Hans Kloss

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Hans Kloss
Stanisław Kolicki
J-23, Janek

Hans Kloss (Niemiec) oraz Stanisław Kolicki (w książkach Stanisław Moczulski), podszywający się pod Hansa Klossa
Postać z Stawki większej niż życie
Ilustracja
Stanisław Mikulski (2007), filmowy i teatralny odtwórca roli wywiadowcy i dywersanta, podszywającego się pod Hansa Klossa,
jak i roli samego Hansa Klossa
Twórca Andrzej Szypulski
Zbigniew Safjan
Grany przez Stanisław Mikulski
Tomasz Kot
Dane biograficzne
Data urodzenia 17 grudnia 1920 roku (data urodzenia Polaka, podszywającego się pod Hansa Klossa)
5 października 1919 (data urodzenia Niemca)
Inne informacje
Specjalność oficer wywiadu

Hans Kloss – fikcyjny bohater (właściwie dwaj bohaterowie, gdyż zarówno więziony w ZSRR Niemiec o takim imieniu i nazwisku, jak i podszywający się pod niego Polak Stanisław Kolicki) serii przedstawień Teatru Telewizji, pt. Stawka większa niż życie, serialu telewizyjnego pod tym samym tytułem, serii opowiadań w formie książkowej (zbeletryzowane scenariusze), komiksów z cyklu Kapitan Kloss, gry komputerowej Hans Kloss wydanej przez LK Avalon w 1992 oraz filmu Hans Kloss. Stawka większa niż śmierć.

W rolę serialową Hansa Klossa wcielił się Stanisław Mikulski, zaś pierwotnie miał nim być Andrzej May[1], natomiast w teatrze miał go początkowo grać Ignacy Gogolewski. Obaj aktorzy zagrali w serialu role epizodyczne.

Pochodzenie i charakterystyka postaci[edytuj]

Figura Hansa Klossa w katowickim Muzeum Hansa Klossa
Fotosy z serialu w Muzeum Hansa Klossa w Katowicach
Samochód VW typ 82 Kübelwagen, jakim często poruszał się Hans Kloss

Twórcami postaci są Andrzej Szypulski i Zbigniew Safjan, ukrywający się pod pseudonimem Andrzej Zbych. Nazwisko Kloss autorzy wybrali z książki telefonicznej Berlina.

Inspiracją dla stworzenia tej postaci był najprawdopodobniej Artur Ritter-Jastrzębski, czemu zaprzeczają scenarzyści, natomiast sam Ritter-Jastrzębski uważał, że historia Klossa jest podobna do jego przeżyć oraz spotkał się ze scenarzystami, po projekcji serialu, opowiadając im o tym.

Według scenariusza pod imieniem i nazwiskiem Hansa Klossa w czasie II wojny światowej działa polski dywersant i wywiadowca Stanisław Kolicki (w książkach Stanisław Moczulski), ur. 17 grudnia 1920 w Kościerzynie, który został zwerbowany przez wywiad ZSRR z powodu fizycznego podobieństwa do schwytanego i więzionego oficera niemieckiego o takim imieniu i nazwisku. Podszywając się pod Niemca, bohater podejmuje służbę w niemieckim wywiadzie wojskowym (Abwehrze), początkowo jako oberleutnant (porucznik), a po awansie jako hauptmann (kapitan), prowadząc w istocie działalność wywiadowczą i dywersyjną wymierzoną przeciwko III Rzeszy. W kontaktach z macierzystą centralą posługuje się pseudonimem J-23 (sporadycznie również imieniem Janek). W końcowych odcinkach serialu ujawnia się jako oficer polskiego wywiadu.

Prawdziwy Hans Kloss urodził się 5 października 1919 w Kłajpedzie, był synem właściciela ziemskiego Hermanna i Emilii von Wrecker. Bratanek Helmutha, sędziego okręgowego z Królewca[2].

Broń osobista Hansa Klossa[edytuj]

Jak podał miesięcznik „Strzał”, w serialu Kloss posługuje się trzema typami pistoletów służbowych: w sześciu odcinkach jest to Walther P38, w czterech – Parabellum (przy czym w dwóch odcinkach nosi ten pistolet w kaburze od Walthera P38), w dwóch ma oba, a w jednym Walthera PPK. W pozostałych odcinkach nie używa broni.

Ponadto, w pierwszym i osiemnastym odcinku, epizodycznie Kloss używa też pistoletu maszynowego MP 40 i granatu, a także niesie karabin Mauser 98k, lecz nie oddaje z niego ani jednego strzału.

Odznaczenia Hansa Klossa[edytuj]

W odcinku Żelazny Krzyż Kloss za wykrycie rzekomego spisku na życie Hitlera otrzymał Krzyż Żelazny I klasy aczkolwiek nosił go tylko w odcinku Bez instrukcji. Ponadto posiadał baretki następujących odznaczeń:

Natomiast w filmie Hans Kloss. Stawka większa niż śmierć nosił:

Komiks o Hansie Klossie[edytuj]

Wydano 20 zeszytów komiksowych z cyklu Kapitan Kloss (między innymi również w Szwecji i Czechach), rysowanych przez Mieczysława Wiśniewskiego (wydanie pierwsze w latach 1971–1973):

  1. Agent J-23
  2. Wsypa
  3. Ostatnia szansa
  4. Kuzynka Edyta
  5. Ściśle tajne
  6. Hasło
  7. Spotkanie z Ingrid
  8. Café Rosé
  9. Wyrok
  10. Kurierka z Londynu
  11. Partia domina
  12. Noc w szpitalu
  13. Podwójny nelson
  14. Żelazny krzyż
  15. Tajemnica profesora Riedla
  16. Spotkanie na zamku
  17. Akcja „Liść Dębu”
  18. Oblężenie
  19. Gruppenführer Wolf
  20. W ostatniej chwili

Lista odcinków serii komiksowej nie pokrywa się ściśle z serialem Stawka większa niż życie. Zeszytów komiksowych jest więcej niż odcinków serialu (patrz: „Noc w szpitalu”, „Kurierka z Londynu”, „W ostatniej chwili”, „Partia domina”, „Tajemnica prof. Riedla”), inna jest ich kolejność oraz niektóre szczegóły akcji (np. w „Żelaznym Krzyżu” hrabia Edwin Wąsowski ginie w wersji komiksowej, w serialu zostaje uratowany).

Z kolei istnieje kilka odcinków serialu, które nie wystąpiły w komiksie („Genialny plan pułkownika Krafta”, „Hotel Exelcior”, „Bez instrukcji”). W obu ostatnich tytułach można się jednak doszukać wątków z komiksów: „Partia domina” oraz „Tajemnica prof. Riedla”.

Ponadto opowieści niesfilmowane znalazły się, oprócz przeniesienia na karty komiksu, także w wydaniu książkowym („Kurierka z Londynu”, „Noc w szpitalu”, „Partia domina”). Znalazły się tu również opowieści, których ani nie sfilmowano, ani nie umieszczono w komiksie: „Podwójna gra”, „Spiskowcy”).

Odcinki komiksów: „Noc w szpitalu”, „Kurierka z Londynu” oraz „Partia domina” nie pojawiają się w serialu, zrealizowano jednak ich odpowiedniki w teatrze TV, także ze Stanisławem Mikulskim w roli Klossa.

Jedyną opowieścią, która występuje tylko w komiksie (brak odpowiednika w serialu, książce oraz teatrze TV) jest „W ostatniej chwili”.

W latach 90. XX wieku twórcy Klossa opublikowali na łamach „Skandali” jeszcze jedną opowieść: „Parszywy listopad”.

Muzeum Hansa Klossa[edytuj]

Rekwizyty z serialu w katowickim muzeum Hansa Klossa

Muzeum poświęcone Klossowi otwarto 1 marca 2009 w Katowicach. Znajdowały się w nim figury woskowe Klossa i Brunnera, eksponaty pochodzące z planu filmowego, fotosy, komiksy i inne. Wyświetlane były 10-minutowe fragmenty filmów z superagentem. Częścią Muzeum była kawiarnia „Café Ingrid” z wyposażeniem z czasów II wojny światowej.

Głównym zadaniem placówki była prezentacja kulturowego fenomenu, którym jest trwała i nieprzemijająca popularność serialu, ponadto miało ono ambicje stać się ośrodkiem kultury, w którym odbywały się spotkania fanów serialu z jego twórcami oraz ludźmi kultury.

Z powodu powstania projektu nowelizacji ustawy o muzeach, której przepisy zakazywałyby używania nazwy „muzeum” przez placówki komercyjne[3], założyciel muzeum podjął decyzję o zamknięciu placówki wraz z końcem 2009. Dodatkowym powodem tej decyzji było pojawienie się zarzutów o rzekome zapędy germanizacyjne tego przedsięwzięcia.

Nawiązania w kulturze masowej[edytuj]

Postać Hansa Klossa stała się w Polsce, zwłaszcza od lat 70. XX wieku, tzw. ikoną pop-kultury. Stał się bohaterem książek, piosenek (np. Telewizja Brygady Kryzys, czy Ballada o bohaterze zespołu Dzieci Kapitana Klossa), dowcipów, a cytaty (oraz rzekome cytaty) z serialu funkcjonują do dziś w mowie potocznej. Postać Klossa zagrał zarówno w spektaklach, jak i w serialu Stanisław Mikulski. Twarz Stanisława Mikulskiego wykorzystano również w komiksie.

Zobacz też[edytuj]

Przypisy

  1. Andrzej May w bazie Filmweb.
  2. Andrzej Zbych: "Stawka większa niż życie". Tom I, rozdział 1 "Drugie narodziny".
  3. PAP: "Interia.pl": Kloss nie do muzeum. 2009.11.18. [dostęp 2012-01-13].
  4. Hans Kloss - Atari/C64. ppa.pl. [dostęp 2011-07-29].

Linki zewnętrzne[edytuj]