskoszara (Mycena pseudocorticola). Ta druga zwykle jest częstsza. Młode okazy obu gatunków nie są trudne do odróżnienia, ale z wiekiem oba stają się bardziej brązowawe i mogą być trudne do zidentyfikowania makroskopowo. Mikroskopowo też są do siebie bardzo podobnie. Rudolph Arnold Maas Geesteranus w 1982 r. wskazał cechy kształtu i rozmiaru końcowych komórek kory trzonu pozwalające je łatwo odróżnić. U M. pseudocorticola komórki te są przysadziste, nie dłuższe niż 37 µm, podczas gdy u M. meliigena komórki te są znacznie dłuższe i smuklejsze. Brązowe kolory u starszych okazów mogą powodować pomylenie także z Mycena supina, ale u tego gatunku cheilocystydy mają tylko krótkie narośla. Mycena juniperina ma bladożółtobrązowy kapelusz i rośnie na jałowcu pospolitym[4].

Przypisy[edytuj | edytuj kod]

  1. a b c Index Fungorum [dostęp 2021-03-28] (ang.).
  2. Species Fungorum [dostęp 2021-03-28] (ang.).
  3. a b c Władysław Wojewoda. Checklist of Polish Larger Basidiomycetes. Krytyczna lista wielkoowocnikowych grzybów podstawkowych Polski. Kraków: W. Szafer Institute of Botany, Polish Academy of Sciences, 2003, ​ISBN 83-89648-09-1​.
  4. a b c d e f g Mycena meliigena (Berk. & Cooke) Sacc. [dostęp 2021-03-28] (ang.).
  5. Discover Life [dostęp 2021-03-24] (ang.).
  6. Aktualne stanowiska grzybówki purpurowobrązowej w Polsce [dostęp 2021-03-28] (ang.).