Hańcza (jezioro)

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Ten artykuł dotyczy jeziora. Zobacz też: miejscowość Hańcza.
Hańcza
Nad jeziorem Hańcza
Nad jeziorem Hańcza
Położenie
Państwo  Polska
Miejscowości nadbrzeżne Błaskowizna, Mierkinie, Stara Hańcza, Przełomka
Region Pojezierze Wschodniosuwalskie
Wysokość lustra 227,3[1] m n.p.m.
Morfometria
Powierzchnia 311,4 ha[1]
Wymiary
• max długość
• max szerokość

4550 m[2]
1150 m[2]
Głębokość
• średnia
• maksymalna

38,7[1] m
108,5[2][3] m
Długość linii brzegowej 11750 m[2]
Objętość 0,1204 km³[1]
Hydrologia
Klasa jakości wody I (2006)[2]
Rzeki zasilające Czarna Hańcza
Rzeki wypływające Czarna Hańcza
Rodzaj jeziora rynnowe
Położenie na mapie Polski
Mapa lokalizacyjna Polski
Hańcza
Hańcza
Ziemia54°16′18,1″N 22°48′51,5″E/54,271694 22,814306
Najgłębsze jezioro w Polsce

Hańczajezioro położone na Pojezierzu Wschodniosuwalskim. Jego głębokość wynosi 108,5 m[2][3] (według różnych badań wynosi: 106,1 m[1], 111,5 m lub 113 m[4]), co sprawia, iż jest to najgłębsze jezioro w Polsce i w całej środkowej części Niżu Europejskiego. Zlewnia jeziora, odwadniana przez sieć cieków i rowów melioracyjnych, zdominowana jest przez tereny rolnicze z fragmentami borów świerkowych i lasów mieszanych oraz niewielkimi obszarami zarośli na terenach podmokłych i nieużytkach. W zlewni zbiornika znajdują się mniejsze zbiorniki wodne: Oklinek, Boczniel, Jegliniszki.

Charakterystyka[edytuj]

Nazwa jeziora pochodzi z wymarłego języka jaćwińskiego z grupy bałtyckiej[5] (por. lit. antis – „kaczka”[6]).

Hańcza to rynnowe jezioro polodowcowe o niskiej trofii (jezioro oligo-mezotroficzne). Na brzegach liczne są głazy, niektóre o kilkumetrowej szerokości. Nagromadzenie głazów jest tak znaczne, że sprawiają wrażenie sztucznie ułożonych (niekiedy grubość warstwy przekracza 2m). Dno jeziora o znacznym nachyleniu (około 12°).

Wody jeziora Hańcza zaliczają się do I klasy czystości, przezroczystość (widzialność krążka Secchiego) dochodzi do 6 m[2]. Dno piaszczysto-żwirowe. W litoralu roślinność wynurzona słabo rozwinięta (ze względu na niska trofię i charakter dna), podobnie jak roślinność zanurzona.

Jezioro ma powierzchnię 311,4 ha, średnią głębokość 38,7 m, długość 4530 m. Położone jest na wysokości 227 m n.p.m. Jest jednym z największych na Suwalszczyźnie[2][1]. Przepływa przez nie rzeka Czarna Hańcza.

Jezioro ma średnio rozwiniętą linię brzegową z kilkoma malowniczymi zatokami. Poza obniżeniami na krańcach północnym i południowym brzegi akwenu są strome, a nawet bardzo strome: wschodnie, stanowiące moreny czołowe, zajmuje dorodny bór świerkowy; zachodnie, ukształtowane w pagórkowatą wyżynę lodowcową – pola orne i pastwiska. Tylko w okolicy Wsi Hańcza zachował się fragment lasów liściastych z dużym udziałem lipy

W 1974 Hańcza została wpisana na listę Projektu Aqua UNESCO, z powodu swojej głębokości, a zarazem dzięki wysokim, podwodnym ścianom, utworzonym ze zwięzłych osadów polodowcowych.

Jezioro jest atrakcyjnym miejscem dla uprawiania nurkowania.

Ochrona przyrody[edytuj]

Jezioro leży na terenie Suwalskiego Parku Krajobrazowego i jest objęte w całości ochroną jako rezerwat przyrody Jezioro Hańcza. Od 1963 r. jezioro Hańcza jest rezerwatem krajobrazowo-wodnym. Obejmuje on akwen wraz ze skarpą.

Roślinność[edytuj]

Roślinność zanurzona reprezentowana jest głównie przez ramienicowce:

Roślinność wynurzona (helofity) reprezentowana jest przez:

Fauna[edytuj]

W jeziorze występują gatunki ryb charakterystyczne dla zimnych wód północnych oraz potoków górskich, takie jak: miętus pospolity oraz głowacz pręgopłetwy i głowacz białopłetwy, a także sieja wigierska, sielawa, stynka. Jezioro Hańcza jest jedynym zbiornikiem, gdzie zachowała się jeszcze w czystej formie populacja siei wigierskiej Coregonus lavaretus maraena natio vigrensis. Występują także bardzo rzadko spotykane chłodno- i tlenolubne skorupiaki: Eurythemora lacustris, Cyclops abyssorum, Heterocope appendiculate i Bosmina obtusirostis, Eurythemora gracilis (gatunek syberyjski, po raz pierwszy wykazany dla Polski przez Turskiego w 1994 r.) i reliktowa Pallasea quadrispinosa[7].

Przypisy

  1. a b c d e f Adam Choiński: Katalog jezior Polski. Poznań: Wydawnictwo Naukowe UAM, 2006, s. 342. ISBN 83-232-1732-7.
  2. a b c d e f g h Wojewódzki Inspektorat Ochrony Środowiska - komunikat o jakości wód jeziora Hańcza (pol.). 2005. [dostęp 2016-02-20].
  3. a b Jeziora Suwalszczyzny: Hańcza. suwalszczyzna.com.pl. [dostęp 2010-12-01].
  4. Głębia Hańczy wprost.pl (za PAP)
  5. Ewa Siatkowska, Rodzina języków zachodniosłowiańskich, Wydawnictwo Naukowe PWN, Warszawa 1992, s. 23. ISBN 83-01-10061-3.
  6. Jerzy Nalepa, Jaćwięgowie. Nazwa i lokalizacja, Wydawnictwo Naukowe PWN, Warszawa 1964, s. 7.
  7. Aleksander W. Sokołowski, Jacek Kot, Przyroda województwa suwalskiego, Suwałki 1996 s.79

Bibliografia[edytuj]

  • Aleksander W. Sokołowski, Jacek Kot, Przyroda województwa suwalskiego, Suwałki 1996, ISBN 83-900714-2-8
  • S. Maciejewski, Szlakami północnej Suwalszczyzny; Wyd. Jaćwież, Suwałki 2001
  • K.Groblewski ("Rzeczpospolita"), Przygoda z Polską - Suwalszczyzna dodatek do "Rzeczpospolita"
  • Grzegorz Rąkowski: Polska egzotyczna. Cz. 1. Pruszków: "Rewasz", 1999. ISBN 83-85557-63-6.

Linki zewnętrzne[edytuj]