HD 140283

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
HD 140283
Dane obserwacyjne (J2000)
Gwiazdozbiór Wagi
Rektascensja 15h 43m 03,1s
Deklinacja –10° 56′ 00,6″
Odległość 190 l.ś.
Wielkość obserwowana 7,223m
Charakterystyka fizyczna
Rodzaj gwiazdy podolbrzym
Typ widmowy sdF3
Metaliczność [Fe/H] −2,40 ± 0,10
Wiek 14,46 ± 0,8 mld lat
Temperatura 5777 ± 55 K
Alternatywne oznaczenia
2MASS: J15430307-1056009
Bonner Durchmusterung: -10°4149
Boss General Catalogue: GC 21124
Katalog Gliesego: GJ 1195
Katalog Henry’ego Drapera: HD 140283
Katalog Hipparcosa: HIP 76976
SAO Star Catalog: SAO 159459

HD 140283 – jedna z najstarszych znanych współcześnie gwiazd, położona jest w gwiazdozbiorze Wagi w odległości około 190 lat świetlnych od Ziemi. Należy do typu widmowego F, jej obserwowana wielkość gwiazdowa wynosi 7,223m. Z powodu jej wieku nazywana jest nieoficjalnie „gwiazdą Matuzalemem”.

Nazwa[edytuj | edytuj kod]

Akronim „HD” w nazwie gwiazdy oznacza, że została ona skatalogowana przez Henry’ego Drapera w jego przeglądzie nieba. Gwiazda nie ma nazwy potocznej, ale z racji jej wieku bywa nieoficjalnie określana jako „gwiazda Matuzalem”[1].

Odkrycie[edytuj | edytuj kod]

Gwiazda została zauważona na początku XX wieku z powodu jej bardzo dużej paralaksy. Porusza się ona z prędkością prawie 1,3 miliona kilometrów na godzinę. Widziana z Ziemi potrzebuje zaledwie 1500 lat na przebycie 30 minut kątowych (wielkość Księżyca widziana z Ziemi). Jej ruch własny wynosi 0,13 tysięcznych minuty kątowej na godzinę[1].

Charakterystyka[edytuj | edytuj kod]

Jest jedną z najstarszych znanych współcześnie gwiazd. Położona jest w gwiazdozbiorze Wagi w odległości około 190 lat świetlnych od Ziemi[2]. Jej obserwowana wielkość gwiazdowa wynosi 7,223m[3]. Temperatura powierzchni gwiazdy wynosi 5777 ± 55 K (należy do typu widmowego F).

Gwiazda ma bardzo niską metaliczność wynoszącą zaledwie [Fe/H] = −2,40 ± 0,10[4] (mniej niż 1% metaliczności Słońca[5]), składa się prawie wyłącznie z wodoru i helu[6]. Ewolucyjnie gwiazda znajduje się w fazie późnego podolbrzyma[4] w bardzo późnym stadium rozwoju i zaczyna przemieniać się w czerwonego olbrzyma[1]. Bardzo niska, ale niezerowa metaliczność gwiazdy świadczy o tym, że należy ona do gwiazd drugiej populacji. Pierwsze gwiazdy, które uformowały się tuż po Wielkim Wybuchu (gwiazdy trzeciej populacji) składały się wyłącznie z helu i wodoru. Czas życia dużych gwiazd był bardzo krótki i wynosił zaledwie kilka milionów lat, po czym gwiazdy te eksplodowały jako supernowe, rozrzucając przy tym po Wszechświecie wytworzone w ich wnętrzach metale (pierwiastki cięższe od helu i wodoru). HD 140238 powstała tuż po eksplozji pierwszych gwiazd, kiedy we Wszechświecie było jeszcze bardzo małe stężenie metali[2].

Gwiazda narodziła się w jednej z pierwotnych galaktyk karłowatych, która została zniszczona przez Drogę Mleczną po ich zderzeniu ponad 12 miliardów lat temu[1].

Wiek gwiazdy szacowany jest na 14,46 ± 0,8 miliardów lat, co jest porównywalne, w granicach błędu, z wiekiem Wszechświata wynoszącym około 13,8 miliardów lat[7]. Przed odkryciem wieku tej gwiazdy najstarszą znaną gwiazdą była HE 1523-0901, której wiek szacowano na 13,2 miliardów lat, ale ze znacznie większą niepewnością wynoszącą aż dwa miliardy lat[8].

Gwiazda znajduje się w gwiazdozbiorze Wagi i nie jest widoczna gołym okiem, ale jako obiekt siódmej wielkości gwiazdowej może być obserwowana przez lornetkę[1].

Przypisy

  1. a b c d e Hubble Finds 'Birth Certificate' of Oldest Known Star (ang.). sciencedaily.com, 2013-03-07. [dostęp 2013-03-10].
  2. a b Nearby star is almost as old as the Universe (ang.). nature.com, 2013-01-10. [dostęp 2013-01-11].
  3. HD 140283 (ang.). sky-map.org. [dostęp 2013-02-28].
  4. a b Howard E. Bond, Edmund P. Nelan, Don A. VandenBerg, Gail H. Schaefer, Dianne Harmer: HD 140283: A Star in the Solar Neighborhood that Formed Shortly After the Big Bang (ang.). arxiv.org, 2013-02-13. [dostęp 2013-03-08].
  5. Nearby Ancient Star is Almost as Old as the Universe (ang.). universetoday.com, 2013-02-23. [dostęp 2013-03-08].
  6. Our neighbor star almost as old as universe (ang.). rt.com, 2013-01-13. [dostęp 2013-03-08].
  7. Planck reveals an almost perfect Universe (ang.). European Space Agency, 2013-03-21. [dostęp 2013-03-21].
  8. Spying on the oldest stars in the Universe (ang.). nature.com, 2007-05-11. [dostęp 2013-01-11].

Linki zewnętrzne[edytuj | edytuj kod]