Helena Kozłowska

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania

Helena Kozłowska (właśc. Bela Frisz), po mężu Schonherz (ur. 24 września 1906 w Oświęcimiu w żydowsko-galicyjskiej rodzinie, zm. 23 listopada 1967 w Warszawie) – działaczka KPP, członek Zarządu Głównego ZWM od 1943, KC PPR i Centralnej Trójki PPR od 1944, KC PZPR w latach 1948–1959, 1945–1947 zastępczyni kierownika i kierownik Wydziału Propagandy KC PPR, od 1954 zastępca kierownika Wydziału Organizacyjnego KC PZPR, członkini Komisji Rewizyjnej KC PZPR, członek Rady Naczelnej ZBoWiD.

Życiorys[edytuj | edytuj kod]

Córka Szymona i Felicji. Po ukończeniu gimnazjum została księgową w Krakowie. Na początku 1929 wstąpiła do KPP. W drugiej połowie 1930 więziona za działalność komunistyczną w więzieniu św. Michała, następnie wydalona z Krakowa, przeniosła się do Warszawy, gdzie we wrześniu 1931 została ponownie aresztowana i skazana na 4 lata więzienia. Wyrok odbywała m.in. na oddziale kobiecym Pawiaka, „Serbii”, gdzie była członkiem zarządu komuny więźniów politycznych i starostą komuny. Po zwolnieniu w lutym 1935 działała w MOPR, m.in. jako sekretarz okręgowy w Płocku i Warszawy Podmiejskiej. VIII 1936–I 1939 ponownie więziona. We wrześniu 1939 przeniosła się do Białegostoku, gdzie pracowała w dzienniku „Wolna Praca” i instruktor obwodowego komitetu MOPR. Po ataku Niemiec na ZSRR przybyła do Generalnego Gubernatorstwa, a w maju 1942 wróciła do Warszawy i wstąpiła do PPR. Współpracowała z „Trybuną Wolności” i „Głosem Ludu” i pracowała w redakcji „Głosu Warszawy” i „Przeglądu Tygodnia”. Od lipca 1943 w ZWM, członek Zarządu Głównego, współautorka deklaracji ideowej ZWM. Zastępca dowódcy batalionu „Czwartaków” ds. polityczno-wychowawczych. W lipcu 1944 została włączona do tymczasowej Centralnej Trójki PPR. Podczas powstania warszawskiego formowała oddziały AL, organizowała jej dowództwo i kierowała propagandą. Po upadku powstania działała w Okręgu Warszawa-Lewa Podmiejska, była dwukrotnie ranna. Po styczniu 1945 organizowała Radę Miejską Żyrardowa, następnie pracowała w aparacie partyjnym. Od 3 maja 1945 była posłem do Krajowej Rady Narodowej, reprezentując Polską Partię Robotniczą.

Była odznaczona dwukrotnie Orderem Sztandaru Pracy I klasy, Orderem Odrodzenia Polski, Krzyżem Partyzanckim, Medalem za Warszawę 1939–1945, Medalem 10-lecia Polski Ludowej (1955)[1] i Odznaką Grunwaldzką.

Jej mąż Henryk Schonherz, działacz KPP, został zamordowany przez Niemców w lipcu 1941.

Upamiętnienie[edytuj | edytuj kod]

Od 30 maja 1986 do 9 listopada 2017 r. była patronką ulicy w Warszawie na terenie dzielnicy Mokotów[2].

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]

Przypisy[edytuj | edytuj kod]

  1. M.P. z 1955 r. nr 14, poz. 141
  2. Uchwała nr 96 Rady Narodowej Miasta Stołecznego Warszawy z dnia 30 maja 1986 r. w sprawie nadania nazw ulicom, „Dziennik Urzędowy Rady Narodowej m.st. Warszawy”, Warszawa, dnia 9 lipca 1986 r., nr 17, poz. 207; Zarządzenie Zastępcze Wojewody Mazowieckiego z dnia 9 listopada 2017 r. w sprawie nadania nazwy ulicy, „Dziennik Urzędowy Województwa Mazowieckiego”, Warszawa, dnia 10 listopada 2017 r., poz. 10117.