Gyula Krúdy

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
Gyula Krúdy
Krúdy Gyula
ilustracja
Data urodzenia 21 października 1878
Data śmierci 12 maja 1933
Dziedzina sztuki literatura

Gyula Krúdy (ur. 21 października 1878, zm. 12 maja 1933) – węgierski pisarz i publicysta.

Gyula Krúdy urodził się w węgierskiej Nyíregyházie. Jego ojciec był prawnikiem, a matka służącą, zatrudnioną przez arystokratyczną rodzinę Krúdyich. Jego rodzice pobrali się, gdy ich syn był już dojrzały – miał 17 lat.

Jako nastolatek Krúdy publikował artykuły w gazetach i zaczął pisać krótkie opowiadania. Ojciec chciał, by został prawnikiem, Gyula rozpoczął pracę w gazecie, a po paru latach przeniósł się do Budapesztu. Choć wydziedziczony, dzięki wydaniu dwóch zbiorów opowiadań, zdołał utrzymać żonę (również pisarkę) i dzieci. Jego Młodość Sindbada[1], opublikowana w 1911, okazała się sukcesem, a Krudy wracał do tej postaci wielokrotnie.

Mimo że jego powieści o Budapeszcie były popularne podczas I wojny światowej i rewolucji węgierskiej, z powodu licznych pijatyk, hazardu oraz przygodnych romansów miał problemy finansowe. Wkrótce jego pierwsze małżeństwo rozpadło się. Pod koniec lat 20. i na początku 30. podupadł poważnie na zdrowiu, zaniedbując pracę twórczą.

Po śmierci autora, jego twórczość uległa zapomnieniu. Dopiero w 1940 Sándor Márai wydał książkę Sindbad powraca do domu[2] (węg. Szindbád hazamegy), literackie sprawozdanie z ostatniego dnia Krúdyego. Sukces powieści przywrócił dzieła Krúdyego pamięci węgierskich czytelników.

W swojej twórczości łączył jawę ze snem, tworząc słodko-gorzki klimat przemijającej epoki. Na gruncie polskim może być porównany z Brunonem Schulzem.

Dzieła[edytuj | edytuj kod]

  • Üres a fészek (1897)
  • Az aranybánya (1900)
  • A podolini kísértet (1906)
  • Szindbád ifjúsága és utazásai (1911)
  • Francia kastély (1912)
  • A vörös postakocsi (1913)
  • Palotai álmok (1914)
  • Szindbád: A feltámadás (1915)
  • Aranykéz utcai szép napok (1916)
  • Őszi utazások a vörös postakocsin (1917)
  • Napraforgó (1918)
  • Asszonyságok díja (1919)
  • N. N. (1920)
  • Mit látott Vak Béla szerelemben és bánatban (1921)
  • Nagy kópé (1921)
  • Hét bagoly (1922)
  • Az utitárs (1922)
  • Valakit elvisz az ördög (1928)
  • Boldogult úrfikoromban (1930)
  • Az élet álom (1931)
  • A kékszalag hőse (1931)
  • A tiszaeszlári Solymosi Eszter (1931)
  • Purgatórium (1933)
  • Rezeda Kázmér szép élete (1933)

Przypisy[edytuj | edytuj kod]

  1. W Polsce ukazał się wybór opowiadań o Sindbadzie – Sindbad, tłum. Aleksander Nawrocki, Studencka Oficyna Wydawnicza ZSP "Alma-Press", Warszawa 1988, ​ISBN 83-7020-031-1​.
  2. S. Márai, Sindbad powraca do domu, tł. T. Worowska, Spółdzielnia Wydawnicza "Czytelnik", Warszawa 2008, ​ISBN 978-83-07-03174-3​.