Gujańskie Centrum Kosmiczne

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Kosmodrom Kourou
Centre Spatial Guyanais (CSG)
Stanowisko startowe rakiety Ariane 5
Stanowisko startowe rakiety Ariane 5
Organizacja zarządzająca ESA, CNES
Status aktywny
Położenie i warunki
Państwo  Francja
Departament zamorski  Gujana Francuska
Miejscowość Kourou
Najmniejsze możliwe nachylenie orbity
Największe możliwe nachylenie orbity 100°
Historia
Data otwarcia 1965
Data pierwszego startu 9 kwietnia 1968
Położenie na mapie Gujany Francuskiej
Mapa lokalizacyjna Gujany Francuskiej
Kosmodrom Kourou
Kosmodrom Kourou
Położenie na mapie świata
Mapa lokalizacyjna świata
Kosmodrom Kourou
Kosmodrom Kourou
Ziemia 5°13′18″N 52°45′14″W/5,221667 -52,753889

Gujańskie Centrum Kosmiczne (franc. Centre Spatial Guyanais) – francusko-europejski kosmodrom położony w pobliżu Kourou w Gujanie Francuskiej, terytorium zależnym od Francji, które ma status departamentu zamorskiego[1].

W 1964 roku rząd Francji wybrał spośród 14. lokalizacji Gujanę Francuską na miejsce budowy kosmodromu. Budowę obiektu rozpoczęto rok później. Europejski Port Kosmiczny, zajmuje obszar 750 km². Jest zlokalizowany na północ od miasta Kourou. Z dwóch stron otoczony jest lasami tropikalnymi, a z jednej z wybrzeżem morskim[1]. Otwarte w 1968 roku Centrum jest szczególnie użyteczne ze względu na położenie w pobliżu równika i przez fakt, że wystrzeliwuje rakiety nad wodę. Z Kourou wystrzeliwują swoje satelity Europejska Agencja Kosmiczna (ESA), francuska agencja kosmiczna CNES oraz firma Arianespace. Loty są też wykupywane przez firmy pozaeuropejskie. Kosmodrom został wybrany w 1964 portem kosmicznym Francji, gdy zaś w 1975 powołano ESA, Francja zaoferowała udostępnienie tego kosmodromu na potrzeby Agencji. ESA zapewnia 2/3 rocznego budżetu, sfinansowała też rozbudowę portu podczas rozwijania wyrzutni Ariane. W tej chwili ESA buduje infrastrukturę służącą wystrzeliwaniu rosyjskich rakiet Sojuz. Jest to część przedsięwzięcia typu joint venture mającego na celu, z jednej strony wzbogacenie floty ESA o rakiety Sojuz, z drugiej - uzyskanie przez Rosjan dostępu do kosmodromu w Kourou jako alternatywy dla Bajkonuru.

Kourou jest położone około 500 km na północ od równika, na szerokości geograficznej 5°11'. Na tej szerokości rotacja Ziemi daje wystrzeliwanym rakietom dodatkową prędkość prawie 460 m/s[2]. Dodatkowo, umieszczanie satelitów na pożądanej orbicie jest zwykle prostsze, gdy start ma miejsce w pobliżu równika. Inne zalety lokalizacji to niewielka gęstość zaludnienia oraz brak ryzyka występowania cyklonów i trzęsień ziemi[1].

W skład infrastruktury naziemnej wchodzą wyrzutnie (ELV, ELA-2, ELA-3, ELS), pomieszczenia przygotowywania satelitów, pomieszczenia kontroli lotów i fabryka paliwa stałego. Ochronę przeciwpożarową zapewnia oddział podległy brygadzie paryskiej straży pożarnej. Bazę zabezpieczają siły Francuskiej Żandarmerii Narodowej i Legii Cudzoziemskiej.

5 listopada 1971 z wyrzutni ELA-1 (wtedy CECLES) wystartowała po raz pierwszy (i ostatni) Europa 2, modyfikacja rakiety Europa wystrzeliwanej z bazy Woomera w Australii. Start okazał się nieudany, gdyż na wysokości 35 000 m nastąpiła awaria jej pierwszego stopnia. Na wysokości 69 km nastąpiła jego eksplozja, a na wysokości 79 km zniszczeniu uległy pozostałe elementy rakiety. Odłamki Europy 2 spadły do Atlantyku.

13 lutego 2012 z CSG wystartowała pierwsza rakieta Vega, wynosząc na orbitę 9 satelitów, w tym PW-Sat, pierwszego polskiego sztucznego satelitę, zbudowanego przez specjalistów z Politechniki Warszawskiej i Centrum Badań Kosmicznych PAN.

Rakiety startujące z kosmodromu[edytuj]

  1. Europa 2
  2. Ariane 1
  3. Ariane 2
  4. Ariane 3
  5. Ariane 4
  6. Ariane 5
  7. Sojuz 2
  8. Vega

Sondy startujące z kosmodromu[edytuj]

Z Centrum startowały różne europejskie sondy kosmiczne, między innymi Giotto, która przeleciała koło jądra komety Halleya (1985), SMART-1, która badała Księżyc, Rosetta (2004), której lądownik Philae wylądował na komecie Czuriumow-Gierasimienko (2014), a także obserwatoria satelitarne XMM-Newton (1999), Herschel (2009) czy Planck. Z kosmodromu startują automatyczne pojazdy transferowe ATV dostarczające zaopatrzenie na Międzynarodową Stację Kosmiczną (pierwszy – ATV Jules Verne 2008)[1].

Wyrzutnie startowe[edytuj]

  1. ELA-1: rakiety Europa 2, Ariane 1-3 i Vega, reaktywowana jako ELV w 2012
  2. ELA-2: rakieta Ariane 4, nieczynna od 2003
  3. ELA-3: rakieta Ariane 5, czynna od 1995
  4. ELS: rakiety Sojuz 2, funkcjonuje od 2011

Zobacz też[edytuj]

Przypisy

  1. a b c d Krzysztof Czart: Kosmodrom Kourou. Poznań: Oxford Educational Sp. z o.o., 2011, s. 16-19, seria: Kosmos. Tajemnice Wszechświata. Encyklopedia Astronomii i Astronautyki.. ISBN 978-83-252-1259-9.
  2. Satellite Programmes Overview - Launching Satellites, EUMETSAT, 14/7/2010.

Linki zewnętrzne[edytuj]