Gwiazda Kapteyna

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
Gwiazda Kapteyna
Porównanie rozmiaru Gwiazdy Kapteyna, Ziemi, Jowisza i Słońca
Porównanie rozmiaru Gwiazdy Kapteyna, Ziemi, Jowisza i Słońca
Dane obserwacyjne (J2000)
Gwiazdozbiór Malarz
Rektascensja 05h 11m 40,581s[1]
Deklinacja -45° 01′ 06,29″[1]
Odległość 12,75 ± 0,05 ly
3,91 ± 0,02[2] pc
Wielkość obserwowana 8,86[2]m
Ruch własny (RA) 6505,08 ± 0,98 mas/rok
Ruch własny (DEC) -5730,84 ± 0,96 mas/rok
Prędkość radialna 245,19 ± 0,10[1] km/s
Charakterystyka fizyczna
Rodzaj gwiazdy podkarzeł, zmienna typu BY Draconis[1]
Typ widmowy sdM1.0[1] lub M1 VIp[2]
Masa 0,274[3] M
Promień 0,291 ± 0,025[4] R
Metaliczność [Fe/H] –0,50[4]
Wielkość absolutna 10,90[2]m
Jasność 0,01 L
Wiek ~11,5 mld lat
Temperatura 3800[3] K
Alternatywne oznaczenia
2MASS: J05114046-4501051
Cordoba Durchmusterung: CD -45°1841
Boss General Catalogue: GC 6369
Katalog Gliesego: GJ 191
Katalog Henry’ego Drapera: HD 33793
Katalog Hipparcosa: HIP 24186
SAO Star Catalog: SAO 217223
VZ Pictoris, LHS 29

Gwiazda Kapteynagwiazda z gwiazdozbioru Malarza, jedna z najbliższych gwiazd – jest oddalona od Układu Słonecznego o około 12,75 lat świetlnych. Jest to podkarzeł typu widmowego sdM1, najbliższa gwiazda tego rodzaju.

Nazwa i orbita[edytuj | edytuj kod]

Nazwa pochodzi od holenderskiego astronoma Jacobusa Corneliusa Kapteyna, który w 1897 roku odkrył jej wyjątkowo duży ruch własny na tle gwiazd. Spośród wszystkich gwiazd tylko Gwiazda Barnarda ma większy od niej ruch własny. Gwiazda Kapteyna, jako jedna z niewielu gwiazd w sąsiedztwie Słońca, porusza się po orbicie wokół centrum Galaktyki ruchem wstecznym. Prawdopodobnie jest najbliższym Ziemi obiektem pochodzącym z galaktycznego halo[3]. Prawdopodobnie wywodzi się z karłowatej galaktyki satelickiej rozerwanej przez Drogę Mleczną, której największą pozostałością jest gromada omega Centauri[5].

Charakterystyka[edytuj | edytuj kod]

Jest ona bardzo mała – jej promień wynosi ok. 0,3 promienia Słońca[4], masa stanowi zaledwie 0,274 masy Słońca[3], jasność zaś 0,01 jasności naszej Dziennej Gwiazdy[2]. Temperatura powierzchni szacowana jest na ok. 3800 K[3]. Gwiazda Kapteyna jest starą gwiazdą, liczy około 11,5 miliarda lat[5].

Układ planetarny[edytuj | edytuj kod]

W 2014 roku metodą dopplerowską wykryto okresowe wahania prędkości radialnej gwiazdy, wskazujące na istnienie planet krążących wokół niej. Planety mają masy co najmniej kilkukrotnie większe od Ziemi (najprawdopodobniej są to tzw. superziemie). Planeta Kapteyn b krąży wewnątrz ekosfery gwiazdy; powierzchnia planety c jest najprawdopodobniej za chłodna, aby woda mogła na niej istnieć w stanie ciekłym[5][6].

Analizy z 2015 roku sugerują, że sygnał przypisywany planecie b jest w rzeczywistości przejawem aktywności gwiazdy i przeczą jej istnieniu[7].

Towarzysz
Masa
(MJ)
Okres orbitalny
(dni)
Półoś wielka
(au)
Ekscentryczność
b? 4,8 +0,9−1,0 48,616 +0,036−0,032 0,168 +0,006−0,008 0,21 +0,11−0,10
c 7,0 +1,2−1,0 121,54 ± 0,25 0,311 +0,038−0,014 0,23 +0,10−0,12

Zobacz też[edytuj | edytuj kod]

Przypisy[edytuj | edytuj kod]

  1. a b c d e Gwiazda Kapteyna w bazie SIMBAD (ang.)
  2. a b c d e Anderson E., Francis C.: HIP 24186 (ang.). W: Extended Hipparcos Compilation (XHIP) [on-line]. VizieR, 2012. [dostęp 2014-05-08].
  3. a b c d e E. Kotoneva et al.. A study of Kapteyn's star. „Astronomy & Astrophysics”. 438 (3), s. 957-962, sierpień 2005. DOI: 10.1051/0004-6361:20042287 (ang.). 
  4. a b c B.-O. Demory et al.. Mass-radius relation of low and very low-mass stars revisited with the VLTI. „Astronomy & Astrophysics”. 505 (1), s. 205-215, październik 2009. DOI: 10.1051/0004-6361/200911976 (ang.). 
  5. a b c Abel Mendez: Oldest Known Potentially Habitable Exoplanet Found. W: Planetary Habitability Laboratory [on-line]. University of Arecibo, 2014-06-03. [dostęp 2014-12-02].
  6. G. Anglada-Escudé et al.. Two planets around Kapteyn’s star: a cold and a temperate super-Earth orbiting the nearest halo red-dwarf. „Mon. Not. R. Astron. Soc.”, 2014. arXiv:1406.0818 (ang.). 
  7. Paul Robertson, Arpita Roy, Suvrath Mahadevan. Stellar Activity Mimics a Habitable-zone Planet Around Kapteyn's Star. „The Astrophysical Journal Letters”. 805 (2), s. L22, 2015. DOI: 10.1088/2041-8205/805/2/L22. arXiv:1505.02778. Bibcode2015ApJ...805L..22R. 

Linki zewnętrzne[edytuj | edytuj kod]

  • Kapteyn. The Extrasolar Planets Encyclopaedia. [dostęp 2014-12-02].