Helena Grossówna

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
Helena Grossówna
Ilustracja
Helena Grossówna (przed 1939)
Data i miejsce urodzenia

25 listopada 1904
Toruń

Data i miejsce śmierci

1 lipca 1994
Warszawa

Zawód

aktorka

Współmałżonek

Jan Gierszal, Tadeusz Cieśliński

Lata aktywności

1926–1967

Odznaczenia
Krzyż Walecznych (od 1941) Krzyż Partyzancki Brązowy Krzyż Zasługi z Mieczami Medal za Warszawę 1939–1945

Helena Grossówna (ur. 25 listopada 1904 w Toruniu, zm. 1 lipca 1994 w Warszawie) – polska tancerka, aktorka teatralna i filmowa.

Życiorys[edytuj | edytuj kod]

Budynek przy ul. PCK 30 w Toruniu, w którym mieszkała Helena Grossówna
Helena Grossówna i Wojciech Ruszkowski w Przygodzie w Grand Hotelu
Helena Grossówna w 1946

Była córką Leonarda (rzeźnika) i Walerii z domu Winiawskiej. Ukończyła szkołę baletową w Toruniu. Po debiucie scenicznym w 1926 kształciła się i występowała we Włoszech i Francji. Po powrocie do kraju grała m.in. w poznańskim Teatrze Nowym i warszawskich Qui Pro Quo, Małym, Wielkiej Rewii i Cyruliku Warszawskim. W filmie debiutowała w 1935. Do 1939 uchodziła za ulubienicę publiczności w Polsce[1]. Podczas okupacji była kelnerką. Występowała w teatrzyku Na Antresoli. Występowała od czasu do czasu również w oficjalnych teatrach. Była jednocześnie oficerem AK. W stopniu porucznika dowodziła podczas powstania warszawskiego oddziałem kobiecym w ramach batalionu „Sokół” (pseudonim „Bystra”[2]). Po kapitulacji powstania więziona w obozie jenieckim Gross-Lübars, a następnie w stalagu w Oberlangen. Wróciła do kraju i od 1948 związała się z warszawskim teatrem „Syrena”. W 1964 przeszła na emeryturę.

Zmarła 1 lipca 1994 w Warszawie. Została pochowana na cmentarzu w Zerzniu[3].

Życie prywatne[edytuj | edytuj kod]

Jej pierwszym mężem był Jan Gierszal, za którego wyszła 14 lipca 1928. Drugim mężem był Tadeusz Cieśliński, z którym miała syna Michała.

Upamiętnienie[edytuj | edytuj kod]

10 grudnia 2016 decyzją Rady Miasta Torunia (z 27 października 2016) na wniosek dr. Krzysztofa Trojanowskiego Helena Grossówna została patronką nowego ronda przy ul. Kościuszki w Toruniu. W tym samym dniu odbyła się uroczystość odsłonięcia tablicy pamiątkowej na Szkole Podstawowej nr 6 przy ul. Łąkowej, do której uczęszczała Helena Grossówna. Tablica, ufundowana przez organizatorów Międzynarodowego Festiwalu Filmowego Toffifest, została przeniesiona ze zlikwidowanego „Naszego Kina” w centrum miasta[4].

W 2019 ukazał się komiks pt. „Helena Grossówna. Nigdy nie trać nadziei” wg scenariusza Macieja Jasińskiego z rysunkami Jacka Michalskiego i przedmową dra Krzysztofa Trojanowskiego (ISBN 978-83-953483-1-0).

Przedstawienia teatralne i rewie (wybór)[edytuj | edytuj kod]

  • 1935 – Przygoda w Grand Hotelu, „Wielka rewia”
  • 1935 – Kawiarenka, „Wielka rewia”
  • 1936 – Cabaretissimo, Cyrulik Warszawski
  • 1936 – Król pod parasolem, „Cyrulik Warszawski”
  • 1936 – Ogród rozkoszy, „Cyrulik Warszawski”
  • 1937 – Jaś u raju bram, „Cyrulik Warszawski”
  • 1937 – Dla ciebie, Warszawo, „Wielka rewia”
  • 1939 – Skąd swąd, Qui Pro Quo

Filmografia[edytuj | edytuj kod]

Odznaczenia[edytuj | edytuj kod]

Przypisy[edytuj | edytuj kod]

  1. Cztery oblicza Heleny Grossówny. „Światowid”. Nr, s. 17, 8 stycznia 1939. 
  2. Jan Lissowski, Jerzy Szanser, Marek Werner: Batalion „Sokół” w Powstaniu Warszawskim (Śródmieście Południe), wyd. Łośgraf. ISBN 83-87572-86-1.
  3. Stefan Szczepłek. Wsparcie z prawego brzegu. „Skarpa Warszawska”, s. 71, luty 2022. 
  4. Helena Grossówna wróciła na Mokre!. „Nowości. Dziennik Toruński”, 12 grudnia 2016. 
  5. Film polski. „Kurjer Poranny”. Nr 235, s. 8, 26 sierpnia 1939. 

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]

  • Zbigniew Adrjański: Kalejdoskop estradowy. Leksykon polskiej rozrywki 1944-1989 : artyści, twórcy, osobistości. Warszawa: Bellona, 2002. ISBN 83-11-09191-9.
  • Ludwik Sempoliński: Wielcy artyści małych scen. Warszawa: Czytelnik, 1977.

Linki zewnętrzne[edytuj | edytuj kod]