Gundioszczurowate

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
Gundioszczurowate
Diatomyidae[1]
Mein i Ginsburg, 1997
Systematyka
Domena eukarionty
Królestwo zwierzęta
Typ strunowce
Podtyp kręgowce
Gromada ssaki
Infragromada łożyskowce
Rząd gryzonie
Podrząd jeżozwierzowce
Infrarząd jeżozwierzokształtne
Rodzina gundioszczurowate

Gundioszczurowate[2] (Diatomyidae) – rodzina gryzoni z infrarzędu jeżozwierzokształtne[3], której zasięg ogranicza się do południowej i wschodniej Azji[4].

Historia odkrycia i badań[edytuj | edytuj kod]

Gundioszczurowate były do niedawna uważane przez paleontologów za rodzinę gryzoni wymarłą przed 11 milionami lat. W 2005 roku Paulina Jenkins z gronem współpracowników z Muzeum Historii Naturalnej w Londynie opublikowała wyniki badań nowego gatunku gryzonia, który został odkryty w 1996 roku prowincji w Khammouan w Laosie. Ze względu na znaczną odmienność morfologiczną i genetyczną od znanych gatunków, gryzoń nie mógł być zaklasyfikowany do żadnej ze znanych rodzin.

Na podstawie przeprowadzonej w 2004 roku przez Jenkins[3] analizy mitochondrialnego DNA oraz cytochromu b włączono rodzaj Leonastes do jeżozwierzokształtnych[5][6]. Nowa rodzina otrzymała nazwę Laonastidae, a odkryty gatunek został nazwany Laonastes aenigmamus[3] (skamielinowiec laotański[2]).

W 2006 roku Mary Dawson, kurator działu paleontologii ssaków Carnegie Museum of Natural History w Pittsburghu w Pensylwanii, opublikowała na łamach „Science” artykuł, w którym wykazała, że odkrycie skamielinowca laotańskiego winno być uznane za tzw. efekt Łazarza w stosunku do uznanej za wymarłą rodziny gryzoni gundioszczurowate, a on sam powinien zostać uznany za jej przedstawiciela[5].

Systematyka[edytuj | edytuj kod]

Obecnie do rodziny gundioszczurowate zalicza się siedem rodzajów[4][7][8]:

Rozmieszczenie geograficzne[edytuj | edytuj kod]

Większość znanych gatunków z rodziny Diatomyidae występowała na terenie południowej i wschodniej Azji; jeden gatunek, Inopinatia balkanica, znany jest ze skamieniałości odkrytych w Europie (Serbia)[8]. Najstarsze kopalne ślady występowania tych gryzoni datowane są na oligocen. Młodsze, odnalezione w Pakistanie skamieliny gatunku Marymus dalanae są datowane na przełom oligocenu i miocenu. Opisywane przez paleontologów na podstawie śladów kopalnych gatunki z Tajlandii, Chin i Japonii charakteryzowały się większą masą ciała oraz zredukowanym uzębieniem o charakterystycznym dwurzędowym układzie (bilophodont). Stopień ścierania uzębienia wskazywał, że zwierzęta te należały do roślinożerców. Paleontolodzy wskazywali także na dość szybko postępujące w czasie zróżnicowanie w obrębie rodziny. Współczesny skamielinowiec laotański zamieszkuje skaliste tereny w centralnej części Laosu[4].

Przypisy[edytuj | edytuj kod]

  1. Diatomyidae, w: Integrated Taxonomic Information System (ang.).
  2. a b Włodzimierz Cichocki, Agnieszka Ważna, Jan Cichocki, Ewa Rajska, Artur Jasiński, Wiesław Bogdanowicz: Polskie nazewnictwo ssaków świata. Warszawa: Muzeum i Instytut Zoologii Polskiej Akademii Nauk, 2015, s. 297. ISBN 978-83-88147-15-9.
  3. a b c Paulina D. Jenkins, C. William Kilpatrick, Mark F. Robinson, Robert J. Timmins. Morphological and molecular investigations of a new family, genus and species of rodent (Mammalia: Rodentia: Hystricognatha) from Lao PDR. „Systematics and Biodiversity”. 2 (4), s. 419–454, 2005. DOI: 10.1017/S1477200004001549 (ang.). 
  4. a b c Lawrence J. Flynn. Origin and Evolution of the Diatomyidae, with Clues to Paleoecology from the Fossil Record. „Bulletin of Carnegie Museum of Natural History”, s. 173-181, 2007. Peabody Museum, Harvard University, Cambridge. DOI: [173:OAEOTD2.0.CO;2 dx.doi.org/10.2992/0145-9058(2007)39[173:OAEOTD]2.0.CO;2] (ang.). 
  5. a b Mary R. Dawson, Laurent Marivaux, Li Chuan-kui, K.Christopher Beard i inni. Laonastes and the "Lazarus Effect" in Recent Mammals. „Science”. 311 (5766), s. 1456–1458, 2006. DOI: 10.1126/science.1124187 (ang.). 
  6. Dorothée Huchon i inni, Multiple molecular evidences for a living mammalian fossil, „Proceedings of the National Academy of Sciences of the United States of America”, 18, 104, 2007, s. 7495–7499, DOI10.1073/pnas.0701289104 (ang.).
  7. Raquel López-Antoñanzas. First diatomyid rodent from the Early Miocene of Arabia. „Naturwissenschaften”. 98, s. 117–123, 2011. DOI: 10.1007/s00114-010-0745-0 (ang.). 
  8. a b Zoran Marković, Wilma Wessels, Andrew A. van de Weerd i Hans de Bruijn. On a new diatomyid (Rodentia, Mammalia) from the Paleogene of south-east Serbia, the first record of the family in Europe. „Palaeobiodiversity and Palaeoenvironments”, w druku. DOI: 10.1007/s12549-017-0301-4 (ang.).