Hakuseki Arai

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Hakuseki Arai

Hakuseki Arai (jap. 新井白石 Arai Hakuseki?, ur. 1657, zm. 1725)japoński uczony, historyk i filozof konfucjański. Uważany za ostatniego ważnego przedstawiciela ortodoksyjnej szkoły shushi-gaku[1].

Pochodził z prowincji Kazusa (ob. prefektura Chiba), z drobnej rodziny samurajskiej[2]. Zainteresowania intelektualne odziedziczył po ojcu, który, zostawszy rōninem, poświęcił się studiom nad filozofią konfucjańską[2]. W 1682 roku wstąpił na służbę u daimyō Masatoshiego Hotty, zaś w 1694 roku został zatrudniony jako nauczyciel przyszłego sioguna Ienobu Tokugawy[2].

Jako doradca siogunów Ienobu Tokugawy (1709–1712) i Ietsugu Tokugawy (1713–1716), będąc żarliwym apologetą systemu bakufu i wzmocnienia władzy sioguna, przeprowadził szereg reform administracyjnych i prawnych, odwołując się do wypływającej z zasad konfucjańskich idei „łaskawych rządów”[1][2]. Doprowadził m.in. do wprowadzeniu zakazu eksportu pieniądza z Japonii[3].

Był autorem licznych dzieł historycznych. W historiografii propagował racjonalizm i staranną dokumentację faktograficzną. W poświęconej najstarszym dziejom Japonii pracy Koshitsū (古史通) poddał krytyce wartość przekazów zawartych w starożytnych kronikach[1]. Interesował się również nauką zachodnią (rangaku)[3]. Na podstawie informacji pozyskanych w faktorii holenderskiej w Nagasaki oraz zeznań złożonych w 1708 roku przez aresztowanego za nielegalny pobyt w Japonii misjonarza Giovanniego Battisty Sidottiego sporządził opracowania poświęcone krajom Zachodu, Seiyō-kibun (西洋記聞) i Sairai-igen (采覧異言)[1]. Wśród zawartych w nich relacji znalazły się także opisy Rzeczypospolitej[4].

Przypisy

  1. a b c d e Jolanta Tubielewicz: Historia Japonii. Wrocław: Ossolineum, 1984, s. 299–300. ISBN 83-04-01486-6.
  2. a b c d e Louis Frédéric: Japan Encyclopedia. Cambridge: Belknap Press, 2000, s. 37. ISBN 0-674-01753-6.
  3. a b c Kenneth Henshall: Historical Dictionary of Japan to 1945. Lanham: Scarecrow Press, 2014, s. 29. ISBN 978-0-8108-7871-6.
  4. a b Ewa Pałasz-Rutkowska, Andrzej Romer: Historia stosunków polsko-japońskich 1904-1915. Warszawa: Wydawnictwo Bellona, 1996, s. 19. ISBN 83-11-08597-8.