Gwardia Akademicka

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania

Gwardia Akademickapolska formacja paramilitarna w powstaniu listopadowym

Gwardia Akademicka (Gwardia Honorowa) – formacja paramilitarna studentów Uniwersytetu Warszawskiego, służąca ochronie władz powstania listopadowego (służba ochrony dyktatora). Utworzona 1 grudnia 1830 roku w Warszawie przez profesora Uniwersytetu Warszawskiego Krystyna Lacha Szyrmę, zlikwidowana przez gen. Jana Skrzyneckiego 26 lutego 1831 roku. Rekrutowała się ze studentów i absolwentów, w wielu przypadkach zaangażowanych poprzednio w działalność konspiracyjną. Głównym zadaniem Gwardii Akademickiej była ochrona dyktatora Jozefa Chłopickiego oraz strategicznych punktów stolicy (gmachy urzędów państwowych). Gwardia Akademicka odgrywała również ważną rolę polityczną, angażując się początkowo w działania skierowane przeciwko części wybitnych przedstawicieli Towarzystwa Patriotycznego. Spektakularnym przejawem jej zaangażowania politycznego była próba linczu na Maurycym Mochnackim. Gwardia reprezentowała początkowo poglądy konserwatywne, utożsamiane z ideami ks. Adama Czartoryskiego, członka Rady Administracyjnej. Oprócz zadań ochronnych Gwardia Akademicka zajmowała się również działalnością policyjną i walką ze szpiegami. Z czasem działalność Gwardii obróciła się przeciwko dotychczasowym sprzymierzeńcom – ks. Adamowi Czartoryskiemu i gen. Chłopickiemu, którym w wydawanych przez Formację pismach – zarzucano opieszałość wobec nieprzyjaciela. W wyniku konfliktu z dyktatorem 2 stycznia 1831 roku został odwołany dotychczasowy naczelnik i założyciel Gwardii – prof. płk Krystyn Lach Szyrma, na którego następcę wyznaczono ppłk. Piotra Łagowskiego. Polityczne uwikłania Gwardii doprowadziły z czasem do jej marginalizacji i zastąpienia jej przez inne jednostki, pełniące zadania ochronne – Gwardii Narodowej Warszawskiej i Krakusów. Pozostała kompania przyboczna złożona z gwardzistów wzięła udział w bitwie pod Olszynką Grochowską. Po jej rozwiązaniu weterani Gwardii znaleźli się w innych jednostkach wojskowych. Gwardia Akademicka jako współorganizator obchodów ku czci dekabrystów 25 stycznia 1831 roku przyczyniła się walnie do rozpętania radykalnych nastrojów antycarskich i detronizacji Mikołaja I przez Sejm Królestwa Polskiego.

Naczelnicy i dowódcy Gwardii Akademickiej[edytuj | edytuj kod]

Kapelan Gwardii[edytuj | edytuj kod]

  • ks. Ignacy Szyndlarski.

Struktura organizacyjna Gwardii Akademickiej[edytuj | edytuj kod]

1830 rok

  • 15 kompanii
  • liczebność kompanii – 55 gwardzistów

1831 rok

  • 8 kompanii pieszych
  • 1 kompania konna
  • Etat – 800 osób
  • 270 podoficerów

Umundurowanie i emblematy[edytuj | edytuj kod]

  • Sztandar Gwardii (Sztandar Uniwersytetu Warszawskiego)
  • Umundurowanie – mundur studenta Uniwersytetu Warszawskiego (Uniwersytetu Królewsko-Aleksandrowskiego)

Pisma wydawane przez Gwardię Akademicką[edytuj | edytuj kod]

  • 8 numerów „Dziennika Gwardii Honorowej”
  • Śpiewnik

gwardziści[edytuj | edytuj kod]

Pieśń Akademicka – autor Hieronim Kajsiewicz[edytuj | edytuj kod]

  • „Ojczyzna o pomoc woła, niech spoczną na chwilę muzy, ktokolwiek miecz dźwigać zdoła, niech wstrząsa tarczą Meduzy, Ojczyzna o pomoc woła”

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]

  • Ochrona królewska i rządowa w Polsce. Biuro Ochrony Rządu http://netengine.pl/ory/zabory.html
  • Dzieje Uniwersytetu Warszawskiego 1807-1915, pod redakcją Stefana Kieniewicza, Warszawa 1981.
  • Chojnacki Władysław, Dąbrowski Jan, Krystyn Lach Szyra. Syn Ziemi Mazurskiej, Olsztyn 1971.
  • H. Kajsiewicz, Pieśń akademicka, „Bard Oswobodzonej Polski”. T. 1: 1830, nr 8, s. 123–125, także w: tenże, Sonety i inne…, s. 85–86.