Gyöngyös

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
Gyöngyös
ilustracja
Herb Flaga
Herb Flaga
Państwo  Węgry
Komitat Heves
Powiat Gyöngyös
Zarządzający Hiesz György
Powierzchnia 55,31 km²
Populacja (I 2011)
• liczba ludności
• gęstość

32 640
590,13 os./km²
Nr kierunkowy 37
Kod pocztowy 3200
Położenie na mapie Węgier
Mapa lokalizacyjna Węgier
Gyöngyös
Gyöngyös
Ziemia47°47′N 19°56′E/47,783333 19,933333
Strona internetowa
Portal Portal Węgry
Pałac Orczy w Gyöngyös
Gyöngyös w 1938

Gyöngyösmiasto węgierskie (32,64 tys. mieszkańców w I 2011 r.) położone u stóp góry Sárhegy, na zachód od gór Mátra. Miasto prowadzi wymianę partnerską z powiatem kolskim. Miasto położone jest w sąsiedztwie autostrady M3,między Egerem a stolicą Węgier, 80 km na północny wschód od Budapesztu. Gyöngyös jest centrum położonego na wulkanicznych glebach regionu winiarskiego Mátraalja (Podnóże Mátry) oraz bramą do gór Mátra.

Historia[edytuj | edytuj kod]

Osadnictwo od czasów prehistorycznych. Tereny zamieszkane w średniowieczu przez Hunów i Awarów. Prawa miejskie od roku 1334.

Nazwa Gyöngyös pojawia się po raz pierwszy w roku 1261 w dokumencie fundacyjnym króla Świętego Władysława.

Prawa miejskie otrzymał Gyöngyös już w 1334 roku od króla  Karola Roberta Andegaweńskiego. W XV wieku osiedlili się tu franciszkanie. 

W XVI i XVII wieku miasto zubożało, ponieważ jako miejscowość graniczna  Gyöngyös zmuszony był płacić podwójne  podatki – Habsburgom i Turkom. 

Kolejny rozwój miasta przypada na czas Monarchii Austro-Węgierskiej. 

W  maju 1917 roku olbrzymi pożar zniszczył ok. 550 budynków miasta.  

Znaczenie i dobrobyt zawdzięczało miasto uprawie winorośli, produkcji wina oraz rozwojowi handlu winem. 

 Historia uprawy winorośli w tym regionie sięga XI wieku. W przeciągu wieków zmieniały się uprawiane tu szczepy. Pod koniec XIX w.  po epidemii filoksery, która zniszczyła prawie wszystkie winnice, zaczęto uprawiać szlachetne odmiany białych szczepów  jak np. rizling, olaszrizling i hárslevelű.

Zabytki[edytuj | edytuj kod]

Kościół św. Bartłomieja  kościół pierwotnie gotycki, przebudowany w XVIII wieku.  Dziś kościół nosi charakterystyczne cechy baroku i stylu gotyckiego ( barokowa fasada o dwóch wieżach i gotycki portal, przypory ).

Kościół Franciszkanów (wzniesiony w 1370 r.) i klasztor (1. połowa XVIII w.), w którym mieści się jedyna działająca na Węgrzech nieprzerwanie od czasów średniowiecza Biblioteka Franciszkańska.

Dom Świętej Korony (Szent Korona Háza)  podczas wojen napoleońskich dwukrotnie  ukryto w tym budynku węgierskie insygnia koronne. 

Obecnie mieści się tu  drugi co do wielkości w kraju (po Esztergomie) skarbiec liturgiczny. 

Pałac Orczych – w pałacu mieści się prezentujące przyrodę gór Mátra i historię miasta Mátra Múzeum.

Kolejka wąskotorowa – do Lajosházy (12 km) i do Mátrafüred (6 km).

Farkasmály borpincék – szereg piwniczek. 

Gospodarka[edytuj | edytuj kod]

  • Przemysł spożywczy: przetwórstwo mięsa, mleka, winiarstwo.
  • Uprawy: winorośl, tytoń.

Miasta partnerskie[edytuj | edytuj kod]

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]