Gymnosporangium confusum

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
Gymnosporangium confusum
Ilustracja
Ecja na liściu głogu
Systematyka
Domena eukarionty
Królestwo grzyby
Typ podstawczaki
Klasa rdze
Rząd rdzowce
Rodzina rdzowate
Rodzaj nagoć
Gatunek Gymnosporangium confusum
Nazwa systematyczna
Gymnosporangium confusum Plowr.
Monograph Brit. Ured.: 232 (1889)
Ilustracja
Plamy z pyknidiami na górnej stronie liścia głogu

Gymnosporangium confusum Plowr.) – gatunek grzybów z rodziny rdzowatych (Pucciniaceae)[1]. Grzyb mikroskopijny, pasożyt niektórych gatunków roślin z rodziny różowatych: głogu, irgi, jarząbu, nieszpułki, pigwy i pigwowca[2].

Systematyka i nazewnictwo[edytuj | edytuj kod]

Pozycja w klasyfikacji według Index Fungorum: Gymnosporangium, Pucciniaceae, Pucciniales, Incertae sedis, Pucciniomycetes, Pucciniomycotina, Basidiomycota, Fungi[1].

Niektóre synonimy[3]:

  • Aecidium cydoniae Lenorm. 1830
  • Gymnosporangium oxycedri Bres. 1903
  • Gymnosporangium tauricum Erikss. 1919
  • Roestelia cydoniae (Lenorm.) Thüm. 1888

Rozwój[edytuj | edytuj kod]

Jest to pasożyt dwudomowy, czyli taki, który dla pełnego cyklu rozwojowego potrzebuje dwóch gatunków roślin żywicielskich: część rozwoju odbywa na niektórych gatunkach roślin z rodziny różowatych, a część na różnych gatunkach jałowców (zarówno na jałowcu sabińskim, jak i jałowcach z grupy Oxycedra). Na roślinach z rodziny różowatych tworzą się ecja i pyknidia, na jałowcach telia. Jest to więc rdza niepełnocyklowa[2].

Zimuje w postaci grzybni na pędach jałowca. Wiosną na jałowcu z grzybni rozwijają się telia wytwarzające teliospory. Wiosną kiełkują tworząc podstawki. Na podstawkach wytwarzane są drogą płciową bazydiospory, dokonujące infekcji na liściach roślin. W miejscach, w których bazydiospory wniknęły do liści jarzębiny, powstają pomarańczowoczerwone plamy z czarnymi punkcikami – są to pyknidia. Oprócz tego powstają ecja wytwarzające bezpłciowo zarodniki zwane ecjosporami. Rozwój ecjów trwa około 4 miesięcy. Jesienią przenoszone przez wiatr ecjospory infekują pędy jałowca i w następnym roku po infekcji rozwijają się w nich teliospory[4].

Morfologia[edytuj | edytuj kod]

Pyknidia powstają pod skórką na górnej stronie liści w obrębie barwnych plam, a także na kielichu kwiatów. Plamy na liściach, w miejscu rozwoju patogena mają barwę od jasnożółtej do cynamonowobrązowej (ciemnieją podczas rozwoju patogena). Ecja również pod skórką, w małych grupkach na dolnej stronie liści, pod plamami, a także na szypułkach, kielichu kwiatów i na owocach. W miejscu ich rozwoju powstają żółtawe nabrzmienia. Na nich rozwijają się białawe, cylindryczne ecja o wysokości 1–2 mm i szerokości 0,2–0,3 mm. Powstają w nich ecjospory o kształcie od kulistego do szerokojajowatego, czasami nieco kanciaste. Mają średnicę 18–27 μm, ścianę hialinową do cynamonowej, są drobno i gęsto pokryte brodawkami o grubości 2-3 μm. Posiadają 8-10 por rostkowych. Telia rozwijają się w obrębie wrzecionowatych nabrzmiałości na gałązkach i igłach jałowca. Mają kształt cylindryczny lub ściętych stożków o wysokości do 8 mm, średnicę 1–2 mm i kasztanową barwę (w stanie suchym rdzawą). Teliospory o dużej zmienności kształtu – od elipsoidalnych do cylindryczno-wrzecionowatych. Są 2–komórkowe, nieznacznie zwężone na przegrodzie, o zaokrąglonych lub stożkowych końcach i wymiarach 35–60 × 19–30 μm. Mają hialinową ścianę, barwę od hialinowej (bezbarwnej i przezroczystej) do cynamonowej, o grubości 0,5–2,5 μm. W każdej komórce 2 pory rostkowe[2].

Występowanie i siedlisko[edytuj | edytuj kod]

Jest szeroko rozprzestrzeniony w Europie i Azji (Indie, Iran, Liban, Pakistan, Turcja, ZSRR). Występuje także w Afryce (Algieria, Maroko, Tunezja) i Kalifornii w USA[2].

Rozwija się na głogu (Crataegus), pigwie pospolitej (Cydonia vulgaris), pigwowcu japońskim (Chaenomeles japonica), nieszpułce zwyczajnej(Mespilus germanica), irdze (Cotoneaster ) i jarząbie (Sorbus), a czasami słabo infekuje gruszę pospolitą (Pyrus communis). Szczególnie destruktywnie działa na pigwę[2].

Gatunki podobne[edytuj | edytuj kod]

W Polsce występuje 5 gatunków nagoci Gymnosporangium. Na liściach gruszy może występować nagoć sawinowa G. sabinae i nagoć goździeńcowata G. clavariiforme (żywicielem telialnym pierwszej jest jałowiec sabiński, drugiej jałowiec pospolity). Na liściach jarzębiny występuje nagoć rożkowata (G. cornutum) i nagoć trzęsakowata (G. tremelloides) (ta ostatnia także na jabłoniach)[5].

Przypisy[edytuj | edytuj kod]

  1. a b Index Fungorum (ang.). [dostęp 2018-02-06].
  2. a b c d e Mycobank. Gymnosporangium confusum (ang.). [dostęp 2018-02-06].
  3. Species Fungorum (ang.). [dostęp 2018-02-06].
  4. Joanna Marcinkowska: Oznaczanie rodzajów grzybów sensu lato ważnych w fitopatologii. Warszawa: PWRiL, 2012. ISBN 978-83-09-01048-7.
  5. Wiesław Mulenko, Tomasz Majewski, Małgorzata Ruszkiewicz-Michalska: A preliminary checklist of micromycetes in Poland. Wstępna lista grzybów mikroskopijnych Polski. Kraków: W. Szafer. Institute of Botany, PAN, 2008. ISBN 978-83-89648-75-4.