Hamas

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
Hamas
Ilustracja
Lider Chalid Maszal
Data założenia 1987
Ideologia polityczna islamizm, nacjonalizm
Strona internetowa
Flaga organizacji

Hamas (arab. ‏حَمَاسْ IPA: [ħaˈmaːs], dosłownie „Zapał”, „Entuzjazm”, ale też akronim حركة المقاومة الاسلامية Harakat al-Mukawamma al-Islamijja – Muzułmański Ruch Oporu) – polityczno-militarna fundamentalistyczna organizacja palestyńska.

Zbrojnym skrzydłem Hamasu są Brygady im. Izz ad-Din al-Kassama[1].

Geneza[edytuj | edytuj kod]

Powstanie Hamasu wiąże się z działalnością Braci Muzułmańskich[1]. Bractwo działalność w Palestynie rozpoczęło w 1935 roku. Palestyńska filia Bractwa była przeciwna planom utworzenia Izraela i pozostawała w opozycji do kolonialnych rządów brytyjskich. W 1936 roku aktywiści Bractwa przyłączyli się do arabskiego powstania, co przysporzyło islamistom popularność na terenie całej Palestyny[2]. Do 1937 roku liczba członków Bractwa w Palestynie wynosiła od 12 do 20 tysięcy[2].

W 1948 roku członkowie Bractwa uczestniczyli w akcjach terrorystycznych wymierzonych w nowo utworzone państwo żydowskie. Równocześnie islamiści zasili antyizraelskie bataliony wojskowe. Po porażce Arabów w I wojnie z Izraelem, oddziały Bractwa w Strefie Gazy znalazły się pod rządami Egiptu, a na Zachodnim Brzegu Jordanu pod władzą Jordanii. Rządy jordańskie i egipskie były okresem stagnacji ruchu islamskiego[2].

Emblemat Bractwa Muzułmańskiego

Pozytywnie na działalność Bractwa wpłynęła wojna sześciodniowa z 1967 roku. W wyniku wojny Izrael zdobył kontrolę nad Strefą Gazy i Zachodnim Brzegiem. Bractwo pod okupacją izraelską rozwinęło działalność charytatywną, edukacyjną, społeczną i kulturową. Działalność ruchu prowadzona była poprzez meczety i organizacje działające przy świątyniach[2]. Organizacje te przez długi czas nie były powiązane z działalnością antyizraelską ani nie stosowały przemocy, stąd też były finansowane przez Izraelczyków jako przeciwwaga dla świeckich nacjonalistów[2]. W 1978 roku zostało zarejestrowane stowarzyszenie Centrum Islamskie. Organizacja była jedynym arabskim ruchem, na którego działalność oficjalnie zezwoliła administracja izraelska na Terytoriach Okupowanych. W tym okresie islamiści byli więc często uważani za zdrajców. Założycielem organizacji był szajch Ahmad Jasin[2]. Centrum Islamskie działając pod przykrywką stowarzyszenia społecznego przekształcało się stopniowo w ruch zbrojny[2]. Grupa otrzymywała pokaźne wsparcie finansowe z zakatu oraz darowizn od sponsorów z bogatych państw Zatoki Perskiej[1].

Duży wpływ na radykalizację Centrum Islamskiego miała irańska rewolucja islamska. W 1979 roku wewnątrz struktur Centrum Islamskiego powstała Duma Wiernych Wojowników (w literaturze pojawia się też nazwa Chwała Mudżahedinom[3]), która uchodzi za bezpośrednią poprzedniczkę Muzułmańskiego Ruchu Oporu[1]. W 1982 roku przy ruchu islamskim powstała zakonspirowana grupa Palestyńscy Święci Bojownicy, która rok później miała podjąć się pierwszych działań militarnych[1].

W 1983 roku Jassin został aresztowany przez Izraelczyków, a następnie oskarżony o kierowanie nielegalną organizacją zbrojną[1]. Szajch został uwolniony w 1985 roku w następstwie wymiany pomiędzy rządem Izraela a Ludowym Frontem Wyzwolenia Palestyny[1].

W 1985 roku liczba członków Centrum Islamskiego sięgała 2 tysięcy[1].

W 1987 roku Centrum Islamskie przekształciło się w Muzułmański Ruch Oporu. Zmiana spowodowana była rozpoczęciem pierwszej intifady[2]. Izraelskie służby początkowo entuzjastycznie przyjęły utworzenie Hamasu, sądząc, że jego działalność przyczyni się do osłabienia Organizacji Wyzwolenia Palestyny[2] i miejscowej lewicy[1].

Historia[edytuj | edytuj kod]

Decyzja o powołaniu Hamasu zapadła już podczas pierwszego dnia intifady kamieni[1][2]. Na czele organizacji jako Główny Przewodniczący stanął Jasin, dotychczasowy lider Centrum Islamskiego[1][2]. Hamas włączył się do walki zbrojnej z Izraelem. Jednocześnie kontynuował działalność społeczną[4]. Hamas posługiwał się terrorystycznymi metodami prowadzenia wojny (w tym ataki samobójcze[2]), atakował zarówno cele wojskowe i cywilne Izraela[4]. Kampanię przemocy wobec cywilów Hamas uzasadniał tym, że w Izraelu obowiązuje powszechny pobór do wojska, a więc każdy obywatel Izraela jest potencjalnym żołnierzem[4]. Ofiarami Hamasu padali też ludzie uznani przez islamistów za dewiantów (prostytutki, dilerzy narkotykowi, odstępcy od islamu oraz zwykli kryminaliści). Hamas zyskał popularność głównie w Strefie Gazy, podczas gdy Zachodni Brzeg pozostał pod wpływami al-Fatah[1].

W 1989 roku ruch został oficjalnie zdelegalizowany przez władze Izraela[5].

W 1993 roku Hamas potępił porozumienia z Oslo[2]. W tym samym roku organizacja dołączyła do koalicji Połączone Siły Palestyńskie, grupującej przeciwników ugody z Izraelem[6]. W kolejnych latach islamiści krytykowali władze Autonomii Palestyńskiej, oskarżając je o kolaborację. Między innymi terrorystyczna działalność Hamasu przyczyniła się do wstrzymania izraelsko-palestyńskiego procesu pokojowego[2].

W 2000 roku członkowie grupy włączyli się do intifady Al-Aksa[2]. W trakcie powstania jego aktywiści weszli do sojuszu Palestyńskie Siły Narodowe i Islamskie[7]. W trakcie intifady islamiści po raz kolejny zastosowali taktykę opartą na terroryzmie. Członkowie Hamasu wykazali się samobójczymi zamachami oraz ostrzałem terenów Izraela za pomocą pocisków rakietowych Kassam[2].

Od 2000 roku członkowie Hamasu (indywidualnie) przynależą do Ludowych Komitetów Oporu i Brygad Salah al-Din[8].

22 marca 2004 w ataku rakietowym śmigłowców izraelskich w Gazie zginął Ahmad Jasin[9][10]. Jego następcą na stanowisku lidera Hamasu został Abd al-Aziz ar-Rantisi, który zginął w izraelskim ostrzale już miesiąc po objęciu przywództwa. Na jego miejsce wybrany został Chalid Maszal[11]

W wyborach parlamentarnych w styczniu 2006 roku Hamas otrzymał 76 mandatów (spośród 132), tym samym odebrał al-Fatahowi większość parlamentarną[2]. W marcu 2006 roku Isma’il Hanijja z Hamasu został desygnowany na premiera Autonomii[2]. Rząd kierowany przez Hamas szybko popadł w konflikt z prezydentem Mahmudem Abbasem. Konflikt na linii Hanijja-Abbas doprowadził do zaistnienia w Palestynie sytuacji dwuwładzy: Hamas w praktyce rządził w Strefie gazy, al-Fatah na Zachodnim Brzegu[2]. Okres kohabitacji przetrwał zamach stanu jaki Hamas przeprowadził w Strefie Gazy, tworząc tam odrębny rząd palestyński. Cała władza w Gazie trafiła w ręce Hamasu w czerwcu 2007 roku[12]. Po przejęciu kontroli nad Strefą Gazy, Hamas rozpoczął usuwanie urzędników al-Fatah ze wszystkich stanowisk. Amnesty International poinformowała o zamknięciu gazet i nękaniu dziennikarzy[13]. Wspomniana organizacja zarzuciła nadto Hamasowi torturowanie i mordowanie przeciwników politycznych[14].

Pod jurysdykcją Hamasu miejsce ma nasilona islamizacja Strefy Gazy[15]. Administracja Hamasu przymyka oko na działalność grup islamskich radykałów i prowadzi reformy mające na celu narzucenie Palestyńczykom religijnego stylu życia. Islamskie reformy postępują stopniowo, a organizacja wycofuje się z nich, kiedy napotykają one wyraźny opór społeczny[16]. Jeszcze w 2007 roku islamiści utworzyli religijny komitet prokuratorski, który zastąpił świecką instytucję Prokuratora Generalnego Gazy. Hamas przyjął w 2008 roku islamski kodeks karny przewidujący kary takie jak chłosta, amputacja rąk, czy śmierć przez powieszenie[16]. Rok później administracja Hamasu zadecydowała o narzuceniu islamskiego ubioru w szkołach oraz segregacji płciowej w trakcie odbywania nauki[16]. Pomimo wyznawania doktryny islamistycznej Hamas aktywnie działa przeciwko palestyńskim salafitom. Po 2008 roku służby Hamasu wielokrotnie ścierały się z ekstremistami i zatrzymywały najbardziej wojowniczych aktywistów[17].

Islamistyczne władze nie zostały uznane przez społeczność międzynarodową, a Izrael rozpoczął blokadę Strefy Gazy, wstrzymując całkowicie eksport i import oraz ograniczając dostawy prądu, elektryczności i wody[2]. Izraelska blokada doprowadziła do poważnego kryzysu humanitarnego[2].

W grudniu 2008 roku Izrael rozpoczął operację Płynny Ołów. Celem akcji izraelskiego wojska była likwidacja Hamasu w Strefie Gazy. Przyczyną działań izraelskiej armii był trwający ostrzał obszaru Izraela przez bojowników Muzułmańskiego Ruchu Oporu. Operacja została zakończona po 22 dniach[2].

W kwietniu 2011 roku przedstawiciele Hamasu i al-Fatahu oświadczyli, że zakończyli wzajemny konflikt i wypracowali kompromis[18]. Porozumienie zakładało wspólne działanie na rzecz: utworzenia państwa palestyńskiego w granicach z 1967 roku, ze stolicą we Wschodniej Jerozolimie; utrzymania prawa powrotu uchodźców palestyńskich do ojczyzny; sformowania w przyszłości rządu jedności narodowej i przeprowadzenia nowych wyborów[2]. Od czasu wypracowania porozumienia Hamas wielokrotnie prowadził z al-Fatahem kolejne rozmowy w sprawie pojednania politycznego. Ostatnie porozumienie między ugrupowaniami wypracowano w październiku 2017 roku[18][19].

14–21 listopada 2012 roku izraelskie wojsko prowadziło operację Filar Obrony wymierzoną w cele Hamasu w Strefie Gazy[18]. Operacja była odwetem za wzmożony ostrzał rakietowy Izraela jaki palestyńscy bojownicy prowadzili z obszaru Gazu[18].

Pod koniec 2014 roku bojownicy ze Strefy Gazy rozpoczęli wzmożony ostrzał Izraela. W odwecie 8 lipca tego samego roku armia izraelska rozpoczęła w Strefie Gazy operację Ochronny Brzeg. Celem Izraelczyków była likwidacja infrastruktury wykorzystywanej przez bojowników Hamasu, w tym sieci podziemnych tuneli. Operacja została zakończona na początku sierpnia 2014 roku. Islamski Ruch Oporu pomimo dużych strat, jakie poniósł, ogłosił konflikt swoim zwycięstwem[18].

W lecie 2015 roku członkowie Hamasu i al-Fatahu uczestniczyli w starciach z salafitami z organizacji Jund al-Sham, walki miały miejsce w libańskim obozie dla uchodźców palestyńskich Ain al-Hilweh[20].

Wybrane zamachy terrorystyczne przeprowadzone przez grupę[edytuj | edytuj kod]

  • 28 lipca 1990 roku Hamas przeprowadził zamach bombowy na plaży w Tel Awiw-Jafa. W eksplozji zginął turysta z Kanady[21].
  • 14 grudnia 1990 roku islamiści zamordowali trzech robotników pracujących w Jafie[22].
  • 11 października 1991 roku fundamentalista wjechał samochodem w grupę żołnierzy izraelskich. Dwóch oficerów zginęło, 11 osób zostało rannych[22].
  • 16 kwietnia 1993 roku w Mekholah terrorysta-samobójca zniszczył dwa autobusy izraelskiej armii. Żaden z żołnierzy nie ucierpiał[1].
  • 24 grudnia 1993 roku w Gazie zastrzelony został porucznik Meir Mintz, dowódca sił specjalnych[23].
  • 13 lutego 1994 roku fundamentaliści przeprowadzili udany zamach na Noama Cohena, funkcjonariusza izraelskiej służby bezpieczeństwa[23].
  • 13 kwietnia 1994 roku cztery osoby zginęły w samobójczym ataku na autobus w Haderze[23].
  • 9 października 1994 roku pięciu wojskowych zginęło w ataku Hamasu w Jerozolimie[23].
  • 19 października 1994 roku terrorysta-samobójca wysadził się w autobusie w Tel Awiw-Jafa. Zginęły 22 osoby, 46 zostało rannych[1].
  • 22 stycznia 1995 roku terroryści Hamasu i Palestyńskiego Islamskiego Dżihadu podłożyli dwie bomby na skrzyżowaniu w Beit Lid. Zginęło 18 izraelskich żołnierzy i jeden cywil, a 69 osób zostało rannych[24].
  • 24 lipca 1995 roku w samobójczym ataku na autobus w Ramat Gan zginęło 5 osób[25].
  • 21 sierpnia 1995 roku w samobójczym ataku na autobus w Jerozolimie zginęły cztery osoby[25].
  • 25 lutego 1996 roku terrorysta-samobójca wysadził się w autobusie w Jerozolimie. Zginęło 26 osób, a 50 zostało rannych[1].
  • 3 marca 1996 roku zamachowiec-samobójca wysadził się w autobusie w Jerozolimie. 19 osób zginęło, 6 zostało rannych[1]. Wśród ofiar było kilku zagranicznych turystów[25].
  • 21 marca 1997 roku terrorysta podłożył bombę na tarasie kawiarni „Apropo” w Tel Awiw-Jafa. 3 osoby zginęły, a 48 zostało rannych[25][1].
  • 30 lipca 1997 roku dwóch terrorystów-samobójców zaatakowało jednocześnie na targu Mehane Jehuda w Jerozolimie. 29 osób zginęło, a 348 zostało rannych[25][1].
  • 4 sierpnia 1997 roku trzech zamachowców-samobójców zaatakowało równocześnie na deptaku Ben Jehuda w Jerozolimie. Zginęło pięć osób, a 181 zostało rannych[26][1].
  • 30 września 1998 roku terrorysta rzucił granat ręczny w pojazd armii izraelskiej w Hebronie. 25 osób zostało rannych[1].
  • 10 października 1999 roku terrorysta wjechał samochodem w tłum izraelskich żołnierzy. Jeden z żołnierzy zginął, 6 zostało rannych[1].
  • 30 października 2000 roku zamachowiec-samobójca wysadził się w jerozolimskiej pizzerii Sbaro. Zginęło 15 osób, a 130 zostało rannych[1].
  • 18 maj 2001 roku terrorysta-samobójca wysadził się w centrum handlowym w Netanja. Zginęło 6 osób, a rannych zostało 100[1].
  • 1 czerwca 2001 roku zamachowiec-samobójca wysadził się na dyskotece w Tel Awiw-Jafa. Zginęło 20 osób, a rannych zostało 120[1].
  • 1 sierpnia 2001 roku zamachowiec-samobójca wysadził się w restauracji w Jerozolimie. Zginęło 15 osób, a rannych zostało 130[1].
  • 1 grudnia 2001 roku dwóch terrorystów-samobójców wysadziło się w centrum handlowym w Jerozolimie. 11 osób zginęło, a rannych zostało 188[1].
  • 2 grudnia 2001 roku w Hajfie zamachowiec-samobójca wysadził się w autobusie. Zginęło 15 osób, a rannych zostało 60[1].
  • 12 grudnia 2001 roku islamiści ostrzelali autobus w miejscowości Emmanuel. 11 osób zabili, a ranili 30[1].
  • 10 lutego 2002 roku fundamentaliści ostrzelali izraelskich wojskowych w Beer Szewa. Zginęły dwie osoby, ranne zostały cztery[1].
  • 7 marca 2002 roku Hamas zaatakował osadę Atzmona. Fundamentaliści zastrzelili tam 5 ludzi, a 24 ranili[1].
  • 21 listopada 2002 roku zamachowiec-samobójca wysadził się w autobusie w Jerozolimie. Zginęło 11 osób, rannych zostało 50[1].
  • Rząd Izraela oskarżył Hamas o to, że jego bojownicy 12 czerwca 2014 roku uprowadzili na Zachodnim Brzegu trzech izraelskich nastolatków. Ciała nastolatków odnaleziono 30 czerwca tego samego roku nieopodal Hebronu[18].
  • Mahmud Abbas oskarżył Hamas o nieudany zamach z 13 marca 2018 roku. Celem ataku bombowego był konwój, którym poruszał się premier AP Rami al-Hamd Allah. Muzułmański Ruch Oporu odciął się od tego incydentu i zapowiedział rozpoczęcie własnego śledztwa w sprawie ataku[27].

Struktury[edytuj | edytuj kod]

Wiec zwolenników Hamasu w Damaszku w 2008 roku

Na czele formacji stoi Rada Doradcza[4], określana w literaturze również jako Rada Konsultacyjna[2]. W skład Rady wchodzą duchowni z Palestyny i państw Bliskiego Wschodu stanowiących zaplecze ruchu[1]. Rada Doradcza wybiera regionalnych dowódców Muzułmańskiego Ruchu Oporu na obszar Strefy Gazy i Zachodniego Brzegu[1]. Regionalnym dowódcą podlegają z kolei komórki dowódcze, które odpowiedzialne są za działalność Hamasu w terenie[1].

Kwatera Główna Hamasu do 2012 roku znajdowała się w Damaszku, obecnie mieści się w Katarze[28]. Hamas posiada też biura zagraniczne, które mieszczą lub mieściły się w Arabii Saudyjskiej, Iranie oraz Jordanii, przed wojną domową w Syrii posiadał też obozy szkoleniowe na obszarze Syrii i Libanu[1]. Choć Hamas posiada swoje struktury na terenie innych państw, z reguły unika on ingerowania w wewnętrzne sprawy goszczących go krajów[1].

Zbrojnym skrzydłem Hamasu są Brygady im. Izz ad-Din al-Kassama[1]. Wewnątrz ugrupowania istnieje też Aparat Bezpieczeństwa zajmujący się działalnością wywiadowczą, kontrwywiadowczą, likwidacją wewnętrznych przeciwników i kontrolą przestrzegania szariatu[1].

Na terenach palestyńskich posiada szereg stowarzyszeń i komitetów. Zajmują się one głównie kwestiami społecznymi i działalnością humanitarną. Istnieje specjalny pion społeczny Hamasu „Wezwanie“. Pion działa w obszarach takich jak: pomoc społeczną, system oświaty i opieka medyczna[1]. „Wezwanie“ kontroluje sieć należących do organizacji obiektów takich jak centra medyczne, szpitale, szkoły, meczety i kluby sportowe[1]. „Wezwanie“ odpowiada też za działalność propagandową[1].

Islamski Ruch Oporu jest właścicielem stacji telewizyjnej „Al-Aksa“, która jest tubą propagandową ugrupowania. Tworząc „Al-Aksę“ Hamas wzorował się na telewizji „Al-Manar“ należącej do Hezbollahu[29]. Organem prasowym Hamasu jest periodyk „Filastin al-Muslimah” (Muzułmańska Palestyna)[30].

Liczebność[edytuj | edytuj kod]

Liczba członków grupy nie jest znana[31].

Wsparcie zagraniczne[edytuj | edytuj kod]

Centrum Islamskie i Hamas na przestrzeni lat finansowane były przez szereg państw arabskich. W minionych latach Hamas mógł liczyć na wsparcie pieniężne państw takich jak Arabia Saudyjska, Egipt, Katar, Kuwejt i Sudan[32][33]. Po 1991 roku kraje regionu Zatoki Perskiej znacznie zwiększyły swoje dotacje dla Hamasu, co spowodowane było poparciem OWP dla Saddama Husajna, w trakcie agresji Iraku na Kuwejt i w efekcie utratą zaufania państw regionu dla Jasira Arafata[1]. Wsparcie zakończyło się wraz z zamachem stanu w Egipcie w 2013 roku, kiedy to wojsko pozbawiło władzy miejscowe Bractwo Muzułmańskie. Wojskowy rząd Egiptu i jego sojusznicy z regionu Zatoki Perskiej wstrzymali pomoc dla Hamasu, uważając organizację za palestyńskie skrzydło Braci Muzułmańskich. Jedynym państwem arabskim, które kontynuuje pomoc dla Hamasu, jest Katar[28].

Do czasu wybuchu wojny domowej w Syrii Hamas utrzymywał bardzo bliskie relacje z Iranem, Syrią i Hezbollahem[28]. Na krótko przed wybuchem wojny wsparcie finansowe Iranu dla Hamasu wynosiło od 10 do 15 milionów dolarów miesięcznie[28]. Wsparcie pieniężne fundamentalistom słał też rząd syryjski. Początki pomocy Syrii dla Hamasu sięgają już lat 70., kiedy to Syryjczycy byli jednym z donatorów Centrum Islamskiego[34]. Ponadto w syryjskiej stolicy przez lata znajdowała się Kwatera Główna Hamasu, którą dopiero w 2012 roku przeniesiono do Kataru[28]. Relacje na linii Hamas-Hezbollah sięgają pierwszej połowy lat 90. Bojownicy Hezbollahu roztaczali opiekę nad członkami Hamasu w Libanie, organizowali szkolenia Palestyńczyków w zakresie konstrukcji bomb, czy treningi przyszłych zamachowców-samobójców[1].

Stosunki Hamasu a Syrią, Iranem i Hezbollahem uległy ochłodzeniu po tym, gdy poparł on opozycję przeciwko syryjskiemu prezydentowi Baszszarowi al-Asadowi, podczas gdy Iran i Hezbollah opowiedziały się po stronie al-Asada[28]. Iran w odwecie zmniejszył pomoc na rzecz Hamasu[28]. Według doniesień medialnych, w 2013 roku Hezbollah nakazał członkom Hamasu opuszczenie Libanu[28][35]. Według ekspertów do spraw Bliskiego Wschodu Hamas posiada obecnie dwóch wyraźnych sojuszników: Katar i Turcję. Obydwa kraje udzieliły Hamasowi pomoc szacowaną na setki milionów dolarów[28].

W XXI wieku wielokrotnie pojawiały się zarzuty względem władz Korei Północnej, że ta wysyła broń bojownikom Hamasu. Handel bronią pomiędzy Koreą Północną a Hamasem ma sięgać co najmniej grudnia 2009 roku, wtedy to zarejestrowany w Gruzji samolot transportowy musiał lądować awaryjnie na lotnisku w Bangkoku. Tajskie służby po sprawdzeniu znajdującego się na samolocie ładunku odkryły 35 ton północnokoreańskiej broni, w tym wyrzutnie rakiet, granaty ręczne oraz rakiety ziemia-powietrze. Rząd Tajlandii ogłosił, że broń miała trafić w ręce islamistów z Hamasu i Hezbollahu. Rząd Korei Północnej miał też podobno dostarczyć fundamentalistom informację o budowie podziemnych tuneli. Reżim Kim Dzong Una w 2014 roku zdementował oskarżenia o współprace z Hamasem i określił je „amerykańską propagandą“[36][37].

Ideologia[edytuj | edytuj kod]

Hamas sam siebie określa jako „ruch oporu” i skrzydło Bractwa Muzułmańskiego w Palestynie[2]. Jest ruchem sunnickich fundamentalistów islamskich, który odwołuje się również do palestyńskiego nacjonalizmu[1][2].

Cele ruchu zostały zdefiniowane w Karcie wydanej w sierpniu 1988 roku[34]. Poglądy Hamasu wprost określone zostały jako ideologia dżihadu. Głównym celem organizacji jest całkowite zniszczenie Izraela i zastąpienie go islamskim „Państwem Boga“, czyli Palestyną[34]. Państwo palestyńskie miałoby być państwem teokratycznym, w którym obowiązującym prawem byłby szariat[1].

Muzułmański Ruch Oporu odrzuca pokojowe rozwiązanie konfliktu z Izraelem i międzynarodowe konferencje dotyczące sporu[34]. Według Karty jedyną drogą do niepodległości Palestyny jest walka zbrojna, dżihad[34]. Wszelkie porozumienia pokojowe zawarte pomiędzy OWP i Izraelem, zostały przez Hamas uznane za zdradę[1]. Izrael w propagandzie Hamasu określany jest jako „reżim syjonistyczny”, państwo kolonialne/neokolonialne[34]. Według Meira Litvaka w przeciwieństwie do OWP, Hamas nie widzi wroga w syjonistach, lecz we wszystkich Żydach. W Karcie wprost znajduje się wezwanie do Palestyńczyków i muzułmanów, aby mordowali oni Żydów, zabijanie Żydów zostało określone mianem „obowiązku”[34][1].

Choć uznawany jest za organizację ekstremistyczną, potępia najbardziej skrajne ruchy terrorystyczne islamu. Przywódcy Hamasu potępili działalność Państwa Islamskiego i zamachy przeprowadzane przez członków wspomnianego ugrupowania[38].

Jako organizacja terrorystyczna[edytuj | edytuj kod]

Figuruje na listach organizacji terrorystycznych Departamentu Stanu USA[39], Kanady[40], Izraela[41], Japonii[42] i Unii Europejskiej[43].

Australia, Egipt i Wielka Brytania za grupę terrorystyczną uznają wyłącznie skrzydło militarne Hamasu[44][45][46].

Przypisy[edytuj | edytuj kod]

  1. a b c d e f g h i j k l m n o p q r s t u v w x y z aa ab ac ad ae af ag ah ai aj ak al am an ao ap aq ar as at au av Adam Krawczyk: Terroryzm ugrupowań fundamentalistycznych na obszarze Izraela w drugiej połowie XX wieku (ang.). sbc.org.pl. [dostęp 2018-02-22].
  2. a b c d e f g h i j k l m n o p q r s t u v w x y z Mariusz Strużyński: Hamas wobec sporu palestyńsko-izraelskiego. Między procesem pokojowym a eskalacją konfliktu (ang.). apcz.umk.pl. [dostęp 2018-02-22].
  3. Terroryzm s. 132
  4. a b c d Terroryzm s. 134
  5. Terroryzm od Asasynów do Osamy bin Ladena s. 101
  6. Hussam Kanafani, Thaer Ghandour: Homeless and neglected (ang.). gulfnews.com. [dostęp 2018-02-22q].
  7. Statement issued by the National and Islamic Forces (ang.). jmcc.org. [dostęp 2017-02-22].
  8. Profile: Popular Resistance Committees (ang.). news.bbc.co.uk. [dostęp 2017-12-11].
  9. The Life And Death Of Shaikh Yasin. english.aljazeera.net. [dostęp 2014-03-22].
  10. Assassination of Sheik Yasin Opened Pandora's box. scoop.co.nz. [dostęp 2014-03-22].
  11. Palestinian Hamas leader Khaled Meshaal visits Gaza (ang.). bbc.com. [dostęp 2017-12-11].
  12. Beata Belica: Uwarunkowania funkcjonowania palestyńskiego ruchu narodowowyzwoleńczego w latach 1919-2006 (pol.). repozytorium.amu.edu.pl. [dostęp 2018-02-22].
  13. Amnesty International: Occupied Palestinian Territories: Torn apart by factional strife (ang.). amnesty.org. [dostęp 2018-02-22].
  14. Wstrząsający raport AI: Hamas zabijał Palestyńczyków (pol.). wiadomosci.wp.pl. [dostęp 2018-02-22].
  15. HAMAS (Islamic Resistance Movement) (ang.). globalsecurity.org. [dostęp 2018-03-03].
  16. a b c C. Jacob: Gaza Hamasu – Cztery lata później; Rozdział 5: Islamizacja Gazy (pol.). memri.org. [dostęp 2018-03-03].
  17. C. Jacob: Gaza Hamasu – Cztery lata później; Rozdział 6: Stosunki Hamasu z Islamskim Dżihadem i salafitami-dżihadystami (pol.). memri.org. [dostęp 2018-04-21].
  18. a b c d e f Ḥamās (ang.). britannica.com. [dostęp 2018-03-03].
  19. Jest porozumienie Hamasu i Fatahu (pol.). tvn24.pl. [dostęp 2018-03-03].
  20. Patrick O. Strickland: Double displacement: Palestinians flee violence in Syria, then Lebanon (ang.). electronicintifada.net. [dostęp 2018-04-20].
  21. Terroryzm od Asasynów do Osamy bin Ladena s. 104
  22. a b Terroryzm od Asasynów do Osamy bin Ladena s. 105
  23. a b c d e Terroryzm od Asasynów do Osamy bin Ladena s. 106
  24. Terroryzm od Asasynów do Osamy bin Ladena s. 107, 133
  25. a b c d e Terroryzm od Asasynów do Osamy bin Ladena s. 107
  26. Terroryzm od Asasynów do Osamy bin Ladena s. 108
  27. Zamach na premiera Palestyny. W trakcie przejazdu konwoju nastąpiła eksplozja (pol.). wprost.pl. [dostęp 2018-03-30].
  28. a b c d e f g h i Mirren Gidda: Hamas Still Has Some Friends Left (ang.). time.com. [dostęp 2018-02-24].
  29. Rafał Ożarowski: Hezbollah i kwestia palestyńska (pol.). konflikty.pl. [dostęp 2018-03-11].
  30. Jarosław Tomasiewicz: Terroryzm na tle przemocy politycznej (Zarys encyklopedyczny), Katowice 2000, s. 316
  31. Chapter 8 - Foreign Terrorist Organizations - US Department of State (ang.). state.gov. [dostęp 2018-03-03].
  32. Terroryzm s. 135
  33. Adam Krawczyk: Sudan says it will continue to support Hamas — despite ‘Israeli aggression’ (ang.). timesofisrael.com. [dostęp 2018-02-22].
  34. a b c d e f g Terroryzm s. 133
  35. Ariel Ben Solomon: Report: Hezbollah orders Hamas out of Lebanon (ang.). jpost.com. [dostęp 2018-03-11].
  36. Korea Północna wysyła broń Hamasowi? „Fabrykowanie historyjek“ (pol.). wprost.pl. [dostęp 2018-02-24].
  37. Korea Północna dozbraja Hamas? Reżim Kima zaprzecza: to fabrykowanie historyjek (pol.). tvn24.pl. [dostęp 2018-02-24].
  38. Hamas, Islamski Dżihad i Hezbollah potępiają zamachy w Paryżu (pol.). sbc.org.pl. [dostęp 2018-02-22].
  39. Foreign Terrorist Organizations (ang.). state.gov. [dostęp 2018-03-22].
  40. Currently listed entities (ang.). publicsafety.gc.ca. [dostęp 2018-03-19].
  41. List of Terrorist Organizations and Individuals (ang.). justice.gov.il. [dostęp 2018-03-19].
  42. 注目される国際テロ組織の概要及び最近の動向 (jap.). moj.go.jp. [dostęp 2018-03-19].
  43. Wykaz osób, grup i podmiotów objętych zaostrzonymi środkami z dziedziny współpracy policyjno-sądowniczej (czerwiec 2009) (pol.). lex.europa.eu. [dostęp 2017-09-13].
  44. Listed terrorist organisations (ang.). nationalsecurity.gov.au. [dostęp 2018-03-19].
  45. Michael Georgy: Egyptian court bans Hamas' armed wing, lists as terrorist organization (ang.). reuters.com. [dostęp 2018-03-19].
  46. Proscribed terrorist groups or organisations (ang.). gov.uk. [dostęp 2018-03-19].

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]

  • Wilhelm Dietl, Rolf Tophoven, Kai Hirschmann: Terroryzm. Warszawa: Wydawnictwo Naukowe PWN, 2012. ISBN 978-83-01-16019-7.
  • Robert M. Barnas: Terroryzm od Asasynów do Osamy bin Ladena. Wrocław: Kirke, 2001. ISBN 978-83-914970-4-3.