Hauntologia

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj

Widmontologia (fr. hantologie, ang. hauntology)[1]filozoficzna idea przedstawiona w 1993 przez Jacques'a Derridę w książce Widma Marksa. Francuski termin "hantologie" jest nieprzetłumaczalną na język polski grą słów "hanter" (nawiedzać) i "ontologie" (ontologia) – brzmienie słowa "ontologia" jest takie samo jak "hantologie". Termin odnosi się do "paradoksalnego stanu widma, które nie jest bytem, ani nie-bytem".

Idea głosi, że teraźniejszość istnieje tylko w odniesieniu do przeszłości, i że społeczeństwo po końcu historii zacznie się kierować w stronę estetyk, które są obecnie postrzegane jako dziwne i staromodne, a więc w stronę "ducha" przeszłości. W tym wielu łączy widmontologię z literaturą cyberpunkową. Derrida utrzymuje że koniec historii będzie stanem nie do utrzymania.

Nazwa widmontologia pochodzi ze wstępu do Manifestu Komunistycznego: "po Europie krąży widmo, widmo komunizmu". Derrida twierdzi, że duch Karola Marksa po 1989 jest jeszcze bardziej obecny. Ignorancja zachodnich społeczeństw wobec rozmaitych wojen, ludobójstw i katastrof humanitarnych powoduje, że będzie on nawiedzał zachodnie społeczeństwa, przyczyniając się do odrodzenia zainteresowania komunizmem. Ideę Derridy krytykowało wielu filozofów m.in. Jürgen Habermas i Richard Rorty.

Przypisy

  1. Marzec Andrzej: Widmontologia. Teoria filozoficzna i praktyka artystyczna ponowoczesności. Warszawa: Bęc Zmiana, 2015. ISBN 978-83-62418-49-7.