Hawajka szkarłatna

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
Hawajka szkarłatna
Himatione fraithii[1]
Rothschild, 1892
Hawajka szkarłatna
Systematyka
Domena eukarionty
Królestwo zwierzęta
Typ strunowce
Podtyp kręgowce
Gromada ptaki
Podgromada Neornithes
Nadrząd ptaki neognatyczne
Rząd wróblowe
Podrząd śpiewające
Rodzina łuszczakowate
Podrodzina łuskacze
Plemię Drepanidini
Rodzaj Himatione
Gatunek hawajka szkarłatna
Kategoria zagrożenia (CKGZ)[2]
Status iucn3.1 EX pl.svg

Hawajka szkarłatna (Himatione fraithii) – gatunek małego ptaka z rodziny łuszczakowatych. Występował na wyspie Laysan, wymarł w 1923.

Taksonomia[edytuj | edytuj kod]

Po raz pierwszy gatunek opisał Walter Rothschild w 1892 na łamach The Annals and magazine of natural history. Nowemu gatunkowi nadał nazwę Himatione fraithii[3]. Holotyp odłowił na Laysan Henry Palmer 18 czerwca 1892[4]. Choć w pierwszym opisie gatunku Rothschild użył epitetu gatunkowego fraithii[3], w The avifauna of Laysan and the neighbouring islands zamienił go na freethi[5]. Pochodzenie tego epitetu nie jest jasne. Być może upamiętnia Georga Douglasa Freetha, gubernatora Hawajów[6]. Łącznie w literaturze pojawiły się 4 różne epitety gatunkowe: fraithii, freethi, fraithi i freethii[7]. IOC uznaje nazwę Himatione fraithii[8].

Niektórzy autorzy uznają hawajkę szkarłatną i karminową (H. sanguinea) za jeden gatunek; Międzynarodowy Komitet Ornitologiczny uznaje ją jednak za odrębny gatunek[8]. Po raz pierwszy takiej klasyfikacji dokonał Ernst Hartert w 1919, uznawało ją wielu XX-wiecznych ornitologów. Olson & James (1982) zaproponowali podniesienie hawajki szkarłatnej do rangi gatunku, co poparli późniejsi autorzy (m.in. Pratt & Pratt [2001], James [2004] & Pratt [2005])[7].

Morfologia[edytuj | edytuj kod]

Długość ciała 13[9]–15[3] cm. U holotypu długość górnej krawędzi dzioba wyniosła około 14 mm, długość skrzydła 67 mm, długość ogona 60 mm, długość skoku 23 mm[9]. Broda, gardło, pierś i górna część brzucha jaskrawa, szkarłatna ze złotopomarańczowym nalotem. Wierzch ciała pomarańczowoczerwony. Niższa część brzucha popielata. Pokrywy podogonowe szarawe. Skrzydła, ogon, dziób, nogi i stopy ciemnobrązowe. Tęczówka czarna[9]. Samica upierzona była podobnie jak samiec, ale nieco mniej intensywnie[3][5].

Zasięg, ekologia[edytuj | edytuj kod]

Hawajka szkarłatna była endemitem wyspy Laysan[10]. Według Palmera hawajki te zwykle przebywały w parach, poruszały się bardzo energicznie. Żywiły się owadami i nektarem. Pieśń składała się z kilku niskich dźwięków, była przyjemna w odbiorze. Freeth przekazał Palmerowi, że najlepiej rozwinięte pieśni hawajki te śpiewały w styczniu i lutym, do tego o tej porze roku u hawajek szkarłatnych na głowie pojawiał się złoty połysk. Zdaniem Palmera właśnie wtedy trwał sezon lęgowy tych ptaków[5].

Status[edytuj | edytuj kod]

IUCN uznaje gatunek za wymarły (EX, Extinct). Tragiczne w skutkach dla hawajek okazało się wprowadzenie na wyspę królików, które wyjadły większość roślinności wyspy[10]. Na wyspie około 1890 rozpoczęto wydobycie guana. W 1904 okazało się, że kopalnie są nierentowne, w związku z czym zadecydowano o wprowadzeniu na wyspę królików, aby sprzedawać ich mięso. Do 1923 króliki zjadły całą roślinność na wyspie, pozostawiając jedynie piaszczysty obszar z pojedynczymi drzewami. W 1911 populacja tych ptaków wynosiła około 300 osobników. Do 1923 przeżyły trzy, zaobserwowali je członkowie ekspedycji Tanager (m.in. Alexander Wetmore)[9]. W 1923 wyspę nawiedził silny sztorm, podczas którego padły ostatnie 3 hawajki szkarłatne[10].

Przypisy[edytuj | edytuj kod]

  1. Himatione fraithii, w: Integrated Taxonomic Information System (ang.).
  2. Himatione fraithii. Czerwona księga gatunków zagrożonych (IUCN Red List of Threatened Species) (ang.).
  3. a b c d Walter Rothschild. XI.–Descriptions of seven new species of birds from the Sandwich Islands. „Annals And Magazine of Natural History”. ser. 6, vol. 10, s. 109, 1892. 
  4. Ernst Hartert. Types of Birds in the Tring Museum. B. Types in the General Collection (Part 1). „Novitates Zoologicae”. 26, s. 171, 1919. 
  5. a b c Walter Rothschild: The avifauna of Laysan and the neighbouring islands. 1893–1900.
  6. Alan P. Peterson: Zoological Citation Notes --F. Zoonomen, 1 listopada 2016. [dostęp 16 marca 2017].
  7. a b Peter Pyle. Nomenclature of the Laysan Honeycreeper Himatione [sanguinea fraithii]. „Bulletin of the British Ornithologists’ Club”. 131 (2). s. 116–117. 
  8. a b Frank Gill & David Donsker: Finches, euphonias. IOC World Bird List (v7.1), 8 stycznia 2017. [dostęp 16 marca 2017].
  9. a b c d Julian P. Hume, Michael Walters: Extinct Birds. A&C Black, 2012, s. 311. ISBN 978-1-4081-5861-6.
  10. a b c Laysan Honeycreeper Himatione fraithii. BirdLife International. [dostęp 16 marca 2017].

Linki zewnętrzne[edytuj | edytuj kod]