Hamas

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Flaga Hamasu

Hamas (arab. ‏حَمَاسْ IPA: [ħaˈmaːs], dosłownie „Zapał”, „Entuzjazm”, ale też akronim حركة المقاومة الاسلامية Ḥarakat al-Muqāwamah al-Islāmiyyah – Muzułmański Ruch Oporu.) – polityczno-militarna fundamentalistyczna (określana również jako terrorystyczna) organizacja palestyńska[1][2][3][4][5].

Historia[edytuj]

Początki działalności[edytuj]

Powstał na bazie palestyńskich środowisk Braci Muzułmańskich. Początki organizacji sięgają pierwszej Intifady w 1987 roku. Według oficjalnej wersji Hamasu został on powołany w pierwszym dniu powstania, w czasie spotkania siedmiu religijnych fundamentalistów (Ahmad Jasin, Saleh Szehada, Abd al-Aziz ar-Rantisi, Abdel Fattah Dukhan, Mohammed Shama, Ibrahim al-Yazour i Issa an-Najjar). Grupa przejęła struktury po wcześniej istniejącym Centrum Islamskim i Dumie Wiernych Wojowników. Pierwszym liderem (jako „Główny Przewodniczący“) i duchowym przywódcą organizacji został szajch Jasin. Pierwotnie ukierunkowana była na tworzenie efektywnych struktur pomocy charytatywnej dla najuboższych Palestyńczyków na obszarach okupowanych przez Izrael. Wraz z rozwojem wydarzeń Intifady nabrała wojującego charakteru i włączyła się w powstanie[1][2][3]. W 1988 roku ukazał się program Hamasu[3]. Radykalne hasła okazały się najbardziej popularne w Strefie Gazy[1][2][3].

Hamasowi podlegają jego zbrojne skrzydła. Pierwszym z nich jest organizacja Palestyńskich Świętych Bojowników odpowiedzialna za akcje zbrojne. Drugą z nich Aparat Bezpieczny odpowiedzialny za karanie kolaborantów, zwalczanie przeciwników ideowych oraz działania wywiadowcze. Ofiarami Aparatu Bezpieczeństwa stali się między innymi dilerzy narkotyków, pospolici przestępcy, odstępcy od wiary, propagatorzy pornografii czy prostytutki. Trzecią z militarnych frakcji ruchu są Brygady imienia Męczennika Izz ad-Dina al-Kassama odpowiedzialne za dokonywane zamachy terrorystyczne i inne formy przemocy wymierzone w Żydów[3][6].

Odrzucił wszelkie rozmowy pokojowe prowadzone przez konkurencyjną Organizację Wyzwolenia Palestyny na początku lat 90[3]. W październiku 1993 roku Hamas wraz z innymi radykalnymi grupami palestyńskimi (w tym Palestyński Islamski Dżihad, Ludowy Front Wyzwolenia Palestyny, Ludowy Front Wyzwolenia Palestyny, Ludowy Front Wyzwolenia Palestyny – Dowództwo Generalne, Demokratyczny Front Wyzwolenia Palestyny) utworzył Narodowy Front Islamski i Demokratyczny, znany również jako Sojusz Sił Palestyńskich. Organizacja ta miała stanowić alternatywę wobec umiarkowanego kierownictwa OWP[3]. Od drugiej połowy lat 90. jako metodę osiągnięcia swoich celów realizował ataki terrorystyczne. Obejmowały one porwania izraelskich żołnierzy, zamachy przy użyciu borni palnej, zamachy bombowe, zasadzki na izraelskie patrole, ataki samobójcze (pierwszy w 1993 roku) czy stosowanie samochodów pułapek[2]. Jednocześnie rozwijał infrastrukturę socjalną i edukacyjną na obszarach Autonomii Palestyńskiej[3].

22 marca 2004 w ataku rakietowym śmigłowców izraelskich w Gazie zginął Ahmad Jasin[7][8]. Jego następcą na stanowisku lidera Hamasu został Abd al-Aziz ar-Rantisi, który zginął w izraelskim ostrzale już miesiąc po objęciu przywództwa[3].

Rządy w Strefie Gazy[edytuj]

W wyniku wyborów w 2006 roku Hamas uzyskał przewagę w Palestyńskiej Radzie Konstytucyjnej[9][10]. Władzę jednak utracił w 2007 roku, odzyskując ją jedynie w Strefie Gazy (w następstwie krwawych walk)[1]. Po pokonaniu oddziałów konkurencyjnego al-Fatah przywódcy polityczni Hamasu ogłosili się legalnym rządem Autonomii Palestyńskiej. Palestyński prezydent Mahmud Abbas zareagował ogłoszeniem stanu wyjątkowego i rozwiązał rząd jedności narodowej. Nowy rząd Fatahu z siedzibą na Zachodnim Brzegu został uznany przez społeczność międzynarodową[11]. Po przejęciu kontroli nad Strefą Gazy, Hamas rozpoczął usuwanie urzędników al-Fatah ze wszystkich stanowisk. Amnesty International poinformowała o zamknięciu gazet i nękaniu dziennikarzy[12]. Wspomniana organizacja zarzuciła nadto Hamasowi torturowanie i mordowanie przeciwników politycznych[13].

Od początku przejęcia władzy prowadził przemyt broni i amunicji do Strefy Gazy[14]. Broń ta była wykorzystywana do ostrzału rakietowego przygranicznych terenów Izraela. Według izraelskich danych, od przejęcia przez Hamas kontroli nad Strefą Gazy do końca stycznia 2008 na Izrael spadło 697 rakiet i 822 pociski moździerzowe[15]. W odpowiedzi Izrael atakował wojskowe obiekty Hamasu. 19 września 2007 izraelski rząd ogłosił Strefę Gazy wrogim terytorium i wprowadził ograniczenia w dostawach paliwa i energii elektrycznej. W styczniu 2008 nastąpiło gwałtowne pogorszenie sytuacji i 19 stycznia Izrael wstrzymał dostawy paliwa, wywołując niedobory w prądzie. Społeczność międzynarodowa potępiła Izrael za wymierzanie zbiorowej kary mieszkańcom Strefy Gazy[16]. W kolejnych miesiącach doszło do nasilenia przemocy izraelsko-palestyńskiej w Strefie Gazy. W czerwcu 2008 Izrael i Hamas zawarły porozumienie o zawieszeniu broni powiązane ze stopniowym znoszeniem izraelskiej blokady, co oznaczało faktyczne uznanie przez Izrael władzy Hamasu nad Strefą Gazy[17].

W dniach 27 grudnia 2008–18 stycznia 2009 izraelska armia przeprowadziła operację „Płynny Ołów” przeciwko Hamasowi w Strefie Gazy[18]. Po 22 dniach walk Izrael zgodził się na wprowadzenie zawieszenia broni i wycofał swoje wojska ze Strefy[19].

W 2012 roku Hamas starł się z wojskiem izraelskim w trakcie operacji Filar Obrony. W 2014 roku Hamas, wraz z pozostałymi zbrojnymi grupami oporu palestyńskiego wziął udział w konflikcie izraelsko-palestyńskim w Gazie[20][21][22].

Struktury[edytuj]

Hamasem zarządza licząca 12 członków rada konsultatywna (Majdżis asz-szura) . W jej skład wchodzą najważniejsi przywódcy formacji, przede wszystkim duchowni. Naczelna rada wybiera regionalnych dowódców Hamasu (trzech dla Zachodniego Brzegu i jednego dla Strefy Gazy). Regionalnym dowódcą podlegają z kolei miejscowe komórki dowódcze czyli komitety. Kolejnym wpływowym elementem zarządzania Hamasem jest Biuro Polityczne. Biuro jest organem wykonawczym, nadzorującym działalność lokalnych struktur[3].

Posiada lub posiadał swoje biura w Iranie, Arabii Saudyjskiej i Jordanii (zlikwidowano je do 1999 roku gdy tamtejszy rząd nakazał aresztowania członków ruchu). Do czasu wybuchu wojny domowej w Syrii znajdowały się Kwatera Główna Hamasu oraz obozy szkoleniowe. Bazy szkoleniowe ruchu istnieją również w sąsiednim Libanie gdzie działa Hezbollah uważany za bliskiego sojusznika Hamasu[3].

Już w chwili założenia jako spadkobierca Centrum Islamskiego, oraz Dumy Wiernych Wojowników, mógł liczyć na wsparcie infrastrukturalne[3].

Ideologia[edytuj]

Ideologicznym fundamentem grupy jest islamizm sunnicki i nacjonalizm. Hamas nie uznaje prawa do istnienia państwa Izrael i uznaje walkę z tym krajem za dżihad każdego muzułmanina. Według Hamasu osiągnięcie niepodległości odbędzie się jedynie z pomocą państw islamskich regionu. Dąży do utworzenia państwa palestyńskiego ze stolicą w Jerozolimie (państwo ta ma objąć również tereny Izraela). Sprzeciwia się porozumieniom w Oslo zawartym między OWP a Izraelem w 1993 roku. W oficjalnych dokumentach odnosi się do OWP z szacunkiem określając organizację jako „ojciec i brat, krewny i przyjaciel“ Hamasu. Podkreśla jednak odrzucenie świeckich idei OWP oraz zbytnie umiarkowanie przywódców koalicji[2][3][23].

Odrzuca pomysł utworzenia kalifatu islamskiego i nie nawołuje do nawracania na islam wyznawców innych religii[3].

Finansowanie[edytuj]

Według różnych źródeł działalność grupy jest lub w przeszłości była finansowana przez Arabię Saudyjską[1], Kuwejt, Iran i Syrię. Liczne dotacje napływają ze strony diaspory palestyńskiej w USA i Europie Zachodniej[3].

Uznanie za organizację terrorystyczną[edytuj]

Po zamachu na WTC z 11 września 2001 roku został uznany przez Stany Zjednoczone za organizację o terrorystycznym charakterze. W 2003 wpisany na listę organizacji terrorystycznych[2]. Również Unia Europejska zdefiniowała ugrupowanie jako terrorystyczne. Unia nie wycofała się z tej decyzji odwołując się od zarządzenia Sądu Unii Europejskiej z dnia 17 grudnia 2014 roku, które zarządziło wykreślenie Hamasu z czarnej listy organizacji terrorystycznych[24] [25]

Przypisy

  1. a b c d e Hamas (pol.).
  2. a b c d e f Hamas (pol.).
  3. a b c d e f g h i j k l m n o Adam Krawczyk Terroryzm ugrupowań fundamentalistycznych na obszarze Izraela w drugiej połowie XX wieku (pol.).
  4. Foreign Terrorist Organizations, „U.S. Department of State” [dostęp 2016-10-29].
  5. EU keeps Hamas on terror list, despite court ruling, EurActiv.com [dostęp 2016-10-29] (ang.).
  6. Jarosław Tomasiewicz: Terroryzm na tle przemocy politycznej (Zarys encyklopedyczny), Katowice 2000, s. 316-317.
  7. The Life And Death Of Shaikh Yasin. english.aljazeera.net, 2004-03-25. [dostęp 2014-03-22]. [zarchiwizowane z tego adresu (2007-08-16)].
  8. Assassination of Sheik Yasin Opened Pandora's box. scoop.co.nz, 2004-03-23. [dostęp 2014-03-22].
  9. Counting underway in Palestinian elections (ang.). W: International Herald Tribune [on-line]. [dostęp 1 lutego 2009]. [zarchiwizowane z tego adresu (2011-05-15)].
  10. Election officials reduce Hamas seats by two (ang.). W: ABC News Online [on-line]. [dostęp 1 lutego 2009]. [zarchiwizowane z tego adresu (2009-01-13)].
  11. Mubarak calls Hamas' takeover of the Gaza Strip a 'coup' (ang.). W: Haaretz [on-line]. [dostęp 1 lutego 2009].
  12. Occupied Palestinian Territories: Torn apart by factional strife (ang.). W: Amnesty International [on-line]. [dostęp 1 lutego 2009].
  13. Wirtualna Polska: Wstrząsający raport AI: Hamas zabijał Palestyńczyków. [dostęp 2009-02-10].
  14. Egypt finds 60 Gaza tunnels in 10 months (ang.). W: The Jerusalem Post [on-line]. [dostęp 1 lutego 2009].
  15. The Hamas terror war against Israel (ang.). W: Israel Ministry Of Foreign Affairs [on-line]. [dostęp 1 lutego 2009].
  16. Gaza crisis: key maps and timeline (ang.). W: BBC News [on-line]. [dostęp 1 lutego 2009].
  17. stosunkimiedzynarodowe.info: Rozejm między Izraelem a Hamasem. [dostęp 2008-06-18].
  18. Israel Speeds Withdrawal From Gaza (ang.). W: The New York Times [on-line]. [dostęp 1 lutego 2009].
  19. Israel Declares Cease-Fire; Hamas Says It Will Fight On (ang.). W: The New York Times [on-line]. [dostęp 1 lutego 2009].
  20. Palestinian factions united by war (ang.).
  21. Fatah: We also fought Israel in Pillar of Defense (ang.).
  22. Fatah joins Hamas and Islamic Jihad in missile launches (ang.).
  23. Łukasz Szyszka Asymetryczność konfliktu izraelsko-palestyńskiego – studium przypadku (pol.).
  24. {{Cytuj stronę|url = http://www.dw.de/hamas-removed-from-eus-terrorism-blacklist/a-18136192%7Ctytuł = Hamas removed from EU's |autor = |data dostępu = 2014-12-17|opublikowany = |język = en}
  25. alarabiya: EU-keeps-Hamas-on-terror-list-despite-court-ruling (ang.). 2015/03/27. [dostęp 2016-11-23].