Gwiazdozbiór Panny

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Panna
Panna
Nazwa łacińska Virgo
Dopełniacz łaciński Virginis
Skrót nazwy łacińskiej Vir
Dane obserwacyjne (J2000)
Rektascensja 13 h
Deklinacja
Charakterystyka
Powierzchnia 1294 stopnie kw.
Liczba gwiazd o obserwowanej wielkości gwiazdowej < 3 3
Najjaśniejsza gwiazda Spica (0,98m)
Gwiazdozbiory sąsiadujące
Roje meteorów * Virginidy
Widoczny na szerokościach geograficznych
pomiędzy 74[1]° S a 74[1]° N.

Panna (łac. Virgo, dop. Virginis, symbol Virgo.svg, skrót Vir) – gwiazdozbiór zodiakalny nieba równikowego, znany już w starożytności. Rozciąga się po obu stronach równika, między Lwem i Wagą. Jest to największy gwiazdozbiór zodiakalny i drugi co do wielkości gwiazdozbiór na niebie. Liczba gwiazd dostrzegalnych nieuzbrojonym okiem: około 95. W Polsce widoczny wiosną[2]. W Pannie znajduje się najwięcej galaktyk na całym niebie[1].

Mity i legendy[edytuj | edytuj kod]

Wszystkie starożytne kultury łączyły gwiazdy tej konstelacji z dziewicą lub boginią. Według starożytnych przedstawiana jest jako Demeter – bogini urodzaju – trzymająca kłos pszenicy, którym jest najjaśniejsza gwiazda w gwiazdozbiorze – Kłos (lub Spica). Utożsamiana również z grecką boginią sprawiedliwości Dike, która opuściła Ziemię i wzleciała do nieba, kiedy zachowanie ludzi stawało się coraz gorsze, ale również boginie pełniące podobne funkcje w innych kulturach (w Mezopotamii – Astarte, w Egipcie – Izyda, w Grecji – Atena lub Erigone, córkę Ikariosa, która po śmierci została zabrana przez Dionizosa na niebo)[3].

Wybrane obiekty[edytuj | edytuj kod]

Najjaśniejsza gwiazda Panny, Spica (α Virginis, Kłos), o jasności 0,98 jest 14. pod względem jasności gwiazdą na niebie.

W Pannie oraz sąsiednim gwiazdozbiorze, Warkoczu Bereniki, znajduje się najbliższa nam duża gromada galaktykGromada w Pannie, zawierająca ok. 2000 galaktyk, oddalona o ok. 48 milionów lat świetlnych.

W górnej części gwiazdozbioru znajdują się liczne galaktyki. Njjasniejsze z nich to wielkie galaktyki eliptyczne: M 49, M 60, M 84, M 86 i M 87. M 87 to silne źródło radiowe i promieniowania X, znane też jako Virgo A. Galaktyka Sombrero inaczej M 104, to najbardziej znana galaktyka w Pannie. Jest to galaktyka spiralna, ustawiona do Ziemi krawędzią, dzięki czemu widzimy pas ciemnego pyłu przecinający jej centralne zgrubienie.

W Pannie znajduje się również najjaśniejszy kwazar, 3C 273. Leży on dużo dalej od Ziemi niż gromada w Pannie.

Punkt Wagi[edytuj | edytuj kod]

Wskutek precesji osi ziemskiej, w zachodniej części konstelacji znalazł się w naszych czasach punkt równonocy jesiennej (punkt Wagi). Przez gwiazdozbiór Panny przebiega obecnie 44,0° ekliptyki – 1/6 znaku Panny, cały znak Wagi i ponad 1/4 znaku Skorpiona. Słońce wędruje na tle gwiazdozbioru Panny pomiędzy 16 września a 31 października[2].

Inne gwiazdy tego gwiazdozbioru to:

Zobacz też[edytuj | edytuj kod]

Przypisy

  1. 1,0 1,1 1,2 Praca zbiorowa: KOSMOS. Warszawa: Buchmann Sp. z o.o., 2012, s. 476-477. ISBN 978-83-7670-323-7.
  2. 2,0 2,1 Jan Desselberger: Tablice astronomiczne z przewodnikiem po gwiazdozbiorach.. Bielsko-Biała: PPU „PARK” Sp. z o.o., 2002, s. 134-136. ISBN 83-7266-156-1.
  3. Praca zbiorowa: Encyklopedia Wszechświat. Warszawa: Wydawnictwo Naukowe PWN, 2006, s. 362. ISBN 978-83-01-14848-5.

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]

Linki zewnętrzne[edytuj | edytuj kod]