Helena Marusarzówna

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Helena Marusarzówna
Ilustracja
Data i miejsce urodzenia 17 stycznia 1918
Zakopane
Data i miejsce śmierci 12 września 1941
Pogórska Wola
Przyczyna śmierci rozstrzelanie przez Niemców
Miejsce spoczynku Cmentarz Zasłużonych na Pęksowym Brzyzku
Narodowość Polka
Edukacja szkoła handlowa
Rodzice Jan
Helena
Krewni i powinowaci Stanisław Marusarz (brat)
Odznaczenia
Virtuti Militari Krzyż Walecznych
Nagrobek Heleny Marusarzówny na Cmentarzu Zasłużonych na Pęksowym Brzyzku w Zakopanem

Helena Marusarzówna (ur. 17 stycznia 1918 w Zakopanem, zm. 12 września 1941) – mistrzyni sportów narciarskich, kurier tatrzański, żołnierz ZWZ-Armii Krajowej.

Życiorys[edytuj]

Urodzona i zamieszkała w Zakopanem; córka Jana Marusarza i Heleny z Tatarów, siostra Stanisława, absolwentka szkoły handlowej w Zakopanem. Już w dzieciństwie wykazywała duże zdolności narciarskie. W latach 1936-1939 była najlepszą polską zawodniczką narciarską. Siedmiokrotna mistrzyni Polski w konkurencjach alpejskich (bieg zjazdowy, slalom i kombinacja).

Od września 1939 uczestniczyła w polskim ruchu oporu, pełniąc od października rolę tajnego kuriera komórki „Zagroda” Oddziału Łączności Konspiracyjnej KG SZP-ZWZ do bazy „Romek” w Budapeszcie, przenosząc pocztę i przeprowadzając szlakiem górskim ludzi[1]. Została schwytana w marcu 1940 przez żandarmerię słowacką i przekazana w ręce Gestapo. Była więziona w Muszynie, Nowym Sączu, w zakopiańskiej siedzibie gestapo „Palace”, w Tarnowie i w Krakowie na Montelupich. Torturowana wielokrotnie, nie zdradziła żadnej z tajnych informacji, jednakże gestapo znalazło w jej bagażu list w języku węgierskim i po wielu miesiącach skojarzyło to z osobą Stefanii Hanauskówny.

12 września 1941 rozstrzelano ją w Pogórskiej Woli koło Tarnowa (według innej wersji rozstrzelana 23 lipca 1941 roku w lesie Kruk w Skrzyszowie wraz z Janiną Bednarską i Stefanią Hanauskówną oraz innymi 3 kobietami).

Po ekshumowaniu jej szczątki uroczyście pochowano 27 listopada 1958 na Cmentarzu Zasłużonych na Pęksowym Brzyzku w Zakopanem.

Upamiętnienie[edytuj]

Odznaczona pośmiertnie Orderem Virtuti Militari, a w 1967 przez Radę Państwa PRL Krzyżem Walecznych.

Od 1946 w Zakopanem rozgrywany jest Memoriał Bronisława Czecha i Heleny Marusarzówny; jej imię noszą ulice w Krakowie, Bydgoszczy, Zakopanem, Tarnowie, Nowym Sączu, Rzeszowie, Żarach, Gdańsku, Słupsku, Jastrzębiu-Zdroju, Łodzi (osiedle Retkinia), Radomiu, Lęborku, Otwocku, Rybniku, Krapkowicach (woj. opolskie), Jaworznie (woj. śląskie) i Świdnicy (woj. dolnośląskie) oraz kilka szkół w Polsce, między innymi szkoła w Szczyrku, Pogórskiej Woli, Zębie, Woli Rzędzińskiej[2], Otwocku i w Warszawie.

Przypisy

  1. Słownik uczestniczek walki o niepodległość Polski 1939-1945. s. 264.
  2. Witamy na stronie internetowej Publicznej Szkoły Podstawowej nr 1 im. Heleny Marusarz w Woli Rzędzińskiej [dostęp z dnia: 2016-04-16]

Bibliografia[edytuj]

  • Legendy polskiego sportu cz. 1 białe szaleństwo, Aniela Tajner, fundacja „Gloria Victoribus”, 1991, str. 12-13