Hajle Syllasje I

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
(Przekierowano z Haile Selassie I)
Skocz do: nawigacja, szukaj
Hajle Syllasje
Zwycięski Lew Plemienia Judy, Wybraniec Boży, Król królów Etiopii
ilustracja
Cesarz Etiopii
Okres panowania od 1930
do 1935
Poprzednik Zauditu
Następca Wiktor Emanuel III
Cesarz Etiopii
Okres panowania od 1941
do 1974
Poprzednik Wiktor Emanuel III
Dane biograficzne
Dynastia salomońska
Data i miejsce urodzenia 23 lipca 1892
w Ydżersa Goro
Data i miejsce śmierci 27 sierpnia 1975
Addis Abeba
Ojciec Ras Makonnen
Matka Jeszi Ymmebiet Ali
Odznaczenia
Order Salomona (Etiopia) Łańcuch Orderu Świętej Trójcy (Etiopia) Wielka Wstęga Orderu Menelika II (Etiopia) Krzyż Wielki Orderu Gwiazdy Etiopii Krzyż Wielki Orderu Wyzwoliciela San Martina (Argentyna) Klasa Specjalna Odznaki Honorowej za Zasługi Wielka Wstęga Orderu Leopolda (Belgia) Krzyż Wielki Narodowego Orderu Dahomeju (Benin) Wielki Łańcuch Narodowego Orderu Kondora Andów (Boliwia) Wielki Łańcuch Orderu Krzyża Południa (Brazylia) Wielki Krzyż Orderu Zasługi (Chile) Order Narodowy (Czad) Order Lwa Białego I Klasy (CSRS) Order Słonia (Dania) Order Muhammada Alego (Królestwo Egiptu) Łańcuch Orderu Nilu (Egipt) Łańcuch Orderu Sikatuna (Filipiny) Krzyż Wielki Orderu Białej Róży Finlandii Krzyż Wielki Orderu Narodowego Legii Honorowej (Francja) Médaille Militaire (Francja) Krzyż Wielki Orderu Gwiazdy Równika (Gabon) Towarzysz Orderu Gwiazdy Ghany Order Narodowy (Górna Wolta) Krzyż Wielki Orderu Zbawiciela (Grecja) Medal Zasługi Wojskowej (Grecja) Order Narodowy (Gwinea) Krzyż Wielki Narodowego Orderu Honoru i Zasługi (Haiti) Łańcuch Orderu Karola III (Hiszpania) Kawaler Krzyża Wielkiego Orderu Lwa Niderlandzkiego (Holandia) Krzyż Wielki Orderu Wojskowego Wilhelma (Holandia) Order Gwiazdy Indonezji I klasy Łańcuch Wielkiego Orderu Haszymitów (Irak) Order Pahlawich I klasy (Iran) Order Chryzantemy (Japonia) Order Al-Husajna Ibn Alego (Jordania) Order Jugosłowiańskiej Gwiazdy (Jugosławia) Wielka Wstęga Orderu Męstwa (Kamerun) Order Złotego Serca I klasy (Kenia) Łańcuch Orderu Zasługi (Kongo) Order Zasługi dla Ustanowienia Państwa I klasy (Korea Południowa) Medal za Wojnę Koreańską (Korea Południowa) Stopień Specjalny Orderu Zasługi (Liban) Wielka Wstęga Orderu Pionierów Liberii Wielki Łańcuch Orderu Idrisa I (Królestwo Libii) Order Lwa Złotego (Nassau) Wielka Wstęga Orderu Narodowego (Madagaskar) Wielki Komandor Orderu Lwa (Malawi) Order Korony Królestwa – DMN (Malezja) Krzyż Wielki Orderu Narodowego (Mali) Krzyż Wielki Orderu Zasługi Narodowej (Mauretania) Łańcuch Orderu Orła Azteckiego (Meksyk) Krzyż Wielki Klasy Specjalnej Orderu Zasługi RFN Krzyż Wielki Orderu Narodowego (Niger) Wielki Komandor Orderu Republiki Federalnej - kl. cywilna (Nigeria) Krzyż Wielki Królewskiego Norweskiego Orderu Świętego Olafa Krzyż Wielki Orderu Słońca Peru Order Orła Białego Krzyż Wielki Orderu Odrodzenia Polski Krzyż Wielki Orderu Wieży i Miecza (Portugalia) Wstęga Trzech Orderów (Portugalia) Krzyż Wielki Orderu Chrystusa Krzyż Wielki Orderu św. Jakuba od Miecza (Portugalia) Krzyż Wielki Orderu Zasługi (Republika Środkowoafrykańska) Łańcuch Orderu Gwiazdy Rumunii Krzyż Wielki Orderu Narodowego Lwa (Senegal) Legia Zasługi - Chief Commander (USA) Wielka Wstęga Orderu Umajjadów (Syria) Order Królewski Serafinów (Szwecja) Order Domowy Chakri (Tajlandia) Krzyż Wielki Orderu Mono (Togo) Łańcuch Orderu Niepodległości (Tunezja) Order Źródła Nilu I klasy (Uganda) Złoty Łańcuch Orderu Piusa IX Wielki Łańcuch Orderu Oswobodziciela (Wenezuela) Order Flagi Węgierskiej Republiki Ludowej z Diamentami I klasy (Węgry) Order Podwiązki (Wielka Brytania) Krzyż Wielki Orderu Łaźni (Wielka Brytania) Krzyż Wielki Orderu Św. Michała i Św. Jerzego (Wielka Brytania) UK Royal Victorian Order ribbon.svg Królewski Łańcuch Wiktorii (Wielka Brytania) Krzyż Wielki Orderu Narodowego Republiki Wietnamu (Wietnam Południowy) Najwyższy Order Zwiastowania Najświętszej Marii Panny (Order Annuncjaty) Order Zasługi Republiki Włoskiej I Klasy z Wielkim Łańcuchem (1951-2001) Kawaler Krzyża Wielkiego Orderu Korony Włoch Kawaler Krzyża Wielkiego Orderu Świętych Maurycego i Łazarza (Królestwo Włoch) Order Suworowa I klasy (ZSRR) Order Świętego Włodzimierza I klasy (Imperium Rosyjskie) Wielka Wstęga Narodowego Orderu Lamparta (Zair) Łańcuch Orderu Orła Zambii
Teferi Mekonnyn
Addis Ababa-8e00855u.jpg
Premier Etiopii
Okres od 1927
do 1 maja 1936
Poprzednik Habte Giorgis
Następca Wolde Tzaddick
Przewodniczący Organizacji Jedności Afrykańskiej
Okres od 25 maja 1963
do 17 lipca 1964
Następca Gamal Abdel Naser
Okres od 5 listopada 1966
do 11 września 1967
Poprzednik Joseph Ankrah
Następca Mobutu Sese Seko

Hajle Syllasje I (także Hajle Selasje I, Haile Selassie I; geez ኃይለ፡ ሥላሴ i, „Potęga Trójcy”) (ur. 23 lipca 1892 w Ydżersa Goro, zm. 27 sierpnia 1975 w Addis Abebie) – ostatni cesarz Etiopii (1930–1936 i 1941–1974). Oficjalnie używał imienia „Cesarz Haile Selassie I, Zwycięski Lew Plemienia Judy, Wybraniec Boży“'[1][2][3][4].

Jest także znany jako symbol religijny ruchu Rastafari. Według wyznawców jest mesjaszem[3][4].

Życiorys[edytuj]

Urodził się w 1892 roku koło Hareru jako Teferi Mekonnyn. Syn rasa Mekonnyna i kuzyn cesarza Menelika II. W 1907 roku został gubernatorem prowincji Sidamo[2][1]. W 1916 roku został regentem po tym jak od władzy odsunięto cesarza Lydż Ijasu. Współrządził wraz z cesarzową Zeuditu[5][2]. W 1923 roku wprowadził kraj do Ligi Narodów. Rok później zapoczątkował zniesienia niewolnictwa[2]. Złożył wizyty we Francję, Włoszech, Szwecji, Grecji i Wielkiej Brytanii które przyznały mu międzynarodowy rozgłos. Szczególnie znany był pośród czarnoskórych mieszkańców Ameryki Północnej, szczególnie Jamajki gdzie jego postać stała się symbolem ruchu religijnego Rastafari[4].

Koronowany na cesarza 2 kwietnia 1930 roku. Jego pełen tytuł jako cesarza brzmiał „Cesarz Haile Selassie I, Zwycięski Lew Plemienia Judy, Wybraniec Boży“. W chwili objęcia przez niego władzy kraj był monarchią absolutną niemal całkowicie odizolowaną od świata. Cesarz rozpoczął stopniowe reformowanie kraju. W 1931 roku wprowadził pierwszą w historii kraju konstytucję oraz zwołał parlament. Choć kraj na mocy dokumentu stał się monarchią konstytucyjną to Hajle Syllasje zachował absolutną władzę[1][5]. Reformowanie kraju utrudniały rewolty w Ogadenie i na północy kraju. Rządy cesarza przerwała włoska inwazja zakończona okupacją kraju i włączeniem go w skład Włoskiej Afryki Wschodniej. Po wojennej klęsce udał się na emigrację do Wielkiej Brytanii gdzie przebywał do 1941 roku[2]. W 1935 roku przyznano mu tytuł Człowiek Roku 1935 według magazynu „Time[6].

Po wyzwoleniu kraju w 1941 roku (przez wojska brytyjskie i etiopskich partyzantów) ponownie objął rządy[2]. Wprowadzał dalsze reformy społeczne, gospodarcze i edukacyjne. Dążył do stopniowego unowocześnienia i europeizacji kraju, zachowując przy tym poszanowanie rdzennej kultury i tradycji. Jednocześnie wzmacniał swoją własną pozycję poprzez decentralizację i pozbawianie gubernatorów przywilejów i samodzielności. Prowadził aktywną politykę zagraniczną, przeciwnik łączenia się z blokami politycznymi i wojskowymi oraz jeden ze współzałożycieli Organizacji Jedności Afrykańskiej. Brał udział w mediacjach konflikcie między Maroko i Algierią oraz interweniował po stronie rządu Nigerii gdy od tegoż kraju odłączyła się Biafra. W 1952 roku włączył w skład kraju Erytreę (wcześniej znajdowała się ona pod zarządem brytyjskim) jako republikę autonomiczną. W 1955 roku doprowadził do przyjęcia nowej konstytucji. W 1960 roku przeciwko jego rządom miał miejsce nieudany wojskowy zamach stanu. Od tego czasu narastała opozycja przeciwko jego rządom (szczególnie pośród wykształconych na europejski wzór wojskowych i cywilów). Cesarz obwiniany był o gospodarczy chaos i utrzymywanie feudalnych struktur władzy. Sytuację skomplikowała decyzja cesarza z 1962 roku. Pozbawił wówczas autonomii Erytreę i zaanektował ją co wywołało walki partyzanckie w regionie i przyczyniło się do narodzenia tendencji separatystycznych w pozostałych miejscach państwa. W 1974 nastąpił duży kryzys polityczny spowodowany skutkami kilkuletniej suszy. Kryzys przyczynił się do wojskowego zamachu stanu w czerwcu tego samego roku. W jego wyniku władzę objął Komitet Koordynacyjny Sił Zbrojnych, tzw. Derg z Amanem Mikaelem Andomem jako przewodniczącym. We wrześniu tego samego roku wojsko zdetronizowało cesarza. Do końca życia przebywał w areszcie domowym[2][1][2][3][4].

Zobacz też[edytuj]

Przypisy


Linki zewnętrzne[edytuj]


Poprzednik
Zauditu
Cesarz Etiopii
1930–1936
Następca
Wiktor Emanuel III


Poprzednik
Wiktor Emanuel III
Cesarz Etiopii
1941–1974
Następca
Asfa Uesen(pretendent)/Republika