Gwiazdka Cieszyńska

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacji, wyszukiwania
Gwiazdka Cieszyńska
Gwiazdka Cieszyńska 31-07-1914.jpg
Gwiazdka Cieszyńska z 31 lipca 1914
Częstotliwość tygodnik
dwutygodnik (od 1906)
Kraj Polska Polska
Rodzaj czasopisma oświatowa
Pierwsze wydanie 1851
Ostatnie wydanie  1939
Redaktor naczelny Paweł Stalmach (1851-1887)
Józef Londzin (1890-1929)
Średni nakład ponad 4,6 tys. egz.

"Gwiazdka Cieszyńska – Pismo naukowe i zabawne" – tygodnik wydawany w Cieszynie w latach 1851–1939. Po roku 1906 – dwutygodnik. Był kontynuacją Tygodnika Cieszyńskiego (1848-1851).

Historia[edytuj | edytuj kod]

Pismo po 1863 roku (po powstaniu styczniowym) podkreślało polskość Śląska, dbało o krzewienie oświaty wśród polskiej ludności Śląska Cieszyńskiego. W piśmie unikano radykalnych socjalistycznych haseł[1]. W dobie absolutycznych rządów Aleksandra Bacha w Cesarstwie Austrii (lata 1852-1859) była jedyną polską gazetą na Śląsku Cieszyńskim[2]. W latach 60. XIX wieku miała ok. 1400 subskrybentów, z czego 300 na Śląsku a 600 w Galicji[3]. W latach 80. XIX wieku Gwiazdka Cieszyńska przedstawiała prawie wyłącznie katolickie poglądy, co związane było z ewolucją duchową jej edytora Pawła Stalmacha, który na łożu śmierci zmienił wyznanie na katolicyzm[4]. Od 1888 było finansowane przez Katolickie Towarzystwo Prasowe. Następnie została organem prasowym organizacji Związek Śląskich Katolików, które w lutym 1923 połączyła się Polskim Stronnictwem Chrześcijańskiej Demokracji. W 1907 jej nakład wynosił ponad 4,6 tys. egzemplarzy.

Przed swą śmięrcią naczelny Józef Londzin przekazał gazetę wraz z jej własnościami organizacji Dziedzictwo Błogosławionego Jana Sarkandra. Reaktywowany w 1927 Związek Śląskich Katolików pokłóciło się z Dziedzictwem Błogosławionego Jana Sarkandra przed wyborami do Sejmu Śląskiego, w skutek czego Gwiazdka Cieszyńska przestała być organem prasowym Związku[5]. W 1930 czasopismo obrało stanowisko chrześcijańskiej demokracji.

W wieku XX wystąpiło również przeciwko wpływom socjalizmu i jego ruchu. Na łamach "Gwiazdki Cieszyńskiej" pisywali polscy działacze narodowi (m. in. Władysław Górnikiewicz), a także debiutowało wielu śląskich literatów. Byli to m.in.: Karol Miarka, Andrzej Cinciała, Jan Kubisz, Ernest Farnik, Józef Lompa, Bojko, Perges, Robert Zanibal, Juliusz Ligoń.

Redaktorzy[edytuj | edytuj kod]

Przypisy

  1. Spyra 2008, 36.
  2. Kenig 1998, 51.
  3. Kenig 1998, 7.
  4. Kenig 1998, 8.
  5. Kenig 1998, 21.

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]

  • Piotr Kenig: 150 lat prasy polskiej na Śląsku Cieszyńskim. Bielsko-Biała: Muzeum Okręgowe w Bielsku-Białej, 1998. ISBN 83-905060-8-4.
  • Rozwój świadomości regionalnej i narodowej mieszkańców Śląska Cieszyńskiego przed pierwszą wojną światową. W: Janusz Spyra: Śląsk Cieszyński. Granice - przynależność - tożsamość. Cieszyn: Muzeum Śląska Cieszyńskiego, 2008, s. 25–44. ISBN 978-83-922005-4-3.