Hanna Malewska

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Hanna Malewska
Ilustracja
Data i miejsce urodzenia 21 czerwca 1911
Jordanowice
Data i miejsce śmierci 27 marca 1983
Kraków
Narodowość polska
Dziedzina sztuki literatura piękna
Ważne dzieła
Odznaczenia
Krzyż Walecznych (1943–1989)
Nagrody

nagroda pisma "Żołnierz Polski" (1931), II nagroda w konkursie wydawnictwa Książnica-Atlas (1936), Nagroda Młodych im. Włodzimierza Pietrzaka (1948)

Tablica na kamienicy, w której mieszkała Hanna Malewska (Kraków, pl. T. Axentowicza)

Hanna Malewska (ur. 21 czerwca 1911 w Jordanowicach (obecnie część Grodziska Mazowieckiego[1]), zm. 27 marca 1983 w Krakowie) – polska pisarka, autorka powieści historycznych; w latach 1960–1973 redaktor naczelna miesięcznika „Znak”.

Życiorys[edytuj | edytuj kod]

1911–1939[edytuj | edytuj kod]

Córka Bronisława Malewskiego i Jadwigi z d. Ciświckiej, córka chrzestna bp. Mariana Ryxa. W latach 1921–1929 uczyła się w Państwowym Gimnazjum Żeńskim im. Unii Lubelskiej w Lublinie. W październiku 1929 rozpoczęła studia polonistyczne i historyczne na Katolickim Uniwersytecie Lubelskim. Ze studiów polonistycznych zrezygnowała po roku nauki, natomiast studia historyczne ukończyła w 1933 pisząc u Aleksandra Kossowskiego pracę magisterską Pamiętniki Kardynała de Retz jako źródło historyczne. W czasie studiów podjęła pierwsze próby pisarskie, otrzymując w 1931 nagrodę w konkursie pisma "Żołnierz Polski" za nowelę Cabrera oraz wyróżnienie w konkursie Ministerstwa Wyznań Religijnych i Oświecenia Publicznego za powieść Wiosna grecka, poświęconą zamiłowaniom sportowym i filozoficznym Platona. Po ukończeniu studiów pracowała jako nauczycielka historii kolejno w szkole miejskiej w Niepołomicach i gimnazjum i liceum Krystyny Malczewskiej w Warszawie, gdzie zamieszkała w 1935. W 1936 otrzymała II nagrodę w konkursie wydawnictwa Książnica-Atlas organizowanym przez Polską Akademię Literatury za powieść Żelazna korona, której bohaterem był cesarz Karol V Habsburg. W sierpniu 1939 ukończyła kolejną powieść Kamienie wołać będą, której akcja osnuta jest wokół budowy katedry w Beauvais w XIII w. Jej druk uniemożliwił wybuch II wojny światowej.

1939–1945[edytuj | edytuj kod]

W czasie II wojny światowej była członkiem Związku Walki Zbrojnej, a następnie Armii Krajowej. Służyła w Wydziale Łączności Konspiracyjnej Komendy Głównej AK, kierując w nim Biurem Szyfrów Zagranicznych. W latach 1943–1944 napisała powieść Żniwo na sierpie poświęconą C.K. Norwidowi. Brała udział w powstaniu warszawskim na Woli, a następnie na Starym Mieście. Opuściła miasto 3 października 1944 z ludnością cywilną. Służbę w AK zakończyła w stopniu kapitana.

1945–1957[edytuj | edytuj kod]

Po zakończeniu wojny zamieszkała w Krakowie. W 1946 wydała Kamienie wołać będą (za którą w 1948 otrzymała nagrodę im. Włodzimierza Pietrzaka), a w 1947 Żniwo na sierpie. W latach 1945–1947 uczyła historii w Państwowym Liceum Handlowym w Krakowie. Od 1945 publikowała w "Tygodniku Powszechnym" oraz "Tygodniku Warszawskim". Od nr. 3 (z września-grudnia 1946) redagowała razem ze Stanisławem Stommą miesięcznik "Znak". Po zawieszeniu miesięcznika w 1953 pracowała jako archiwistka w Bibliotece Kórnickiej (1955–1957). W 1954 opublikowała powieść Przemija postać świata, której akcja toczy się w VI w. po Chrystusie w chylącym się ku upadkowi Cesarstwie Rzymskim. W 1956 wydała zbiór opowiadań historycznych Sir Tomasz More odmawia.

1957–1973[edytuj | edytuj kod]

Po wznowieniu miesięcznika "Znak" w 1957 powróciła do jego redakcji, a w 1960 została redaktorem naczelnym pisma, zastępując Jacka Woźniakowskiego. Dla "Znaku" odkryła takich autorów jak Józef Tischner czy Henryk Elzenberg. Równocześnie publikowała również w "Tygodniku Powszechnym", będąc także przejściowo członkiem jego redakcji. W 1959 opublikowała Opowieść o siedmiu mędrcach, poświęconą przedklasycznej Grecji, a w 1965 luźno opartą o dzieje własnej rodziny książkę Apokryf rodzinny. W 1967 była delegatem na III Światowy Kongres Apostolstwa Świeckich w Rzymie. W 1970 wydała swoją ostatnią książkę, w której połączyła dwie prace Labirynt i LLW, czyli co się może wydarzyć jutro. Utwory te były napisane w dwóch odmiennych stylach. Pierwszy, zbliżony do prozy poetyckiej, opisywał początki cywilizacji, akcja drugiego, mającego charakter dystopijnej powieści sensacyjnej, umieszczona była w przyszłości. W 1972 otrzymała nagrodę Fundacji Reinholda Schneidera z Hamburga. W 1973 przeszła na emeryturę i zrezygnowała z funkcji redaktora naczelnego "Znaku".

1973–1983[edytuj | edytuj kod]

Grób Hanny Malewskiej na cmentarzu parafialnym w Tyńcu

Po przejściu na emeryturę wycofała się z działalności publicznej i publicystycznej. W 1975 sygnowała jednak List 59, a w 1978 deklarację założycielską Towarzystwa Kursów Naukowych. W ostatnich latach życia chorowała na gruźlicę. Zmarła na tę chorobę 27 marca 1983, została pochowana na cmentarzu parafialnym w Tyńcu.

Twórczość[edytuj | edytuj kod]

  • 1931: Cabrera
  • 1931: Wiosna grecka
  • 1936: Żelazna korona
  • 1946: Kamienie wołać będą
  • 1947: Żniwo na sierpie (opowieść biograficzna o C.K. Norwidzie)
  • 1947: Stanica
  • 1954: Przemija postać świata
  • 1956: Sir Tomasz More odmawia
  • 1959: Opowieść o siedmiu mędrcach
  • 1959: Listy staropolskie z epoki Wazów
  • 1961: Panowie Leszczyńscy
  • 1965: Apokryf rodzinny
  • 1970: Labirynt. LLW, czyli co może zdarzyć się jutro
  • 1981: O odpowiedzialności. Wybór publicystyki (1945–1976), wyd. drugie rozszerzone jako O odpowiedzialności i inne szkice. Wybór publicystyki (1945–1976) (1987)

Przypisy[edytuj | edytuj kod]

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]

  • Anna Głąb: Ostryga i łaska: rzecz o Hannie Malewskiej. Kraków: Społeczny Instytut Wydawniczy Znak, 2009. ISBN 978-83-240-1154-4.

Linki zewnętrzne[edytuj | edytuj kod]