Gwiazdnica gajowa

Gwiazdnica gajowa
	Systematyka
Domena	eukarionty
Królestwo	rośliny
Podkrólestwo	rośliny zielone
Nadgromada	rośliny telomowe
Gromada	rośliny naczyniowe
Podgromada	rośliny nasienne
Nadklasa	okrytonasienne
Klasa	Magnoliopsida
Nadrząd	goździkopodobne
Rząd	goździkowce
Rodzina	goździkowate
Rodzaj	gwiazdnica
Gatunek	gwiazdnica gajowa
	Nazwa systematyczna
	Stellaria nemorum L.; Sp. Pl.: 421 (1753)
	Multimedia w Wikimedia Commons

Gwiazdnica gajowa (Stellaria nemorum L.) – gatunek byliny z rodziny goździkowatych (Caryophyllaceae). Występuje w niemal całej Europie z wyjątkiem jej zachodnich i południowych krańców, na Kaukazie, w północnym Iranie, w Mongolii i środkowych Chinach^[3]. W Polsce jest rośliną rozpowszechnioną na całym niżu i w niższych położeniach górskich^[4].

Morfologia

Pokrój: Roślina zielna z wzniesionymi pędami o wysokości 20–50 cm i cienkimi rozłogami podziemnymi o długości do 15 cm^[5]. Rozłogi pokryte są drobnymi, łuskowatymi liśćmi^[6].
Łodyga: Dichotomicznie rozgałęziająca się^[5], krucha i łamliwa, a na przekroju poprzecznym obła^[7]. Pokryta włoskami i gruczołkami^[5].
Liście: Naprzemianległe^[7], dolne i średnie na ogonkach, górne siedzące^[7]^[5]. Osiągają od 2,5 do 8 cm długości i do 4 cm szerokości^[5]. Blaszki są sercowatojajowate^[7]^[5], zaostrzone na wierzchołku^[5].
Kwiaty: Tworzą na szczycie łodygi luźną^[5] i kilkukwiatową dwuramienną wierzchotkę^[6]. Dolne podsadki są podobne do liści^[8]. Działki kielicha są lancetowate, do 7 mm długie, nagie lub gruczołowato owłosione u nasady, błoniasto obrzeżone i tępo zakończone. Płatki korony są białe, niemal do nasady rozcięte i ok. dwa razy dłuższe od działek^[5]. Pręcików jest 10, ich pylniki są białawe^[5]. Słupek jest górny z trójdzielnym znamieniem^[6].
Owoce: Wielonasienne, walcowate torebki o długości do 11 mm (dłuższe od kielicha)^[5]. Po dojrzeniu pękają 6 klapami niemal do samej nasady^[6]^[5]. Nasiona są kulistawe, o średnicy do 1,3 mm, z łupiną silnie pomarszczoną, na brzegu też ze stożkowatymi brodawkami^[5]

Biologia i ekologia

Bylina, hemikryptofit. Kwitnie w maju i czerwcu^[5]. Kwiaty są owadopylne i wiatropylne^[6].

Rośnie na glebach żyznych, próchnicznych^[7]^[6], wilgotnych, zasadowych i obojętnych^[6], przeważnie w cienistych miejscach^[7]^[6], w lasach wilgotnych i zaroślach^[7]^[6]. Częściej występuje na terenach pagórkowatych i górskich^[7].

W syntaksonomii zbiorowisk roślinnych jest gatunkiem charakterystycznym dla związku (All.) Alno-Ulmion, Ass. Stellario nemorum-Alnetum^[9]. Rośnie jednak w szerokim spektrum zbiorowisk leśnych z klasy Querco-Fagetea, aczkolwiek z preferencją lasów łęgowych ze związku Alno-Ulmion i Salicion^[8].

Przypisy

↑ Michael A.M.A. Ruggiero Michael A.M.A. i inni, A Higher Level Classification of All Living Organisms, „PLOS One”, 10 (4), 2015, art. nr e0119248, DOI: 10.1371/journal.pone.0119248, PMID: 25923521, PMCID: PMC4418965 [dostęp 2020-02-20] (ang.).
↑ Peter F.P.F. Stevens Peter F.P.F., Caryophyllales, [w:] Angiosperm Phylogeny Website, Missouri Botanical Garden, 2001– [dostęp 2009-10-07] (ang.).
1 2 Stellaria nemorum L., [w:] Plants of the World online [online], Royal Botanic Gardens, Kew [dostęp 2026-07-11] .
↑ Atlas rozmieszczenia roślin naczyniowych w Polsce, AdamA. Zając (red.) i inni, Kraków: Pracownia Chorologii Komputerowej Instytutu Botaniki Uniwersytetu Jagiellońskiego, 2001, s. 539, ISBN 83-915161-1-3, OCLC 831024957 .
1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 11 12 13 14 KrystynaK. Towpasz KrystynaK., Stellaria L., Gwiazdnica, [w:] AdamA. Jasiewicz (red.), Flora Polski. Rośliny naczyniowe, t. III, Kraków: PAN, 1992, s. 278, ISBN 83-85444-06-8, OCLC 749726292 .
1 2 3 4 5 6 7 8 9 Tadeusz Traczyk: Rośliny lasu liściastego. Warszawa: PZWS, 1959, s. 98.
1 2 3 4 5 6 7 8 Ursula Stichmann-Marny, Erich Kretzschmar: Przewodnik. Rośliny i Zwierzęta. Warszawa: Multico, 1997, s. 282. ISBN 83-7073-092-2.
1 2 ZdzisławZ. Bednarz ZdzisławZ., JaninaJ. Koczwańska JaninaJ., Atlas runa leśnego, Warszawa: Państwowe Wydawnictwo Rolnicze i Leśne, s. 89 .
↑ Władysław Matuszkiewicz: Przewodnik do oznaczania zbiorowisk roślinnych Polski. Warszawa: Wyd. Naukowe PWN, 2006. ISBN 83-01-14439-4.

[ruggiero-1] Michael A.M.A. Ruggiero Michael A.M.A. i inni, A Higher Level Classification of All Living Organisms, „PLOS One”, 10 (4), 2015, art. nr e0119248, DOI: 10.1371/journal.pone.0119248, PMID: 25923521, PMCID: PMC4418965 [dostęp 2020-02-20] (ang.).

[apweb-2] Peter F.P.F. Stevens Peter F.P.F., Caryophyllales, [w:] Angiosperm Phylogeny Website, Missouri Botanical Garden, 2001– [dostęp 2009-10-07] (ang.).

[powo-3] 1 2 Stellaria nemorum L., [w:] Plants of the World online [online], Royal Botanic Gardens, Kew [dostęp 2026-07-11] .

[4] Atlas rozmieszczenia roślin naczyniowych w Polsce, AdamA. Zając (red.) i inni, Kraków: Pracownia Chorologii Komputerowej Instytutu Botaniki Uniwersytetu Jagiellońskiego, 2001, s. 539, ISBN 83-915161-1-3, OCLC 831024957 .

[towpasz-5] 1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 11 12 13 14 KrystynaK. Towpasz KrystynaK., Stellaria L., Gwiazdnica, [w:] AdamA. Jasiewicz (red.), Flora Polski. Rośliny naczyniowe, t. III, Kraków: PAN, 1992, s. 278, ISBN 83-85444-06-8, OCLC 749726292 .

[traczyk-6] 1 2 3 4 5 6 7 8 9 Tadeusz Traczyk: Rośliny lasu liściastego. Warszawa: PZWS, 1959, s. 98.

[p282-7] 1 2 3 4 5 6 7 8 Ursula Stichmann-Marny, Erich Kretzschmar: Przewodnik. Rośliny i Zwierzęta. Warszawa: Multico, 1997, s. 282. ISBN 83-7073-092-2.

[bednarz-8] 1 2 ZdzisławZ. Bednarz ZdzisławZ., JaninaJ. Koczwańska JaninaJ., Atlas runa leśnego, Warszawa: Państwowe Wydawnictwo Rolnicze i Leśne, s. 89 .

[matuszkiewicz-9] Władysław Matuszkiewicz: Przewodnik do oznaczania zbiorowisk roślinnych Polski. Warszawa: Wyd. Naukowe PWN, 2006. ISBN 83-01-14439-4.

[1]

[2]

[3]

[4]

[5]

[6]

[7]

[8]

[9]