Hamas

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Flaga Hamasu

Hamas (arab. ‏حَمَاسْ IPA: [ħaˈmaːs], dosłownie „Zapał”, „Entuzjazm”, ale też akronim حركة المقاومة الاسلامية Ḥarakat al-Muqāwamah al-Islāmiyyah – Islamski Ruch Oporu) – islamska organizacja niepodległościowa[1], która stała się aktywna we wczesnych etapach Intifady, działała przede wszystkim w Strefie Gazy, ale też na Zachodnim Brzegu. Przez część państw i organizacji zachodnich, w tym Stany Zjednoczone[2], uznana jest za organizację terrorystyczną. Unia Europejska zdecydowała dnia 17 grudnia 2014 roku wykreślić Hamas z czarnej listy organizacji terrorystycznych[3]. Hamas grał największą rolę w działalności wywrotowej zarówno przeciw Izraelczykom, jak i Arabom, którzy „odeszli z pola walki z syjonizmem” (gł. porozumienie pokojowe pomiędzy Egiptem a Izraelem w Camp David z 1978 r.) W jego początkowym okresie, ruch został zdominowany przez ludzi identyfikowanych z Bractwem Muzułmańskim.

Za swój cel uważa utworzenie niepodległego państwa Palestyna.

Historia[edytuj | edytuj kod]

Geneza[edytuj | edytuj kod]

Korzenie organizacji sięgają lat 20. XX w., gdy powstało Bractwo Muzułmańskie. Organizację założono w Egipcie dla obrony wartości islamskich przed wpływami Zachodu, uznawanymi za demoralizujące. Gdy w 1987 wybuchło palestyńskie powstanie Intifada, część członków Ruchu oraz radykalna frakcja OWP powołała Hamas.

Początki działalności[edytuj | edytuj kod]

W 1978 roku Hamas został prawnie zarejestrowany w Izraelu przez szejka Ahmada Jasina islamskie stowarzyszenie al-Mudżammat ul-Islami, które zajmowało się agitacją religijną i pracą społeczną. Hamas uformował się w 1987, jako polityczne ramię tej organizacji (notabene zdelegalizowanej w 1989). Początkowo Hamas koncentrował się na zwalczaniu tych Palestyńczyków, którzy zostali uznani za przeszkodę w przyszłym dżihadzie przeciwko Izraelowi. W trakcie pierwszej intifady zamachowcy z Hamasu zabili kilkudziesięciu Palestyńczyków. W 1989 w trakcie trwania Pierwszej Intifady Hamas rozpoczął akcje przeciwko Izraelowi. Organizacja stała za licznymi zabójstwami, zamachami i porwaniami a taktyka grupy była bardziej radykalna od metod stosowanych przez OWP. Swego rodzaju przełomem w działalności organizacji był zamach w Haderze z 13 kwietnia 1994 – pierwszy dokonany przez samobójcę. Od tego czasu organizacja dokonała wielu zamachów. Po I wojnie w Zatoce Perskiej w której lider OWP Jasir Arafat poparł Irak, wiele rządów państw arabskich popierających koalicję antyiracką odwróciło swoje poparcie względem OWP i rozpoczęło finansowanie Hamasu i innych grup islamistycznych[4]. Duży wkład w popularność grupy ma pomoc społeczna, którą Hamas zapewnia Palestyńczykom na dużo wyższym poziomie niż władze Autonomii Palestyńskiej. Formacją bojową Hamasu są oddziały Izz al-Din al-Qassam[5]. W 2004 roku w ataku rakietowym śmigłowców izraelskich w Gazie zginął założyciel grupy, Jasin i jego dwaj ochroniarze, w ataku zginęło też 6–7 przypadkowych Palestyńczyków[6][7].

W wyniku wyborów z 24 stycznia 2006 Hamas uzyskał 76 miejsc w 132-osobowym parlamencie Autonomii Palestyńskiej[8][9]. Izrael i społeczność międzynarodowa (Stany Zjednoczone i Unia Europejska) odmówiły uznania prawa Hamasu do sprawowania rządów w Autonomii Palestyńskiej[10]. Wywołało to zamieszanie polityczne i gospodarczą zapaść[11].

Przejęcie władzy w Strefie Gazy[edytuj | edytuj kod]

W styczniu 2007 w Strefie Gazy wybuchły gwałtowne walki pomiędzy zbrojnymi frakcjami Hamasu a Al-Fatahem. Skala walk przyjęła rozmiary palestyńskiej wojny domowej. Ostatecznie Hamas pokonał siły Al-Fatah i przejął kontrolę nad Strefą Gazy. Przywódcy polityczni Hamasu ogłosili się legalnym rządem Autonomii Palestyńskiej. Palestyński prezydent Mahmud Abbas z al-Fatahu zareagował ogłoszeniem stanu wyjątkowego, rozwiązał rząd jedności narodowej i sformował nowy rząd, bez udziału Hamasu. Nowy rząd z siedzibą na Zachodnim Brzegu został uznany przez społeczność międzynarodową[12]. Po przejęciu kontroli nad Strefą Gazy, Hamas rozpoczął usuwanie urzędników Al-Fatah ze wszystkich stanowisk. Amnesty International poinformowała o zamknięciu gazet i nękaniu dziennikarzy[13], Amnesty International zarzuciło Hamasowi również torturowanie i mordowanie swoich przeciwników politycznych podczas konfliktu w Gazie[14].

Hamas kontynuował przemyt broni i amunicji do Strefy Gazy[15]. Broń ta była wykorzystywana do ostrzału rakietowego przygranicznych terenów Izraela. Według izraelskich danych, od przejęcia przez Hamas kontroli nad Strefą Gazy do końca stycznia 2008 na Izrael spadło 697 rakiet i 822 pociski moździerzowe[16]. W odpowiedzi Izrael atakował wyrzutnie rakiet Kassam i wojskowe obiekty Hamasu. 19 września 2007 izraelski rząd ogłosił Strefę Gazy wrogim terytorium i wprowadził ograniczenia w dostawach paliwa i energii elektrycznej. W styczniu 2008 nastąpiło gwałtowne pogorszenie sytuacji i 19 stycznia Izrael wstrzymał dostawy paliwa, wywołując niedobory w prądzie. Społeczność międzynarodowa potępiła Izrael za wymierzanie zbiorowej kary mieszkańcom Strefy Gazy[17]. W kolejnych miesiącach doszło do nasilenia przemocy izraelsko-palestyńskiej w Strefie Gazy. W czerwcu 2008 Izrael i Hamas zawarły porozumienie o zawieszeniu broni powiązane ze stopniowym znoszeniem izraelskiej blokady, co oznaczało faktyczne uznanie przez Izrael władzy Hamasu nad Strefą Gazy[18].

 Osobny artykuł: operacja Płynny Ołów.

W dniach 27 grudnia 2008-18 stycznia 2009 izraelska armia przeprowadziła operację „Płynny Ołów” przeciwko Hamasowi w Strefie Gazy. W sumie zginęło 1300 Palestyńczyków i 13 Izraelczyków[19]. Po 22 dniach walk Izrael zgodził się na wprowadzenie zawieszenia broni i wycofał swoje wojska ze Strefy[20].

W 2012 roku Hamas starł się z wojskiem izraelskim w trakcie operacji Filar Obrony[21]. W 2014 roku Hamas, wraz z pozostałymi zbrojnymi grupami oporu palestyńskiego wziął udział w konflikcie izraelsko-palestyńskim w Gazie[22].

Statut[edytuj | edytuj kod]

Powołując się na Koran i „Protokoły Mędrców Syjonu” Karta Hamasu głosi, że zniszczenie Izraela jest religijnym obowiązkiem każdego muzułmanina. Hamas odrzuca więc i izraelsko-palestyńskie porozumienia pokojowe z Oslo, i samo prawo państwa żydowskiego do istnienia. Hamas propaguje prymat szariatu nad prawem cywilnym. Jego członkowie karali Palestyńczyków za zdradę małżeńską, pijaństwo czy narkotyki. W Izraelu przeprowadzili liczne zamachy. Bojówki Hamasu regularnie maszerowały z bronią po ulicach palestyńskich miast. Po ogłoszeniu wyników wyborów w Palestynie, po raz pierwszy uczyniły to bez masek na twarzach. Przebywający w Syrii na emigracji przywódca Hamasu Chalid Maszaal chce z nich stworzyć palestyńską armię. Emblemat organizacji Hamas to dwa skrzyżowane miecze na tle meczetu na Świętej Skale w Jerozolimie, otoczone przez dwie palestyńskie flagi z hasłami: „Nie ma Boga oprócz Allaha” oraz „Prorok Mahomet jest wysłannikiem Boga”. Na samej górze emblematu znajduje się mapa Palestyny. Hamas sprzeciwia się jakiemukolwiek porozumieniu z Izraelem i z tego powodu rywalizuje z Organizacją Wyzwolenia Palestyny, przede wszystkim z jej najważniejszą frakcją al-Fatah, założoną przez Jasira Arafata.

Konwencja islamskiego ruchu oporu została uchwalona 18 sierpnia 1988. Konwencja ta jest ogólnym manifestem, składającym się z 36 oddzielnych artykułów, z których każdy zawiera naczelny cel Hamasu, jakim jest zniszczenie Państwa Izrael w drodze muzułmańskiej świętej wojny Dżihad. Oto fragmenty założeń Konwencji:

Cel organizacji Hamas:

„Islamski ruch oporu jest wyróżniającym się ruchem palestyńskim, którego podstawowym założeniem jest wiara w Allaha i życie zgodnie z zasadami islamu. Jego usilnym staraniem jest rozpowszechnienie wielkości Allaha na każdym centymetrze Palestyny”. (art. 6)

  • Zniszczenie Izraela:

„Izrael będzie istniał dopóty, dopóki islam nie zlikwiduje go, tak jak uczynił to z innymi przedtem”. (wstęp)

  • Wyłączna natura muzułmańska tego rejonu:

„Ziemia palestyńska jest świętą posesją islamską poświęconą przyszłym pokoleniom, aż do dnia sądu ostatecznego. Nikt nie może wyrzec się nawet kawałka tej ziemi, czy też opuścić choćby jej skrawek”. (art. 11)

„Palestyna jest krajem islamskim... Od czasu, gdy stanowi to problem, wyzwolenie Palestyny jest indywidualnym obowiązkiem każdego muzułmanina, kiedykolwiek miałoby to nastąpić”. (art. 13)

  • Wezwanie do Dżihadu:

„W dniu, kiedy wróg przywłaszczy sobie choćby kawałek ziemi muzułmańskiej, Dżihad stanie się indywidualnym obowiązkiem każdego muzułmanina. W przypadku uzurpacji żydowskiej, obowiązkiem jest wznieść wojenny sztandar Dżihadu”. (art. 15)

„Wszyscy bojownicy połączą się i staną w szeregi, masy całego świata islamskiego pójdą naprzód, wypełniając swój obowiązek i nawołując głośno: 'Powitajcie Dżihad!' Ten okrzyk dosięgnie niebios i będzie rozbrzmiewał, aż nadejdzie wyzwolenie, najeźdźcy zostaną pokonani i nadejdzie zwycięstwo Allaha”. (art. 33)

  • Odrzucenie wynegocjowanej umowy pokojowej:

„(Pokojowe) inicjatywy, tzw. rozwiązania pokojowe i konferencje międzynarodowe są sprzeczne z zasadami islamskiego ruchu oporu... Konferencje te nie są niczym więcej, jak środkiem do wyznaczenia niewiernych na rozjemców na ziemiach islamskich... Nie ma innego rozwiązania problemu palestyńskiego poza świętą wojną Dżihad. Inicjatywy, propozycje i konferencje pokojowe są jedynie stratą czasu, działaniem na próżno”. (art. 13)

  • Potępienie izraelsko-egipskiego traktatu pokojowego:

„Egipt w dużym stopniu został odsunięty z pola walki (przeciwko syjonizmowi) poprzez zdradliwe porozumienie w Camp David. Syjoniści próbują wciągnąć inne kraje arabskie w podobne układy, aby usunąć je z pola walki... Odejście z pola walki z syjonizmem jest zdradą i przeklęty będzie ten, kto popełni ten karygodny czyn”. (art. 32)

  • Podżegania antysemickie:

„Dzień sądu ostatecznego nie nadejdzie, dopóki muzułmanie nie staną do walki z Żydami i zabiją ich. Żydzi będą chować się za skały i drzewa, a skały i drzewa będą wykrzykiwać: 'Muzułmaninie, jest tutaj Żyd ukrywający się za mną, chodź i zabij go’.” (art. 7)

„Wróg od dłuższego czasu knuje intrygi... i jednocześnie gromadzi ogromny i wpływowy dobytek materialny. Mając pieniądze, objął swą kontrolą światowe media... Przy użyciu swych pieniędzy rozpętał rewolucje w różnych częściach globu ziemskiego... Opowiedział się za rewolucją francuską, rewolucją komunistyczną i większością innych rewolucji, o których słyszymy... Mając pieniądze, powołano do życia takie organizacje, jak wolnomularstwo, kluby rotariańskie i Lions, które rozproszone są po całym świecie i mają na celu zniszczenie społeczeństw i prowadzonych interesów syjonistycznych... Opowiedziano się za I wojną światową i sformowano Ligę Narodów, poprzez którą wróg może rządzić światem. Opowiadając się za II wojną światową, osiągnięto ogromne korzyści finansowe. Nie ma na świecie wojny, w której (Żydzi) nie maczaliby rąk”. (art. 22)

„Intrygi syjonistyczne nie mają końca, po Palestynie obejmą one swym zasięgiem tereny od Nilu aż po Eufrat. Kiedy zakończy się proces przyswajania terenu, nad którym zawisła ich ręka, będą oni kontynuować swe ekspansywne działania. Knowania żydowskie wyłożone zostały w 'Protokołach Mędrców Syjonu’.” (art. 32)

„Hamas sam uważa się za czołówkę i przednią straż na polu walki przeciwko światowemu syjonizmowi. Z chwilą, gdy ugrupowania islamskie z całego świata będą dobrze wyposażone, w imię ich przyszłej roli w walce z podżegającymi do wojny Żydami, powinny również prowadzić taką działalność”. (art. 32)

W bibliografii znajdują się adresy arabskiego oryginału Statutu Hamasu oraz trzech różnych tłumaczeń. Jedno z tłumaczeń angielskich jest dosłowne, a drugie opisowe.

Zobacz też[edytuj | edytuj kod]

Przypisy

  1. Islamic fundamentalism in the West Bank and Gaza: Muslim Brotherhood and Islamic Jihad, by Ziyād Abū 'Amr, Indiana University Press, 1994, s. 66–72 Anti-Semitic Motifs in the Ideology of Hizballah and Hamas, Esther Webman, Project for the Study of Anti-Semitism, 1994. ISBN 978-965-222-592-
  2. state.gov: Country reports on terrorism 2005 (ang.). [dostęp 2005-12-21].
  3. Hamas removed from EU's (ang.). [dostęp 2014-12-17].
  4. Aburish, Said K. (1998). From Defender to Dictator. New York: Bloomsbury Publishing. s. 201–228. ISBN 978-1-58234-049-4.
  5. Jarosław Tomasiewicz: Terroryzm na tle przemocy politycznej (Zarys encyklopedyczny), Katowice 2000, s. 316-317.
  6. The Life And Death Of Shaikh Yasin. english.aljazeera.net, 2004-03-25. [dostęp 2014-03-22]. [zarchiwizowane z tego adresu (2007-08-16)].
  7. Assassination of Sheik Yasin Opened Pandora's box. scoop.co.nz, 2004-03-23. [dostęp 2014-03-22].
  8. Counting underway in Palestinian elections (ang.). W: International Herald Tribune [on-line]. [dostęp 1 lutego 2009]. [zarchiwizowane z tego adresu (2011-05-15)].
  9. Election officials reduce Hamas seats by two (ang.). W: ABC News Online [on-line]. [dostęp 1 lutego 2009]. [zarchiwizowane z tego adresu (2009-01-13)].
  10. U.S. and Europe Halt Aid to Palestinian Government (ang.). W: The New York Times [on-line]. [dostęp 1 lutego 2009].
  11. More Palestinians flee homelands (ang.). W: Associated Press [on-line]. [dostęp 1 lutego 2009]. [zarchiwizowane z tego adresu (2007-08-10)].
  12. Mubarak calls Hamas' takeover of the Gaza Strip a 'coup' (ang.). W: Haaretz [on-line]. [dostęp 1 lutego 2009].
  13. Occupied Palestinian Territories: Torn apart by factional strife (ang.). W: Amnesty International [on-line]. [dostęp 1 lutego 2009].
  14. Wirtualna Polska: Wstrząsający raport AI: Hamas zabijał Palestyńczyków. [dostęp 2009-02-10].
  15. Egypt finds 60 Gaza tunnels in 10 months (ang.). W: The Jerusalem Post [on-line]. [dostęp 1 lutego 2009].
  16. The Hamas terror war against Israel (ang.). W: Israel Ministry Of Foreign Affairs [on-line]. [dostęp 1 lutego 2009].
  17. Gaza crisis: key maps and timeline (ang.). W: BBC News [on-line]. [dostęp 1 lutego 2009].
  18. stosunkimiedzynarodowe.info: Rozejm między Izraelem a Hamasem. [dostęp 2008-06-18].
  19. Israel Speeds Withdrawal From Gaza (ang.). W: The New York Times [on-line]. [dostęp 1 lutego 2009].
  20. Israel Declares Cease-Fire; Hamas Says It Will Fight On (ang.). W: The New York Times [on-line]. [dostęp 1 lutego 2009].
  21. Fatah: We also fought Israel in Pillar of Defense
  22. "Armed wing linked to Mahmoud Abbas's faction says it shot rockets at Ashkelon, Sderot and elsewhere Wednesday night".

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]

Linki zewnętrzne[edytuj | edytuj kod]