Harald Klak

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania

Harald Klak Halfdanson (ur. ?, zm. 854) – historyczny władca Danii w latach 812–13 współrządzący z bratem Reginfridem, oraz w okresie 819–27 wraz z dwoma synami Godfreda. Przez niektórych historyków identyfikowany z Haraldem Młodszym.

Pochodzenie[edytuj | edytuj kod]

Kroniki średniowieczne wymieniają wielu Skandynawów o podobnych imionach, często nie określając pochodzenia tych osób, co utrudnia ich identyfikację. Annales Regni Francorum pod rokiem 812 i 813 przypisują Haraldowi Klakowi następujących braci: Anulo, Reginfrida i Hemminga. Annales Fuldenses pod rokiem 837 roku stwierdzają, że Hemming Halfdanson został zabity podczas wikińskiego napadu na wyspę Walcheren. Jeśli więc jest to ten sam Hemming, który był bratem Haralda to ich ojcem był niejaki Halfdan. W Annales Regni Francorum wymienia tylko jednego Halfdana pod datą 782, kiedy król duński Sigfred oddał go na służbę dworu Karola Wielkiego. Sigfrid wysłał zapewne jakiegoś swojego członka rodziny, stąd też uznaje się że należał on do królewskiej rodziny królewskiej Skjoldungów(ang.). Prawdopodobnie jego synem jest Godfrid Haraldsson, wymieniany później w Annales Bertiniani. Jego bratankiem był więc też Ruryk Jutlandzki.

Według sagi Ragnarssona þáttr Harald był ojcem Tyry Danebod (żony Gorma Starego) oraz Ingeborg, która miałaby być matką Ragnhildy, a ona z kolei matką Harald I Hårfagre.

Życiorys[edytuj | edytuj kod]

Pierwsze rządy w Danii[edytuj | edytuj kod]

Około roku 812 umarł król Duńczyków Hemming a o władzę upomnieli się Sigfred[a] i Anulo[b], mimo że oboje zginęli w walce, to wojnę domową wygrała strona Anulo, dlatego też władcami zostali jego bracia Harald Klak i Reginfrid[1]. Postanowili oni zawrzeć pokój z królem franków Karolem Wielkim, i tak w następnym roku ich szesnastu posłów spotkało się z taką samą liczbą posłów frankijskich, gdzieś w okolicach rzeki Łaby, gdzie zawarli pokój i złożyli przysięgnę. Po złożeniu przysięgi został im oddany brat króli, Hemming, o co już wcześniej prosili cesarza. W czasie zawiązywania tego pokoju bracia poszli z wojskami do Westfold[c], skąd udali się na wyprawę wojenną przeciwko ludom i władcą Wielkiej Brytanii, którzy zbuntowali się przeciwko nim[d]. Już po powrocie z tej wojny, jednak jeszcze w 813 roku, bracia Godfreda, którzy przebywali na wygnaniu u Swearów zebrali wojska i ruszyli na Jutlandię by odzyskać władzę i wkrótce wypędzili ich z królestwa[2]. Nowymi władcami Danii zostało pięciu synów Godfryda, w tym Eryk I Stary.

Wygnanie i walka o władzę[edytuj | edytuj kod]

Po wypędzeniu z Danii, Harald i jego bracia znaleźli schronienie w Cesarstwie Frankijskim, gdzie otrzymali wiele prezentów. Harald Klak i Reginfrid postanowili zebrać ludzi i wygnać synów Godfryda. Mimo że udało im się zabić najstarszego z synów Godfryda, to jednak nie udało im się powrócić do władzy a brat Haralda, Reginfrid, został także zabity podczas tej wyprawy. W takiej sytuacji Harald udał się do nowego władcy Franków, Ludwika Pobożnego, prosić go o protekcje. Cesarz kazał udać mu się do Saksonii i czekać na odpowiedni czas kiedy będzie mu mógł udzielić odpowiedniej pomocy[3]. Cesarz już w początkach następnego roku kazał się przygotować Sasom i Obodrytom do walki z Duńczykami mimo prób przekroczenia rzeki Łaby, z powodu zmiennej pogody, kampania rozpoczęła się dopiero w maju. Uczestniczyli w niej książęta sascy, obodrzyccy, Harald a z rozkazu imperatora Baldryk. Po przekroczeniu rzeki Eider znaleźli się w rejonie Szlezwiku i na siódmy dzień rozbili obóz, gdzie zatrzymali się na trzy dni. Tutaj zauważyli armię i flotę braci Godfryda, którzy zacumowali na wyspie w odległości trzech mil morskich od nich. Ani jedni, ani drudzy nie odważyli się na walną bitwę, w końcu armia pod dowództwem Baldryka, po splądrowaniu okolicy, powróciła do ojczyzny. Cesarz Ludwik Pobożny pozostawił Haralda w Saksonii[4]. Harald, mając wsparcie Franków, prowadził także działania wojenne w 817 roku[e], a władcy Danii prosili Ludwika Pobożnego o pokój i zaprzestania udzielania pomocy Haraldowi, na co jednak Cesarz nie wyraził zgody[5].

Drugie rządy w Danii[edytuj | edytuj kod]

Natomiast, w roku 819 cesarz nakazał Haraldowi, razem z Obodrytami, podjąć kolejną próbę odzyskania władzy w Danii. Harald dogadał się z dwoma synami Godfryda[f], wygnali dwóch pozostałych współwładców i sprawowali rządy razem[6]. Takie rozwiązanie konfliktu spowodowało bardziej przyjacielskie stosunki między Danią a Cesarstwem, a w 822 roku ambasadorowie Duńscy gościli u Ludwika na zgromadzeniu we Frankfurcie[7]. Nie miej jednak już w 823 roku Harald udał się do Ludwika Pobożnego prosić go o rozstrzygnięcie sporu, gdyż pozostali współkrólowie grozili wygnaniem go z Danii. Cesarz postanowił wysłać książęta Teodoryka i Hruodmunda z misją mediacyjną w tej sprawie. Razem z nimi i Haraldem udał się tam także Ebon w celu chrystianizacji Duńczyków. Mimo to sytuacja w Danii nadal była napięta.

W roku 826[8] pod wpływem misji biskupa Ansgara jako pierwszy władca skandynawski przyjął chrześcijaństwo (chrzest miał przyjąć w kościele św. Albana[9]). Wraz z nim ochrzczono jego żonę oraz wielu Skandynawów, a przez cesarza zostało mu nadane księstwo Rüstringen(ang.), gdzie w razie wygnania go z Danii mógłby spokojnie osiąść[10].

Ponowne wygnanie[edytuj | edytuj kod]

Ponieważ nowa religia nie przysporzyła mu zwolenników, w roku 827 został on wygnany z Danii przez synów Godfryda[11]. Prawdopodobnie osiadł w tedy w swojej posiadłości Rustringen we Fryzji. Już w następnym roku Harald zebrał wojów i ruszył na Jutlandie, gdzie jednak musiał się zadowolić grabieżami[12]. W 829 roku do cesarza Ludwika doszła informacja, że Duńczycy szykują się do wojny z Frankami, która ostatecznie się nie potwierdziła[13], prawdopodobnie to Harald rozniósł tę plotkę próbując ją wykorzystać i osiąść jeszcze raz na duńskim tronie[14]. Możliwe że w 841 roku od syna Ludwika Pobożnego, Lotara I, otrzymał wyspę Walcheren jako beneficjum za pomoc w walce z ojcem w latach 30-tych[15], choć nie wiadomo o którego Haralda tu chodzi (Klaka czy Młodszego).

Śmierć[edytuj | edytuj kod]

Kronik z tego okresu milczą o dalszej działalności Haralda Klaka, zapewne osiadł we Fryzji. W 854 roku oskarżono go o zdradę stanu, dlatego szlachta północnych ziem i strażnicy granicy Duńsko-Frankijskiej zawiązali spisek w wyniku którego zabili Haralda Klaka[16]. Tym samym umarł dwa lata przed swoim największym wrogiem i rywalem, Erykiem I Starym.

Zobacz też[edytuj | edytuj kod]

Uwagi[edytuj | edytuj kod]

  1. miał pochodzić z rodziny Godfryda, króla Danów przed Hemmingiem
  2. kroniki mówią że pochodził z rodziny Harolda, i tego króla, jednak nie wiadomo czy chodzi tu o Hemminga czy o Godfryda
  3. zapewne chodzi tu o norweski Westfold, gdyż kroniki mówią o północnym krańcu ich królestwa, jednak nie wykluczone że chodzi tu o irlandzki Veisafjörðr, który był dużo bliżej Brytów
  4. o jakie konkretne ludy chodzi nie wiadomo, zapewne o jakieś plemiona Brytów lub także Gaelów i Piktów
  5. kronika nie precyzuje czy kontynuował on działania wojenne z 815 toku czy rozpoczął je od nowa
  6. zapewne jednym z nich był Eryk I Starszy

Przypisy[edytuj | edytuj kod]

  1. Анналы королевства франков – rok 812
  2. Анналы королевства франков – rok 813
  3. Анналы королевства франков – rok 814
  4. Анналы королевства франков – rok 815
  5. Анналы королевства франков – rok 817
  6. Анналы королевства франков – rok 819
  7. Анналы королевства франков – rok: 821 i 822
  8. Praca zbiorowa: Oxford – Wielka Historia Świata. Średniowiecze. Cesarstwo Niemieckie – Arabowie na półwyspie pirenejskim. T. 17. Poznań: Polskie Media Amer.Com, 2006, s. 119. ISBN 978-83-7425-697-1.
  9. : Reinhard Schmid: Geschichtlicher Abriss des Klosters St. Alban (Mainz). W: Klöster und Stifte in Rheinland-Pfalz [on-line]. [dostęp 2014-02-01].
  10. Анналы королевства франков – rok 826
  11. Анналы королевства франков – rok 827
  12. Анналы королевства франков – rok 828
  13. Анналы королевства франков – rok 828
  14. Simon Coupland, Carolingian Coinage and the Vikings, strona 93
  15. Бертинские анналы – rok 841
  16. Фульдские анналы – rok 854

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]

  • Engholm, C. (1994). Danske kongeslægter i det. 8. & 9. århundrede. Dansk Historisk Håndbogforlag. ​ISBN 87-88742-77-6
  • Kroman, Erik; Det danske Rige i den ældre Vikingetid, Rosenkilde & Bagger 1976