Gwiezdne wrota (serial telewizyjny)

Gwiezdne wrota

Stargate SG-1

Logo serialu
Gatunek	akcja przygodowy fantastyka naukowa
Kraj produkcji	Kanada Stany Zjednoczone
Oryginalny język	angielski
Twórcy	Brad Wright Jonathan Glassner
Główne role	Richard Dean Anderson Michael Shanks Amanda Tapping Christopher Judge Don S. Davis Corin Nemec Ben Browder Beau Bridges Claudia Black
Liczba odcinków	214
Liczba serii	10
Lista odcinków
Produkcja
Produkcja	Jonathan Glassner Brad Wright
Muzyka	Joel Goldsmith
Wytwórnia	MGM Television Double Secret Productions Gekko Film Corp. (1997–2005) (sezony 1–8) Sony Pictures Television (2005–2006) (tylko sezon 9) Showtime Networks (1997–2002) (sezony 1–5) Sci-Fi Originals (2002-2007) (sezony 6-10)
Czas trwania odcinka	44 min
Pierwsza emisja
Data premiery	27 lipca 1997
Stacja telewizyjna	Showtime (sezony 1 – 5) Sci Fi Channel
Lata emisji	1997–2007
Chronologia
Poprzednik	Gwiezdne wrota
Kontynuacja	Gwiezdne wrota: Arka Prawdy
Powiązane	Gwiezdne wrota: Atlantyda Gwiezdne wrota: Wszechświat

Gwiezdne wrota (ang. Stargate SG-1, krócej SG-1) – amerykańsko-kanadyjski serial fantastycznonaukowy wyprodukowany przez wytwórnię MGM Television i Double Secret Productions. Twórcami serialu są Brad Wright i Jonathan Glassner. Serial jest kontynuacją pełnometrażowego filmu z 1994 o tym samym tytule. Składa się z 214 odcinków podzielonych na 10 sezonów. Jest uznawany za jeden z najdłużej nieprzerwanie nadawanych seriali science fiction. Premiera pierwszego odcinka, zatytułowanego Dzieci bogów, miała miejsce 27 lipca 1997 na kanale telewizji Showtime, a ostatni odcinek wyemitowano 13 marca 2007 na kanale Sky 1. W 2008 roku powstały także dwa filmy fabularne związane z serialem: Gwiezdne wrota: Arka Prawdy oraz Gwiezdne wrota: Continuum.

Akcja serialu rozpoczyna się rok po wydarzeniach z filmu fabularnego. Rząd Stanów Zjednoczonych przypadkowo dowiaduje się, że przechowywane przez niego urządzenie pozaziemskiego pochodzenia, tytułowe Gwiezdne wrota, jest w stanie przenosić obiekty (w tym ludzi) poprzez tunel czasoprzestrzenny w odległe miejsca pozaziemskie. Stanowi to powód utworzenia elitarnych jednostek podlegających dowództwu Sił Powietrznych Stanów Zjednoczonych, które mają chronić Ziemię przed zagrożeniami z kosmosu oraz rozpocząć eksplorację odległych światów. Czołową drużyną zostaje grupa o nazwie SG-1, w skład której wchodzą specjaliści z wielu dziedzin: pułkownik Jack O’Neill (Richard Dean Anderson), doktor Daniel Jackson (Michael Shanks), major Samantha Carter (Amanda Tapping) i Teal’c (Christopher Judge). Serial nawiązuje do znanych już wcześniej tropów kulturowych, w tym do mitologii egipskiej, nordyckiej oraz do legend arturiańskich.

Z serialem związana jest również seria Stargate: Infinity, dwie serie spin-off pt. Gwiezdne wrota: Atlantyda (2004–2009) oraz Gwiezdne wrota: Wszechświat (2009–2011), a także wiele słuchowisk, książek i gier.

Fabuła

Po powrocie pułkownika O’Neilla z misji na Abydos, Gwiezdne Wrota zostają wyłączone i przewiezione do magazynu bazy Cheyenne niedaleko Colorado Springs. Przez rok pozostają nieaktywne, aż do momentu, gdy niespodziewanie zostają uruchomione z zewnątrz. Przez otwarty portal do bazy przedostaje się grupa wojowników Jaffa, która przeprowadza atak na placówkę. Dowódca bazy, generał Hammond, zwraca się do pułkownika O’Neilla z prośbą o powrót do służby i udział w kolejnej misji na Abydos. Podejrzewa bowiem, że to właśnie z tej planety mógł przybyć wrogi oddział. Na Abydos ziemska drużyna spotyka doktora Jacksona, który po pierwszej wyprawie zdecydował się tam pozostać. Badacz dzieli się odkrytymi przez siebie zapiskami znalezionymi w jaskiniach. Wynika z nich, że istnieje rozległa sieć gwiezdnych wrót łączących wiele planet. Według Jacksona, napastnicy mogli przybyć z jednego z tysięcy innych światów. Kolejny atak obcych, tym razem wymierzony w mieszkańców Abydos, kończy się uprowadzeniem części z nich. Ziemianom udaje się jednak odnaleźć porwanych, lecz Sha’re (żona doktora Jacksona) oraz Skaara zostają przymusowo połączeni z symbiontami Goa'uldów i uprowadzeni przez Apofisa. To wydarzenie motywuje Jacksona do powrotu na Ziemię i dołączenia do SGC.

Na planecie Chulak zespół zdobywa wsparcie obcego o imieniu Teal’c, który ma nadzieję wyzwolić swój lud spod panowania Goa’uldów. W bazie Cheyenne powstaje Stargate Command (SGC) – Dowództwo Gwiezdnych Wrót. Tworzy się również kilkanaście zespołów SG, w tym oddział SG-1. Ich zadaniem staje się podróżowanie przez Gwiezdne Wrota...” (konsekwentna pisownia nazwą własną, tak jak w reszcie tekstu), badanie innych światów oraz poszukiwanie technologii, które mogłyby pomóc w walce z Goa’uldami. Równie ważnym celem misji jest nawiązywanie kontaktów i zdobywanie nowych sojuszników.

Saga Goa’uld

Akcja pilotażowego odcinka, zatytułowanego Dzieci bogów, rozpoczyna się rok po wydarzeniach przedstawianych w filmie Gwiezdne Wrota. Głównym antagonistą jest Apofis (Peter Williams). Po rocznej przerwie Baza Cheyenne (poziomy podziemne od 16 do 28) zostaje ponownie otwarta i przemianowana na SGC. Powodem tego jest zidentyfikowanie gwiezdnych wrót jako części międzyplanetarnej sieci tuneli podprzestrzennych łączących tysiące planet w naszej galaktyce. Utworzone zostają zespoły SG, których zadaniem jest obrona Ziemi przed Goa’uldami. Posiadają oni ogromne, międzygwiezdne okręty wojenne w kształcie piramid oraz niezliczoną armię Jaffa – dziedzicznych, zniewolonych wojowników, będących ludzkimi inkubatorami dla larw Goa’uld. Sztandarowy zespół Ziemi, SG-1, do którego dołącza były pierwszy przyboczny Apofisa - Teal’c (Lead Soldier Jaffa), rozpoczyna eksplorację innych planet, zamieszkałych głównie przez mniej zaawansowane społeczeństwa ludzi porwanych i wykorzystywanych do niewolniczej pracy przez Goauld’ów. Podczas spotkań z innymi rasami SG-1 nawiązuje kluczowe sojusze z:

• podobnymi do Goa’uldów, ale żyjącymi w pełnej symbiozie z własnymi larwami Goa′uldów – Tok’ra,
• zaawansowanymi technologicznie ludźmi – Tollanami,
• pacyfistami – Noxami,
• bardzo zaawansowanymi technologicznie istotami podobnymi do opisywanych podczas kontaktu w Roswell – Asgardczykami, których przedstawiciele objawiali się ludziom jako bogowie starożytnych Wikingów,
• nielicznymi już, ale ciągle potężnymi Pradawnymi, którzy przeszli na poziom egzystencji wyższy niż ludzki, stając się czystą energią.

Innym zagrożeniem, które pojawia się w finale sezonu 3., są samoreplikujące się maszyny – Replikatory i nieuczciwi agenci wywiadu na Ziemi z organizacji NID wielokrotnie próbujący przejąć kontrolę nad Gwiezdnymi Wrotami i innymi technologiami obcych. Mimo śmierci Apofisa na początku sezonu 5, Imperium Goa’uld pozostaje poważnym zagrożeniem dla SGC oraz Ziemi i jej sojuszników (do końca sezonu 8, w którym zakończono główny wątek walki z Goa'uldami). Władca Systemów Lord Ba′al (Cliff Simon) jest jedynym wpływowym Goa’uldem w trakcie ostatnich dwóch sezonów Stargate SG-1. Zostaje on ostatecznie pokonany w filmie Stargate: Continuum.

Saga Anubis

Po porażce Apofisa w sezonie 5 największym i najbardziej niebezpiecznym przeciwnikiem staje się Władca Systemu Anubis. Posiada on dużą wiedzę na temat Pradawnych i ich technologii. W sezonach 6. i 7. Ziemianie budują swój pierwszy statek międzygwiezdny (Prometeusz). Anubis w tym czasie tworzy armię niemal nie do pokonania – Wojowników Kull, dzięki którym niszczy lub zniewala wielu swoich wrogów spośród Władców Systemów. W finale 7 sezonu SG-1 odkrywa w placówce Pradawnych na Antarktydzie potężną broń, z pomocą której niszczy całą flotę Anubisa. Wydarzenia te stanowią źródło dla spin-offa serii: Gwiezdne wrota: Atlantyda (Stargate Atlantis), który rozpoczyna się właśnie w tym miejscu. W sezonie 8. Baal przejmuje większość sił Anubisa, jednak pozostali Władcy Systemu się nie poddają i z czasem potajemnie odzyskują kontrolę nad swoją armią. Ludzkie formy Replikatorów (robotów składających się z nanobotów, tak jak wcześniejsze wersje o kształcie pająków) rozpoczynają podbój terenów różnych Władców Systemu. SG-1 znajduje i dostosowuje starożytną broń. Pozwala mu to na zniszczenie wszystkich Replikatorów w całej galaktyce. Koniec sezonu 8. ujawnia dobroczynny charakter Omy Desali, która będąc odpowiedzialną za ascendencję Anubisa, angażuje go teraz w odwieczną walkę, ograniczając jego oddziaływanie na śmiertelników. Replikatory i najbardziej wpływowi Władcy Systemu zostają unicestwieni, a Jaffa uwalniają się spod jarzma Goa’uld.

Saga Ori

Po sezonie 8. drużyna SG-1 rozpada się: Teal′c wraca na Dakarę, Daniel Jackson oczekuje na Dedala i lot do Atlantydy, a Samantha Carter dostaje przydział w Strefie 51. Nowym dowódcą SG-1 zostaje pułkownik Cameron Mitchell, pilot zasłużony w bitwie nad Antarktydą. W tym czasie SGC nieumyślnie ściąga na naszą galaktykę uwagę starożytnej rasy zwanej Ori. Gdy Ori wysyłają swoich ulepszonych ludzi – Przeorów, do naszej Drogi Mlecznej, aby szerzyli religię mającą zwiększyć ich moc, Ba’al wraz z kilkoma pomniejszymi Goa’uldami przenika na Ziemię jako „Trust” (koalicja fałszywych agentów NID), aby odbudować własną potęgę. Pod koniec sezonu 9. Ori rozpoczynają krucjatę swoimi statkami wojennymi i z łatwością pokonują zrzeszone siły Ziemi i ich sojuszników. Przywódczyni Ori, Adria, zostaje przedstawiona dopiero w premierowym odcinku 10. sezonu. SG-1 udaje się na poszukiwania Sangreala – starożytnej broni, która może pomóc pokonać wojowniczą rasę. Szuka jej także Ba’al wraz ze swoimi klonami. Z pomocą potężnego Merlina, SG-1 znajduje plany budowy Sangreala i wysyła działającą wersję maszyny do galaktyki Ori. Krótko po tym Adria osiąga wyższy poziom istnienia. Cała saga Ori kończy się w powiązanym z serią filmie Gwiezdne wrota: Arka prawdy.

Obsada

Aktor	Postać	Sezony										Filmy
		1	2	3	4	5	6	7	8	9	10	Gwiezdne wrota: Arka Prawdy	Gwiezdne wrota: Continuum	Gwiezdne wrota: Atlantyda	Gwiezdne wrota: Wszechświat
Richard Dean Anderson	Jack O’Neill	Główna								Gościnnie			Główna	Główna	Gościnnie
Michael Shanks	Daniel Jackson	Główna					Gościnnie	Główna						Gościnnie	Gościnnie
Amanda Tapping	Samantha Carter	Główna												Gościnnie	Gościnnie
Christopher Judge	Teal’c	Główna												Gościnnie
Don S. Davis	George Hammond	Główna							Gościnnie				Gościnnie	Gościnnie
David Hewlett	Dr Rodney McKay					Gościnnie					Gościnnie			Główna	Gościnnie
Corin Nemec	Jonas Quinn					Gościnnie	Główna	Gościnnie
Torri Higginson	dr Elizabeth Weir								Gościnnie					Główna
Ben Browder	Cameron Mitchell									Główna		Główna	Główna
Beau Bridges	Hank Landry									Główna		Główna	Gościnnie	Gościnnie
Claudia Black	Vala Mal Doran								Gościnnie		Główna	Główna	Główna

• Richard Dean Anderson jako Jonathan „Jack” O’Neill – pułkownik i weteran operacji specjalnych United States Air Force, który poprowadził pierwszą misję przez wrota w filmie Gwiezdne Wrota (grany wówczas przez Kurta Russella). Został przywrócony do służby jako dowódca SG-1 w pilotażowym odcinku i pełnił tę funkcję w pierwszych siedmiu sezonach. Przejął dowództwo nad SGC po awansie na generała brygady na początku sezonu 8. Został przeniesiony do Waszyngtonu przed sezonem 9., gdzie otrzymał awans na generała. Pojawia się w sezonach 9. i 10. SG-1, a także w Gwiezdne Wrota: Continuum, w sezonach 1. i 3. Gwiezdne Wrota: Atlantyda oraz kilku odcinkach Gwiezdne wrota: Wszechświat, gdzie dowodzi Departmentem Bezpieczeństwa Wewnętrznego.
• Michael Shanks jako dr Daniel Jackson – egiptolog, którego naciągane teorie o piramidach doprowadziły do udziału w pierwotnej misji w filmie Gwiezdne Wroty (gdzie Daniela grał James Spader). W odcinku pilotażowym dołącza do drużyny SG-1 w celu odnalezienia swojej porwanej żony Sha’re. Jego naiwność i ciekawość regularnie stwarzają przeszkody dla zespołu. Postać stopniowo ewoluuje: od pracy jako archeolog i tłumacz do roli sumienia zespołu. Jest częścią SG-1 do momentu przejścia na wyższy poziom egzystencji (ascenduje w chwili śmierci) pod koniec 5. sezonu. Po przeciwstawieniu się zasadom nieingerencji powraca do naturalnego ciała na początku sezonu 7., w którym pozostaje do końca serialu. W ostatnich trzech sezonach flirtuje z Val Mal Doran, z którą jest w antagonistycznym związku. Daniel pojawia się również w obu kontynuacjach filmowych oraz gościnnie w trzech odcinkach Gwiezdne wrota: Atlantyda (sezon 1. i 5.). Występuje także w odcinku pilotażowym i trzech innych odcinkach Gwiezdne wrota: Wszechświat.
• Amanda Tapping jako dr Samantha Carter – genialna astrofizyczka i kapitan Sił Powietrznych Stanów Zjednoczonych. Dołączyła do SG-1 pod dowództwem pułkownika O’Neilla w pilotażowym odcinku. W sezonie 3. awansowana do stopnia majora. Na początku sezonu 8., po awansie na podpułkownika, przejęła dowództwo nad SG-1. Serial wielokrotnie podkreśla romantyczne relacje między O’Neillem i Carter, ale ich związek nigdy nie zostaje skonsumowany, gdyż oboje są wojskowymi w podległości służbowej. Carter pomaga podpułkownikowi Cameronowi Mitchellowi w sezonie 9. i 10. Po wydarzeniach w Gwiezdne Wrota: Arka Prawdy została mianowana na pułkownika i stała się nowym dowódcą wyprawy Atlantis w sezonie 4. Gwiezdne wrota: Atlantyda. Ponownie wstąpiła do SG-1 w Gwiezdne Wrota: Continuum, gdzie została obarczona tymczasowym sprawowaniem dowództwa nad SGC podczas ataku przez statek Wraith w finale serii Gwiezdne Wrota: Atlantis. Później objęła dowództwo nad krążownikiem George Hammond (krążownika typu Daedalus). Carter występuje jako bohaterka epizodyczna we wszystkich sezonach Gwiezdne wrota: Atlantyda (poza 4., gdzie jest jedną z głównych postaci). Pojawiła się w 1. i 19. odcinku Gwiezdne wrota: Wszechświat. Miała zagrać w niedoszłych produkcjach: w pierwszym filmie pełnometrażowym o Atlantis - Gwiezdne Wrota: Extinction i w trzecim o SG-1 - Gwiezdne Wrota: Revolution.
• Christopher Judge jako Teal’c – cichy i silny Jaffa, który był pierwszym przybocznym osobistej straży Goa’ulda Apofisa. Dołączył do SG-1 w trzecim odcinku w nadziei, że doprowadzi swój naród (Jaffa) do odzyskania wolności. Pomimo sukcesu w realizacji tego celu na koniec sezonu 8., pozostał członkiem SG-1 do końca serialu. Pojawia się również w obu filmach oraz w 4. sezonie Gwiezdne wrota: Atlantyda.
• Don S. Davis jako George Hammond – major Sił Powietrznych Stanów Zjednoczonych (później generał broni), który dowodził SGC w ciągu pierwszych siedmiu sezonów. Pojawia się też w pojedynczych odcinkach sezonów od 8. do 10. w Gwiezdne Wrota: SG-1 i w 1. sezonie Gwiezdne wrota: Atlantyda. Davis zmarł na atak serca w czerwcu 2008 r., przez co jego ostatnią rolą w uniwersum Gwiezdnych Wrót była rola w Gwiezdne Wrota: Continuum.
• Corin Nemec jako Jonas Quinn – naukowiec z kraju Kelowna na planecie Langara. Daniel poświęca swoje życie (co prowadzi do jego oświecenia i ascendencji) na koniec 5. sezonu, przy próbie uratowania Kelowny od kataklizmu, ale nie zostaje to przyjęte pozytywnie przez przywódców kraju. Powoduje to, że Jonas pomaga Ziemianom. Jest on postacią szybko uczącą się i wypełnia puste miejsce Daniela w SG-1 w sezonie 6. Po powrocie Daniela wraca na swoją planetę, gdzie już pozostaje. Występuje jeszcze w sezonie 7.
• Ben Browder jako Cameron „Cam” Mitchell – podpułkownik Sił Powietrznych Stanów Zjednoczonych, którego wyznaczono na nowego dowódcę SG-1 na początku sezonu 9. Stara się doprowadzić do połączenia jej byłych członków (Sam, Daniela i Teal’ca) pod jego dowództwem w ramach SG-1. Został mianowany na pułkownika między wydarzeniami w Gwiezdne Wrota: Arka Prawdy a Gwiezdne Wrota: Continuum.
• Beau Bridges jako Henry „Hank” Landry – generał Sił Powietrznych Stanów Zjednoczonych i dowódca SGC w sezonie 9. i 10. Zastąpił Hammonda, który odszedł na emeryturę. Jest ojcem lekarki SGC Carolyn Lam i pojawia się zarówno w filmach, jak i w sezonach 2. i 3. Gwiezdne wrota: Atlantyda.
• Claudia Black jako Vala Mal Doran – oszustka z nienazwanej planety oraz była ludzka nosicielka Goa’ulda Qetesh. Jej pierwszy występ w sezonie 8. w odcinku „Bez ograniczeń” był początkiem zarówno jej flirtu jak i wrogich stosunków z Danielem. W sezonie 9. wraz z nim nieumyślnie odkryła nowe zagrożenie – Ori. Przyłącza się do SG-1 na początku sezonu 10., po urodzeniu Adrii, nowej liderki Ori i pojawia się w obu kontynuacjach filmowych. Grająca ją aktorka była w październiku 2009 jedyną byłą członkinią obsady, która nie dostała propozycji uczestniczenia w trzecim filmie (potem anulowanym).

Glif symbol planety Ziemia w świecie serialu

Sezony i odcinki

Gwiezdne wrota składają się z 10 sezonów: siedmiu po 22 odcinki i trzech po 20 odcinków. Ostatni odcinek, Unending, wyemitowano 14 marca 2007 roku.

Sezon	Liczba odcinków	Lata emisji	Główny motyw
1	22	1997–1998	Wprowadzenie zespołu SG-1, konflikt z Goa’uldami
2	22	1998–1999	Rozwój uniwersum, pierwsze starcia z innymi rasami
3	22	1999–2000	Zacieśnienie relacji z Tok’ra i Asgardami
4	22	2000–2001	Rosnące zagrożenie ze strony Apophisa
5	22	2001–2002	Ostateczne starcie z Apophisem, śmierć Daniela
6	22	2002–2003	Jonas Quinn dołącza do zespołu, powrót Daniela
7	22	2003–2004	Poszukiwania Zaginionego Miasta
8	20	2004–2005	Pokonanie głównych Goa’uldów, przygotowanie do Atlantis
9	20	2005–2006	Pojawienie się Ori, nowa era konfliktu
10	20	2006–2007	Finał serii, zakończenie wątku Ori

Emisja w Polsce

Polską premierową emisję pierwszych dwóch sezonów zaprezentowała stacja TVN, kolejnych 8 – HBO. Począwszy od 3 grudnia 2007 kanał AXN SciFi wyemitował wszystkie dziesięć sezonów serialu (emisja ostatniego odcinka nastąpiła 15 kwietnia 2009). Ponadto, kanały AXN SciFi i AXN emitują cykle powtórek różnych sezonów. W 2013 roku AXN rozpoczęło emisję serii Gwiezdne Wrota: Wszechświat. Od 26 lutego 2014 serial od poniedziałku do piątku emitował kanał TV PULS oraz kanał SciFi Universal. W roku 2025 kanał AXN Black emitował liczne i codzienne powtórki, jednak w niskiej rozdzielczości obrazu.

Linki zewnętrzne

• Gwiezdne wrota w bazie IMDb (ang.)
• Gwiezdne wrota w bazie Filmweb
• Serwis o serialu na stronie kanału Sci Fi. scifi.com. [zarchiwizowane z tego adresu (2014-04-10)].
• Anglojęzyczny portal o świecie Gwiezdnych Wrót wraz z encyklopedią postaci, planet i ras
• Polski portal o serialach Stargate SG-1 i Stargate Atlantis
• Anglojęzyczny portal z między innymi: opisami odcinków, fanfiction itp.
• Fanfiction
• Archiwalna strona oficjalna