Grzyby drapieżne

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Mikroskopowe zdjęcie grzyba z rodzaju Arthrobotrys, pokazujące pętlę grzybni służącą do chwytania małych organizmów
Mucha zaatakowana przez Entomophthora muscae. Widoczne białe konidiofory z zarodnikami grzyba

Grzyby drapieżne − grupa grzybów polujących na drobne zwierzęta bezkręgowe.

Grzyby polują na kilka sposobów, np. wydzielając do otoczenia trucizny odurzające. Gdy zwierzę znajdzie się w zasięgu działania trucizny i nieruchomieje, grzyb rozwija w jego kierunku strzępki, które wrastają w ofiarę i pobierają z niej substancje odżywcze. Wśród gatunków zdobywających składniki odżywcze w ten sposób znajduje się m.in. boczniak ostrygowaty (Pleurotus ostreatus). Niektóre gatunki wytwarzają na nitkach grzybni pętelki, które w przypadku wejścia w nie ofiary nabrzmiewają, ściskając ofiarę i unieruchamiając ją[1]. Po przyklejeniu się ofiary wydzieliny strzępek grzybni powodują perforacje kutikuli, a następnie po wniknięciu strzępki do ciała ofiary powstają kuliste rozdęcia grzybni, tzw. pęcherzyki infekcyjne, z których grzybnia rozwija się we wszystkich kierunkach ciała ofiary[2].

Istnieje pięć znanych rodzajów pułapek zastawianych przez grzyby na zwierzęta[2]:

  • Sieć pokryta substancją powodującą przyklejanie się
  • Klejące kolumnowe rozgałęzienia grzybni
  • Klejące wybrzuszenia grzybni
  • Pierścienie z klejącymi wybrzuszeniami
  • Pierścienie krępujące

Niektóre gatunki żyjące na torfowiskach, w glebie lub gnijących drzewach celem uzupełnienia niedoboru azotu korzystają z pierścieni zaciskowych lub lepkich guzków, za pomocą których atakują drobne organizmy[3], np. nicienie, ameby (np. Amoebophilus simplex) czy niesporczaki i inne mikroskopijne zwierzęta[2].

Gatunki drapieżne są wśród grzybów stosunkowo liczne, samych gatunków wyspecjalizowanych w polowaniu na nicienie wyróżnia się ponad 160[2].

Wśród grzybów z klasy Zygomycetes i rzędu owadomorkowców (Entomophthorales) znajdują się gatunki polujące na owady. Grzyby te posiadają konidiofor, czyli fragment strzępki w kształcie trzonka, na szczycie którego znajduje się pojedynczy kulisty zarodnik (konidium). Pod wpływem zwiększonego ciśnienia w trzonku konidium jest wyrzucane. Takie wyrzucane zarodniki nosza nazwę balistospor. Trafiając na podłoże balistospora wykształca nowy konidiofor, ale jeśli trafi w owada, rozwija się w grzybnię. Gatunkami drapieżnymi polującymi na owady są także grzyby z klasy Ascomycetes i rodzaju Cordyceps, wyspecjalizowane w atakowaniu określonych gatunków lub rzędów owadów[3].

Przypisy

  1. R. Antoszewski: Grzyby drapieżne (pol.). [dostęp 2014-11-05].
  2. a b c d Piotr Bulak: Drapieżne grzyby nematofagiczne (pol.). e-biotechnologia.pl, 2011-04-17. [dostęp 2014-11-05].
  3. a b Marcin Wilga. Drapieżne grzyby. „Pismo Politechniki Gdańskiej”. 5/1998 (pol.).