Gulasz

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
Gulasz
Pörkölt
danie główne
{{{alt grafiki}}}
pörkölt z dużą ilością sosu
Kuchnia

kuchnia węgierska

Miejsce powstania

Królestwo Węgier

Składniki

Gulasz (węg. pörkölt, słow. perkelt) – węgierskie danie narodowe, które składa się z mięsa, cebuli i papryki. Nazwa pörkölt wywodzi się od dawnego węgierskiego słowa pergelt, co dziś oznacza przypieczony, przyrumieniony. Pörkölt podawany jest na płytkim talerzu jako drugie danie.

Składniki[edytuj | edytuj kod]

Do przygotowania potrawy używa się: mięsa (np. łopatka wieprzowa lub szynka, boczek), cebuli, marchwi, papryki, smalcu lub oliwy, mielonej słodkiej papryki, mielonej ostrej papryki, czosnku, bulionu lub rosołu, sosu sojowego, liści laurowych, ziela angielskiego, koncentratu pomidorowego, pieczarek, masła i mąki[1].

Dania pokrewne[edytuj | edytuj kod]

Etymologia nazwy[edytuj | edytuj kod]

Nazwa pochodzi od pasterzy, którzy wypasali od wiosny do jesieni bydło na nizinach. Bydło nazywano gulya, a pasterza, który je wypasał – gulyás [wym. gujasz]. Danie pasterskie, które sobie przyrządzali, nazwano więc gulaszem. Dopiero później przejęto z języka ludowego wyraz pörkölt.

Historia[edytuj | edytuj kod]

Przez wiele lat danie to było podstawowym daniem pasterzy, a dopiero z biegiem lat stało się daniem narodowym. Rolnicy i pasterze smażyli początkowo kawałki mięsa z posiekaną cebulą na kawałku słoniny. Brakowało wtedy dzisiejszego głównego składnika – papryki. Kiedy papryka zawitała do Europy, zaczęła się jednocześnie kariera pörkölt w jego dzisiejszej postaci.
Początkowo pörkölt znany był tylko na Wielkiej Nizinie Węgierskiej (węg. Alföld). Z końcem XIX wieku danie to staje się popularne w pozostałych rejonach kraju, jednak nadal jest daniem pasterskim i nie zyskuje uznania w wyższych sferach, aż do czasu. Stało się bowiem jednym z podstawowych dań na każdym weselu, bez względu na grupę społeczną. Z czasem, kiedy wesela skrócono do jednego dnia, skróciła się też lista dań, które tam podawano. Pörkölt wyparł wtedy wiele dań i stał się daniem podstawowym, powszechnym. Przygotowywano go w garnku, a w przypadku większej liczby gości – w kociołku (węg. bogrács) na świeżym powietrzu.

Odmiany gulaszu węgierskiego[edytuj | edytuj kod]

Różnią się jedynie rodzajem mięsa, który został użyty do jego przygotowania.

  • Marhapörkölt – z wołowiny
  • Borjúpörkölt – z cielęciny
  • Birkapörkölt – z baraniny
  • Csirkepörkölt – z kurczaka
  • Halpörkölt – z ryby
  • Vaddisznópörkölt – z dzika
  • Nyúlpörkölt – z królika
  • Őzpörkölt – z sarny

Zobacz też[edytuj | edytuj kod]

Przypisy[edytuj | edytuj kod]

  1. Gulasz węgierski. kwestiasmaku.com. [dostęp 2022-09-08]. (pol.).