Hans Rudolf Giger
Hans Rudolf Giger (2012) | |
| Data i miejsce urodzenia |
5 lutego 1940 |
|---|---|
| Data i miejsce śmierci |
12 maja 2014 |
| Narodowość | |
| Dziedzina sztuki | |
Hans Rudolf Giger (Hans Ruedi Giger, znany jako H.R. Giger, czyt. [ˈɡi ɡɚ]) (ur. 5 lutego 1940 w Chur w Gryzonii, Szwajcaria, zm. 12 maja 2014 w Zurychu[1]) – szwajcarski malarz, rzeźbiarz, scenograf i projektant, najbardziej znany ze stworzenia postaci ksenomorfa do filmu Obcy – ósmy pasażer Nostromo. Zmarł 12 maja 2014 roku w wyniku obrażeń doznanych po upadku ze schodów[2].
Życiorys
[edytuj | edytuj kod]Młodość
[edytuj | edytuj kod]Urodzony w rodzinie Hansa Richarda i Melly Gigerów. Już od najmłodszych lat miał nietypowe upodobania. Zawsze ubierał się na czarno, a w domu, w jednym z pokoi, w którym nie było okien, urządził swój pokój zabaw. Tam samodzielnie konstruował niektóre z zabawek, np. sztylety. W roku 1963 przeprowadził się do Zurychu, gdzie studiował w Szkole Sztuki Użytkowej na wydziale architektury, projektowania wnętrz oraz projektowania przemysłowego. Rok później stworzył swoje pierwsze prace, głównie w tuszu i farbie olejnej. Po pierwszej wystawie w 1966 przyszły kolejne i wkrótce Giger otrzymywał tak wiele zamówień, że mógł całkowicie oddać się sztuce. Krótko po tym odkrył farbę w sprayu, dzięki której wykreował własny, unikatowy styl. Międzynarodowa publiczność po raz pierwszy usłyszała o nim w 1971, kiedy to wydał swoje pierwsze portfolio.
Rozwój kariery
[edytuj | edytuj kod]Twórczość Gigera jest często określana jako „biomechaniczna”, jako że świetnie opisuje istotę XX wieku, charakteryzującego się zdumiewającym postępem technologicznym. Prace Gigera pokazują w jaki sposób ów postęp zniewolił ludzkość, zmuszając ją do życia w symbiozie ze światem maszyn. Wiele jego prac przedstawia okropny świat przyszłości, zniszczony przez nuklearne opady – świat beznadziejnej alienacji, pozbawiony ludzi i zwierząt, zdominowany przez bezduszne wieżowce, plastik i stal.
Twórczość
[edytuj | edytuj kod]Krytycy sztuki często opisują jego twórczość jako jednoczesne używanie mikroskopu i teleskopu, co służy odkryciu najgłębszych tajemnic ludzkiej psychiki. Jest to spojrzenie w głębokie pokłady nieświadomości, którą współczesna ludzkość woli negować lub ignorować.
Giger w filmie
[edytuj | edytuj kod]Pierwszym projektem filmowym zleconym Gigerowi było wykonanie szkiców do filmu Diuna. Wziął również udział w realizacji filmu Ridleya Scotta Obcy – ósmy pasażer Nostromo. Jego wkład do filmu został 14 kwietnia 1980 nagrodzony Oscarem za Najlepsze Efekty Wizualne. Do tego filmu stworzył nie tylko postać tytułowego kosmity, zaprojektował również wygląd i wnętrze statków kosmicznych, a także drugiego kosmitę widocznego przez moment w filmie.
- 2014 - (Dark Star - HR Gigers Welt)
- 2013 - Diuna Jodorowskiego - (Jodorowsky's Dune)
- 2010 - H.R. Giger. Objawienie (H.R. Giger Revealed)
- 2009 - (Monsterland)
- 2007 - Życie w obrazkach - (Moebius Redux: A Life in Pictures)
- 2003 - (The Beast Within: The Making of 'Alien')
- 2003 - (The Making of 'Alien³)
- 2002 - (The Alien Saga)
- 2001 - (Alien Evolution)
- 1999 - (The Alien Legacy)
- 1997 – serial - Horror od A do Z (A-Z of Horror)
- 1992 - (The Making of 'Alien 3')
- 1985 - (The Occult Experience)
- 1982 – (A New Face of Debbie Harry)
- 1975 - (Giger's Necronomicon)
- 1973 - (Tagtraum)
- 1972 - (Passagen)
- 1968 – (Swiss Made)
- 1967 – (High and Heimkiller)
Postać Ksenomorfa stworzona przez H.R Gigera w filmie[3]
[edytuj | edytuj kod]- 2025 - Obcy: Ziemia (Alien: Earth)
- 2024 - Obcy: Romulus
- 2017 - Obcy: Przymierze (Alien: Covenant)
- 2007 - Obcy kontra Predator 2 (Aliens vs Predator - Requiem)
- 2004 - Obcy kontra Predator ( Alien vs. Predator)
- 1997 - Obcy: Przebudzenie (Alien: Resurrection)
- 1992 - Obcy 3 (Alien³)
- 1986 - Obcy – decydujące starcie (Aliens)
- 1979 - Obcy – ósmy pasażer Nostromo (Alien)
Giger w muzyce i rozrywce
[edytuj | edytuj kod]Prace Gigera można również znaleźć w branży muzycznej. Artysta projektował okładki albumów, scenografię i elementy przestrzeni koncertowej, sygnował również imitowaną edycję gitar Ibanez (używane między innymi przez gitarzystę grupy Celtic Frost - Toma Warriora).
- Pomysł zaprojektowania i wykonania statywu do mikrofonu dla wokalisty zespołu muzycznego -Korn- Jonathana Daviesa, podsunął artyście jego agent. Giger od lidera zespołu dostał wolną rękę, jednakże musiał spełnić jeden warunek: podstawa miała być ruchoma i biomechaniczna.
- Zaprojektował posąg ISIS - formę sceniczną (projekt posągu wymagał ponad sześciu miesięcy pracy. Inspiracją dla niego był obraz nr 218 artysty z 1973 roku), dla Mylene Farmer do Mylenium Tour[4]
Okładki muzyczne
[edytuj | edytuj kod]W przestrzeni artystycznej funkcjonuje ponad 100 okładek i form artystycznych, które są powiązane z twórczością H.R. Gigera, lub też współtworzone przez niego[5]. Do najważniejszych należą te sygnowane przez artystę: The Shiver – „Walpurgis", Emerson, Lake & Palmer – „Brain Salad Surgery", Floh De Cologne – „Mumien", Magma – „Attahk" oraz „Trilogy", Debbie Harry – „KooKoo", Dead Kennedys – „Frankenchrist" oraz „Life Sentence", Celtic Frost – „To Mega Therion", Steve Stevens – „Atomic Playboys", Danzig – „Danzig III: How the Gods Kill" oraz „Dirty Black Summer", Bloodbath – „Traumatic Memories",Carcass – „Heartwork", Deicide – „Deny The Cross",
Grafiki komputerowe
[edytuj | edytuj kod]Stworzył grafikę do komputerowych gier przygodowych Dark Seed[6] oraz jej kontynuacji Dark Seed 2[7].
Upamiętnienie
[edytuj | edytuj kod]Na przełomie lat 2024/2026 twórca festiwalu World Urban Art J.Pijarowski zrealizował specjalną edycję festiwalu dedykowaną artyście. Całość działań miała miejsce w kilku miastach w Szwajcarii (między innymi w mieście narodzin artysty - Chur oraz Gruyères), oraz w Polsce, w Bydgoszczy.
Muzeum HR Gigera
[edytuj | edytuj kod]W roku 1997 Giger sfinalizował umowę kupna twierdzy Chateau St. Germain w miasteczku Gruyères w Szwajcarii[8]. Twierdza została przebudowana[9] na muzeum, w którym są wystawione kolekcje dzieł sztuki artysty z różnych okresów jego twórczości. Muzeum zawiera również dokumentacje projektów filmowych artysty. W muzeum do ekspozycji należą również zaprojektowane przez Gigera meble[10].
Bary
[edytuj | edytuj kod]Giger postanowił także otworzyć w kilku miejscach na świecie własne bary. Pierwszy z nich powstał w jego rodzinnym mieście Chur. Artysta zaprojektował nie tylko sam budynek, ale także wystrój wnętrza. Wielkie otwarcie miało miejsce w roku 1992. Drugi z kolei bar znajduje się naprzeciw muzeum, w Gruyères w Szwajcarii. Dwa inne bary, w Japonii i Nowym Jorku, zostały zlikwidowane.
Galeria
[edytuj | edytuj kod]-
Nagrobek artysty na cmentarzu w Gruyères.
-
Fontanna z płaskorzeżbami artysty na Placu Gigera w Chur.
-
Wnętrze Giger Baru w Gruyères.
-
Obraz artysty zatytułowany: „Gebärmaschine”, prezentowany jako aluminiowa rzeźba znajdująca się na zewnątrz Muzeum H. R. Gigera w Gruyères.
-
Przekazanie pracy „Dark" pracownikowi muzeum w Gruyères podczas specjalnej akcji World Urban Art.
-
Biomechanoid -jedna z najpopularniejszych rzeźb artysty funkcjonujących w wielu miejscach związanych z jego twórczością.
-
Stoisko firmy Ibanez z gitarami zaprojektowanymi przez H.R. Gigera (Frankfurter Musikmesse 2006 r.).
-
J. Davis z mikrofonem zaprojektowanym przez artystę.
Przypisy
[edytuj | edytuj kod]- ↑ Der «Alien»-Vater ist tot. [dostęp 2014-05-13]. (niem.).
- ↑ ‘Alien’ creator H.R. Giger is dead. [dostęp 2014-05-13]. (ang.).
- ↑ Ksenomorf w filmie i serialach. filmweb.pl. [dostęp 2026-02-21].
- ↑ Projekt sceniczny dla M. Farmer. mylenefarmerbook.com. [dostęp 2026-02-14].
- ↑ Twórczość muzyczna H.R. Gigera (baza). discogs.com. [dostęp 2026-02-14].
- ↑ Darkseed, recenzja gry z 1992 - Entuzjasta Gier, „Entuzjasta Gier”, 27 marca 2018 [dostęp 2018-05-02] (pol.).
- ↑ Keith Stuart, HR Giger: artist whose biomechanical art had vast influence on game design [online], the Guardian, 13 maja 2014 [dostęp 2018-05-02] (ang.).
- ↑ About The H.R. Giger Museum. [dostęp 2014-08-04]. (ang.).
- ↑ HR Giger Museum [online], Switzerland Tourism [dostęp 2022-01-27] (ang.).
- ↑ A journey through time [online] [dostęp 2022-01-27].
Linki zewnętrzne
[edytuj | edytuj kod]- Oficjalna strona (ang. • niem.)
- Oficjalna amerykańska strona. giger.com. [zarchiwizowane z tego adresu (2018-02-24)]. (ang.)
- ISNI: 0000000122841562
- VIAF: 111076634
- ULAN: 500124877
- LCCN: n50028041
- GND: 118539248
- NDL: 00440884
- LIBRIS: 1fztnd28zt1bqfg3
- BnF: 131761227
- SUDOC: 035238712
- SBN: LIGV003061
- NLA: 36464733
- NKC: xx0006667
- BNE: XX4685906
- NTA: 074844970
- BIBSYS: 4097897
- CiNii: DA04436890
- Open Library: OL425954A
- PLWABN: 9810553024605606
- NUKAT: n2004001551
- J9U: 987007385664705171
- LNB: 000009572
- NSK: 000472080
- CONOR: 72952419
- BLBNB: 000322568
- KRNLK: KAC200309812
- LIH: LNB:BAfs;=Bs
- WorldCat: E39PBJqBv7hr4MWwH4wKmHFBT3