Hawajka sierpodzioba

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
Hawajka sierpodzioba
Akialoa ellisiana[1]
(G. R. Gray, 1860)
Ilustracja z 1907
Ilustracja z 1907
Systematyka
Domena eukarionty
Królestwo zwierzęta
Typ strunowce
Podtyp kręgowce
Gromada ptaki
Podgromada Neornithes
Nadrząd ptaki neognatyczne
Rząd wróblowe
Podrząd śpiewające
Rodzina łuszczakowate
Podrodzina łuskacze
Plemię Drepanidini
Rodzaj Akialoa
Gatunek hawajka sierpodzioba
Kategoria zagrożenia (CKGZ)[2]
Status iucn3.1 EX pl.svg

Hawajka sierpodzioba (Akialoa ellisiana) – gatunek średniej wielkości ptaka z rodziny łuszczakowatych. Występował endemicznie na Oʻahu. Znany z dwóch okazów pozyskanych w 1837 i niepewnych obserwacji; wymarły.

Taksonomia[edytuj | edytuj kod]

Po raz pierwszy gatunek opisał George Robert Gray w 1860. Nadał mu nazwę Drepanis (Hemignathus) Ellisiana. Opis zawierał jedynie spis synonimów, informację o miejscu odłowienia holotypu (Oʻahu) oraz nazwie lokalnej (Jibi)[3]. Obecnie (2017) Międzynarodowy Komitet Ornitologiczny (IOC) umieszcza hawajkę sierpodziobą w rodzaju Akialoa pod nazwą A. ellisiana[4]. Gatunek znany jest z dwóch okazów muzealnych, pozyskanych w 1837[5]. W 1907 Walter Rothschild pisał jednak tylko o jednym okazie – holotypie, pozyskanym przez Deppego, przechowywanym w zbiorach w Berlinie[6] (Muzeum Historii Naturalnej w Berlinie); jest to prawdopodobnie młodociany samiec. Jest to jedyny z kilku okazów pozyskanych przez Deppego; drugi z istniejących pozyskał J.K. Townsend w Nuʻuanu Valley. Przechowywany jest w Academy of Natural Sciences of Drexel University, możliwe że jest to dorosły samiec[7].

Morfologia[edytuj | edytuj kod]

Długość ciała wynosiła około 19 cm[7]. U holotypu długość skrzydła wynosi 83,5 mm, długość ogona 53 mm, długość górnej krawędzi dzioba 56 mm (w linii prostej od nasady do końcówki dzioba mierzy on 47,5 mm)[6]. Hawajki sierpodziobe były bardzo duże, jak na hawajki; ich upierzenie było, według Pratta żółto-zielone. Ptaki te cechował mocno wygięty w dół długi dziób[7]. Dalszy opis, autorstwa Harterta, dotyczy holotypu. Wierzch ciała był oliwkowozielony, bardziej zielony na kuprze i pokrywach nadogonowych, szarawy na głowie i z tyłu szyi. Widoczna żółta brew. Broda, gardło i środek brzucha brudnobiałe. Górna część piersi oliwkowozielona, podobnie jak i boki, które przyjmują jednak bardziej brązowy odcień. Skrzydła i ogon brązowe; obrzeża piór skrzydeł i sterówek żółtozielone[6].

Zasięg[edytuj | edytuj kod]

Gatunek znany wyłącznie z Oʻahu[5].

Status[edytuj | edytuj kod]

IUCN uznaje gatunek za wymarły (EX, Extinct). Znany jest z dwóch okazów i późniejszych niepewnych obserwacji (według BirdLife International ostatnia miała miejsce w 1940). Scott Wilson i Henry Palmer podczas kolekcjonowania okazów na Hawajach nie odnotowali hawajek sierpodziobych (pierwszy na Hawajach przebywał przez w latach 1887–1888 i 1896, drugi został tam wysłany w 1891[8]). R.C.L. Perkins w 1903 obserwował parę, a jednego ptaka odstrzelił, jednak nie znalazł truchła. Jedno doniesienie z 1939 pochodzi od J. d’A. Northwooda; według dzisiejszych standardów obserwacja była dość dobrze udokumentowana i wiarygodna[7]. Prawdopodobnie gatunek wymarł wskutek niszczenia środowiska i chorób zakaźnych[5].

Przypisy[edytuj | edytuj kod]

  1. Akialoa ellisiana, w: Integrated Taxonomic Information System (ang.).
  2. Akialoa ellisiana. Czerwona księga gatunków zagrożonych (IUCN Red List of Threatened Species) (ang.).
  3. George Robert Gray: Catalogue of the birds of the tropical islands of the Pacific Ocean. 1860, s. 9.
  4. Frank Gill & David Donsker: Finches, euphonias. IOC World Bird List (v7.3), 31 lipca 2017. [dostęp 10 września 2017].
  5. a b c Oahu Akialoa Akialoa ellisiana. BirdLife International. [dostęp 10 września 2017].
  6. a b c Walter Rothschild: Extinct Birds. 1907, s. 33.
  7. a b c d H. Douglas Pratt: The Hawaiian Honeycreepers: Drepanidinae (Bird Families of the World). Oxford University Press, 2005, s. 246–247. ISBN 978-0198546535.
  8. Janet Kear, A.J Berger: The Hawaiian Goose. A&C Black, 2010, s. 62. ISBN 978-1-4081-3758-1.