Gwiazdka Cieszyńska

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Gwiazdka Cieszyńska
Gwiazdka Cieszyńska 31-07-1914.jpg
Gwiazdka Cieszyńska z 31 lipca 1914
Częstotliwość tygodnik
dwutygodnik (od 1906)
Kraj Polska Polska
Rodzaj czasopisma oświatowa
Pierwsze wydanie 1851
Ostatnie wydanie  1939
Redaktor naczelny Paweł Stalmach (1851-1887)
Józef Londzin (1890-1929)
Średni nakład ponad 4,6 tys. egz.

„Gwiazdka Cieszyńska – Pismo naukowe i zabawne” – tygodnik wydawany w Cieszynie w latach 1851‒1939. Po roku 1906 – dwutygodnik. Był kontynuacją Tygodnika Cieszyńskiego (1848-1851).

Historia[edytuj]

Pismo po 1863 roku (po powstaniu styczniowym) podkreślało polskość Śląska, dbało o krzewienie oświaty wśród polskiej ludności Śląska Cieszyńskiego. W piśmie unikano radykalnych socjalistycznych haseł[1]. W dobie absolutycznych rządów Aleksandra Bacha w Cesarstwie Austrii (lata 1852‒1859) była jedyną polską gazetą na Śląsku Cieszyńskim[2]. W latach 60. XIX wieku miała ok. 1400 subskrybentów, z czego 300 na Śląsku a 600 w Galicji[3]. W latach 80. XIX wieku Gwiazdka Cieszyńska przedstawiała prawie wyłącznie katolickie poglądy, co związane było z ewolucją duchową jej edytora Pawła Stalmacha, który na łożu śmierci zmienił wyznanie na katolicyzm[4]. Od 1888 było finansowane przez Katolickie Towarzystwo Prasowe. Następnie została organem prasowym organizacji Związek Śląskich Katolików, które w lutym 1923 połączyła się Polskim Stronnictwem Chrześcijańskiej Demokracji. W 1907 jej nakład wynosił ponad 4,6 tys. egzemplarzy.

Przed swą śmięrcią naczelny Józef Londzin przekazał gazetę wraz z jej własnościami organizacji Dziedzictwo Błogosławionego Jana Sarkandra. Reaktywowany w 1927 Związek Śląskich Katolików pokłóciło się z Dziedzictwem Błogosławionego Jana Sarkandra przed wyborami do Sejmu Śląskiego, w skutek czego Gwiazdka Cieszyńska przestała być organem prasowym Związku[5]. W 1930 czasopismo obrało stanowisko chrześcijańskiej demokracji.

W wieku XX wystąpiło również przeciwko wpływom socjalizmu i jego ruchu. Na łamach „Gwiazdki Cieszyńskiej” pisywali polscy działacze narodowi (m. in. Władysław Górnikiewicz), a także debiutowało wielu śląskich literatów. Byli to m.in.: Karol Miarka, Andrzej Cinciała, Jan Kubisz, Ernest Farnik, Józef Lompa, Bojko, Perges, Robert Zanibal, Juliusz Ligoń.

Do reaktywacji Stowarzyszenia „Dziedzictwo św. Jana Sarkandra”, które stało się nawiązaniem do spuścizny „Dziedzictwa bł. Jana Sarkandra dla Ludu Polskiego na Śląsku” doszło czterdzieści trzy lata później, tj. 9 listopada 1993 roku. W składzie Zarządu znaleźli się: ks. Henryk Satława – Prezes, Tadeusz Brachaczek, Franciszek Hess-Halski, Emilia Skupień, Roman Szwenda i Karol Branny.

Po wielu latach Stowarzyszenie decyduje się powołać do życia również „Gwiazdkę Cieszyńską”, dzieło przerwane wybuchem II Wojny Światowej. Formę papierową zastępują media elektroniczne. Prace nad reaktywacją „Gwiazdki” trwają od lutego 2013 roku. Grupa wolontariuszy w skład której wchodzą: Barbara Stelmach-Kubaszczyk, Jacek Stelmach, Krzysztof Telma i Łukasz Wantulok - efekt swojej pracy ukazuje 7 września 2014 roku. Wtedy to następuje oficjalne otwarcie Portalu Internetowego Społeczno-Chrześcijańskiego „Gwiazdka Cieszyńska”. 

Redaktorzy[edytuj]

Przypisy

  1. Spyra 2008, 36.
  2. Kenig 1998, 51.
  3. Kenig 1998, 7.
  4. Kenig 1998, 8.
  5. Kenig 1998, 21.

Bibliografia[edytuj]