Habib Burgiba

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Habib Burgiba
حبيب بورقيبة
Portrait officiel Bourguiba.png
Data i miejsce urodzenia 3 sierpnia 1903
Monastyr
Data i miejsce śmierci 6 kwietnia 2000
Monastyr
Tunezja 1. Prezydent Tunezji
Przynależność polityczna Neo Destur, Desturowska Partia Socjalistyczna
Okres urzędowania od 25 lipca 1957
do 7 listopada 1987
Poprzednik urząd utworzony
Następca Zajn al-Abidin ibn Ali
Signature Habib Bourguiba.svg
Odznaczenia
Wielka Wstęga Orderu Niepodległości (Tunezja) Order Słonia (Dania) Krzyż Wielki Orderu Białej Róży (Finlandia) Łańcuch Orderu Izabeli Katolickiej (Hiszpania) Krzyż Wielki Królewskiego Norweskiego Orderu Świętego Olafa Order Zasługi Republiki Włoskiej I Klasy z Wielkim Łańcuchem (1951-2001)

Habib Burgiba (Bourguiba) (arab. حبيب بورقيبة; ur. 3 sierpnia 1903 w Monastyrze, zm. 6 kwietnia 2000 tamże) − tunezyjski polityk, pierwszy prezydent niepodległej Tunezji w latach 1957-1987. Czasami nazywany jest afrykańskim Atatürkiem, ponieważ zredukował wpływ religii na państwo. Rozszerzył prawa kobiet w życiu społecznym, socjalnym, ekonomicznym i prawnym. Między innymi zakazał małżeństw poligamicznych legalnych w islamie.

Biografia[edytuj | edytuj kod]

Urodził się w Monastyrze. Habib Burgiba z wykształcenia był prawnikiem (studia skończył w Paryżu na Sorbonie). Po powrocie ze studiów założył partię Neo-Dustur, która została zdelegalizowana przez rządy francuskie, a sam Burgiba został aresztowany za postulowanie niepodległości Tunezji i niezależności od Francji. W 1938 został internowany i wydalony do Francji. Pomimo prześladowań ze strony francuskiej podczas wojny światowej czynnie wspierał obóz aliantów. W 1942 został aresztowany przez Niemców i deportowany do Tunezji. W 1945 pomimo wsparcia udzielonego aliantom musiał uciekać z Tunezji, by uniknąć aresztowania. Przez następne 5 lat podróżował i wygłaszał mowy na temat niepodległości Tunezji. W 1950 Francja podjęła negocjacje z Burgibą, który w 1955 wrócił do Tunezji. W 1956 został premierem rządu niepodległej Tunezji. 15 lipca 1957 doprowadził do zamachu stanu i obalenia monarchii Muhammada VIII. Burgiba nałożył na króla areszt domowy, odcinając go jednocześnie od łączności ze światem. Dziesięć dni później Zgromadzenie Konstytucyjne wprowadziło republikę, a Burgiba został prezydentem.

Podczas swojego urzędowania wprowadził takie same prawa do rozwodu dla kobiet i mężczyzn (tylko sądownie – zamiast wypowiedzenia umowy ze strony mężczyzny) oraz takie same prawa do dzieci po rozwodzie (według szariatu kobieta ma prawo wychowywać dzieci tylko do 7-9 roku życia, potem opieka należy się ojcu). Wprowadził zakaz noszenia przez kobiety nakrycia głowy (hidżab nazywał wstrętną szmatą) w obiektach publicznych jak szkoły, urzędy itd. Zainicjował również proces eliminacji ekstremistów i fundamentalistów islamskich. W 1956 wprowadził prawo cywilne. Od tamtego czasu pod przepisy cywilne podlegają wszyscy obywatele tunezyjscy niezależnie od rasy, pochodzenia, religii itd. Artykuł 65 konstytucji tunezyjskiej z 1959 miał gwarantować niezawisłość sądów. W 1964 roku utworzył nową partię o nazwie Desturowska Partia Socjalistyczna[1].

W latach 60. spotkał się z Nelsonem Mandelą i wsparł Afrykański Kongres Narodowy walczący z reżimem apartheidu poprzez dotacje na zakup uzbrojenia[2][3]. Wsparł też ugrupowania niepodległościowe toczące angolską wojnę o niepodległość oraz Front Wyzwolenia Erytrei toczący wojnę o niepodległość tego kraju[4] oraz [5][6].

W trakcie swojej prezydentury chciał rozwijać bliższe stosunki z krajami Maghrebu. W styczniu 1974 roku Libia i Tunezja ogłosiły unię polityczną o nazwie Arabską Republikę Islamską. Ruch okazał się być w Tunezji bardzo niepopularny i wkrótce upadł[7] na co w odwecie Libia rozpoczęła w latach 80. sponsorowanie tunezyjskich bojowników antyrządowych[8]. Prezydent udzielił też wsparcia bojownikom niepodległościowej Organizacji Wyzwolenia Palestyny oraz zgodził się na stacjonowaniu w kraju oddziałów OWP a w kraju schronienie znalazł lider grupy, Jasir Arafat. W 1985 roku obóz OWP w Tunezji został zaatakowany przez armię Izraela w ramach Operacji Drewniana Noga, Izrael stwierdził, iż około 60 członków OWP zostało zabitych,. Ponadto podczas nalotu zginęła nieznana liczba cywili[9]. W rezolucji 573, Rady Bezpieczeństwa Organizacji Narodów Zjednoczonych, zatwierdzonej jednogłośnie (Stany Zjednoczone wstrzymały się od głosu), potępiano atak, jako rażące naruszenie suwerenności Tunezji oraz uznano, iż zaatakowana strona ma prawo do otrzymania odpowiedniego odszkodowania[10].

7 listopada 1987 został odsunięty od władzy przez Ben Alego. Oficjalnym powodem zmian na stanowisku prezydenta był zły stan zdrowia Burgiby (w ostatnich latach życia mógł pracować tylko 4 godziny dziennie)[11][12].

Życie prywatne[edytuj | edytuj kod]

W 1925 Habib Burgiba poznał w Paryżu swoją przyszłą żonę, Mathilde Lorrain (1890–1976), wdowę po francuskim oficerze. Kiedy przeszła na islam, zmieniła nazwisko na Mufida Burgiba. Urodziła mu syna, Habiba Burgibę juniora (1927–2009), który był ministrem spraw zagranicznych Tunezji w latach 1964-1970. W 1961, 21 czerwca, Burgiba rozwiódł się z pierwszą żoną. 12 kwietnia następnego roku ożenił się ponownie z poznaną w 1943 Wasilą Bin Ammar (1912-1999), pochodzącą z wpływowej rodziny mieszczańskiej i adoptował córkę, Hadżir Burgibę. W miarę pogarszania stanu zdrowia męża, Wasila zyskiwała coraz większe wpływ na rządy. Ich pośpieszny rozwód w 1986, przyspieszył upadek rządu.

Przypisy

  1. Michel Camau i Vincent Geisser, Habib Bourguiba. La trace et l'héritage, éd. Karthala, Paryż, 2004, s. 229
  2. Sampson, Anthony (2011) [1999]. Mandela: The Authorised Biography. s.165–167, London: HarperCollins. ISBN 978-0007437979.
  3. Mandela, Nelson (1994). Long Walk to Freedom Volume I: 1918–1962. s. 432–440, Little, Brown and Company. ISBN 978-0754087236.
  4. Contested Power in Angola: 1840s to the Present, 2000, s. 167.
  5. African Freedom Annual, 1978. s.109
  6. Tunisia, a Country Study, 1979. s.220.
  7. Blundy & Lycett 1987, s. 76; Kawczynski 2011, s. 71–72; Bruce St John 2012, s. 183
  8. Kawczynski 2011, s. 72; Bruce St John 2012, s. 183.
  9. Talcott W. Seelye: Ben Ali Visit Marks Third Stage in 200-Year-Old US-Tunisian Special Relationship (ang.). The Washington Report, 1990-03. [dostęp 2009-06-15].
  10. S-RES-573(1985) Security Council Resolution 573 (1985) (ang.). Rada Bezpieczeństwa ONZ, 1985-11-04. [dostęp 2009-06-15].
  11. Konstytucja tunezyjska ONZ, 2009.
  12. Bourguiba Described in Tunis New York Times, 9 listopada 1987

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]

Linki zewnętrzne[edytuj | edytuj kod]