Has

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Ten artykuł dotyczy pierwiastka chemicznego. Zobacz też: Wojciech Jerzy Has – reżyser filmowy.
Has
bohr ← has → meitner
przewidywane rozmieszczenie elektronów w atomie hasu
przewidywane rozmieszczenie elektronów w atomie hasu
Ogólne informacje
Nazwa, symbol, l.a. has, Hs, 108
(łac. hassium)
Grupa, okres, blok 8, 7, d
Stopień utlenienia VIII
Właściwości metaliczne metal przejściowy
Masa atomowa 269 u
Numer CAS 54037-57-9

Has (Hs, łac. hassium), czasem błędnie nazywany hass, wcześniej unniloctium (Uno) – pierwiastek chemiczny, metal przejściowy. Nazwa pochodzi od jednego z niemieckich krajów związkowychHesji[1].

Ma właściwości chemiczne podobne do osmu, podobnie jak on tworzy czterotlenek o wzorze chemicznym HsO4.

Historia[edytuj]

Pierwsze doniesienia o odkryciu pierwiastka 108 pochodzą z lat 60. XX w., kiedy to sowiecki naukowiec, Wiktor Czerdyncew, ogłosił jego odkrycie w minerale molibdenicie i nadał mu nazwę sergenium (pol. „sergen”[2])[1][3], co nie zostało jednak uznane przez środowisko naukowe[1]. Pierwiastek ten został otrzymany po raz pierwszy w wyniku bombardowania tarczy z 207Pb i 208Pb atomami 58Fe. Pierwszeństwo odkrycia jest kontrowersyjne. Eksperyment ten wykonano w roku 1983 w Zjednoczonym Instytucie Badań Jądrowych w Dubnej i w roku 1984 w Instytucie Badań Ciężkich Jonów w Darmstadcie (zespół kierowany przez Petera Armbrustera i Gottfrieda Münzenberga). Ostatecznie wyniki z roku 1984 zostały uznane przez komitet IUPAC/IUPAP za bardziej przekonywające i pierwszeństwo odkrycia przyznano zespołowi niemieckiemu. Odkrywcy zaproponowali dla nowego pierwiastka nazwę hassium, natomiast IUPAC proponował hahnium (Hn) na cześć Otta Hahna. Spór ten został rozstrzygnięty dopiero w latach 90.: w roku 1990 American Chemical Society zaczęło stosować nazwę hassium i w roku 1997 IUPAC ostatecznie zaakceptował tę nazwę[1].

Przypisy

  1. a b c d Hassium. W: John Emsley: Nature's Building Blocks. An A-Z Guide to the Elements. Oxford: Oxford University Press, 2011, s. 215–216. ISBN 9780199605637.
  2. Bogusław Wadwicz: Galeria pierwiastków. Warszawa: Instytut Wydawniczy „Nasza Księgarnia”, 1974.
  3. V. V. Cherdyntsev, V. L. Zverev, V. M. Kuptsov, G. I. Kislitsina. „Geochemistry”. 5 (2), s. 355, 1968.