Gwiazda wieloporowata

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Gwiazda wieloporowata
Gwiazda wieloporowata: zdjęcie
Systematyka
Domena eukarionty
Królestwo grzyby
Gromada grzyby podstawkowe
Klasa pieczarniaki
Rząd gwiazdoszowce
Rodzina gwiazdoszowate
Rodzaj Myriostoma
Gatunek gwiazda wieloporowata
Nazwa systematyczna
Myriostoma coliforme (Dicks.) Corda
Anleit. Stud. Mykol., Prag: 131 (1842)
Geastrum unknown R0018657.JPG

Gwiazda wieloporowata (Myriostoma coliforme (Dicks.) Corda) – gatunek grzybów należący do rodziny gwiazdoszowatych (Geastraceae). Jest to jedyny gatunek z rodzaju Myriostoma Desv. (gwiazda lub wieloporek)[1]

Systematyka i nazewnictwo[edytuj]

Pozycja w klasyfikacji według Index Fungorum: Myriostoma, Geastraceae, Geastrales, Phallomycetidae, Agaricomycetes, Agaricomycotina, Basidiomycota, Fungi[1].

Po raz pierwszy takson ten zdiagnozował w 1785 r. James Dickson nadając mu nazwę Lycoperdon coliforme. Obecną, uznaną przez Index Fungorum nazwę nadał mu w 1842 r. August Karl Corda, przenosząc go do rodzaju Myriostoma[1].

Nazwę polską zaproponował Władysław Wojewoda w 2003 r., wcześniej w polskim piśmiennictwie mykologicznym gatunek ten opisywany był jako wieloporek gwiaździsty[2]. Synonimy:[3].

  • Geastrum coliforme (Dicks.) Pers. 1801
  • Lycoperdon coliforme Dicks. 1776
  • Myriostoma anglicum Desv. 1809
  • Myriostoma coliforme var. capillisporum V.J. Staněk 1958
  • Myriostoma coliforme var. coliforme (Dicks.) Corda 1842
  • Polystoma coliforme (Dicks.) Gray 1821

Morfologia[edytuj]

Saprotrof, wytwarzający naziemne owocniki o średnicy 5-8 cm, barwy ochrowoszarej lub ochrowobrązowej, za młodu okrągły, z trójwarstwowym ektoperydium i jednowarstwowym endoperydium. Po dojrzeniu owocników egzoperydium pęka na 5-12 ramion, podobnie jak u gwiazdoszy (Geastrum sp.). W przeciwieństwie od nich w kulistym, odsłoniętym endoperydium tworzą się ujścia zarodników w formie wielu (do 30) niewielkich otworów, a samo endoperydium podtrzymywane jest przez 8-31 kolumnowatych trzonków. Zarodniki wieloporka gwiaździstego są okrągławe, o średnicy ok. 4-5 μm, graniasto urzeźbione (na wysokość do 2 μm), bez pory rostkowej, a ich wysyp jest barwy brązowej[4].

Występowanie i siedlisko[edytuj]

W Polsce jest rzadki. Podlega ścisłej ochronie gatunkowej[5] i jest bardzo rzadki. Znajduje się na Czerwonej liście roślin i grzybów Polski. Ma status E – gatunek wymierający[6]. Znajduje się na listach gatunków zagrożonych także w Austrii, Belgii, Niemczech, Anglii, Holandii, Słowacji, Szwecji, Czechach[2].

Gatunek w Europie owocnikuje od września do listopada, bardziej licznie występuje w jej południowej części[4].

Przypisy

  1. a b c Index Fungorum (ang.). [dostęp 2013-03-05].
  2. a b Władysław Wojewoda: Checklist of Polish Larger Basidiomycetes. Krytyczna lista wielkoowocnikowych grzybów podstawkowych Polski. Kraków: W. Szafer Institute of Botany, Polish Academy of Sciences, 2003. ISBN 83-89648-09-1.
  3. Species Fungorum (ang.). [dostęp 2013-04-15].
  4. a b Ewald Gerhardt: Grzyby – wielki ilustrowany przewodnik. Warszawa: 2006, s. 616. ISBN 8374045132.
  5. Dz. U. z 2014 r. Nr 0, poz. 1409 – Rozporządzenie Ministra Środowiska z dnia 9 października 2014 r. w sprawie ochrony gatunkowej grzybów
  6. Zbigniew Mirek: Red list of plants and fungi in Poland = Czerwona lista roślin i grzybów Polski. Kraków: W. Szafer Institute of Botany. Polish Academy of Sciences, 2006. ISBN 83-89648-38-5.