Heliogabal (cesarz rzymski)

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Heliogabal
Varius Avitus Bassianus
Imperator Caesar Marcus Aurelius Antoninus Augustus
ilustracja
niezaliczony w poczet bogów
Cesarz rzymski
Okres panowania od 16 maja 218
do 11 marca 222
Dane biograficzne
Dynastia Sewerowie
Data i miejsce urodzenia 204
Emesa
Data i miejsce śmierci 11 marca 222
Rzym
Moneta
moneta

Heliogabal (Elagabalus, Varius Avitus Bassianus), po obwołaniu cesarzem Marek Aureliusz Antoninus (Marcus Aurelius Antoninus, ur. 204 w Emesie, zm. 11 marca 222 w Rzymie) – w latach 218-222 cesarz rzymski z dynastii Sewerów.

Początki kariery[edytuj | edytuj kod]

Urodził się jako Warius Awitus Bassjanus w mieście Emesa w Syrii, w rodzinie najwyższych kapłanów boga słońca Baala, zwanego w semickim narzeczu „Elah-Gabal”. Swój przydomek Bassjanus zawdzięczał właśnie owemu syryjskiemu bogu. Jego matką była Julia Soaemias (córka Julii Maesy).

W 217 roku został zamordowany cesarz Karakalla, kuzyn Bassjanusa, a władzę przejął prefekt pretorianów Makrynus. Nowy władca nie wszędzie cieszył się poparciem. Matka i babka Bassjanusa przekonały stacjonujące na Wschodzie oddziały wojskowe, że jest on w rzeczywistości synem Karakalli. 16 maja 218 wojsko uznało „syna” Karakalli za prawowitego cesarza i ruszyło przeciw prefektowi. 8 czerwca siły wierne Makrynusowi poniosły klęskę w starciu z armią Heliogabala w okolicach Antiochii. O porażce wojsk Makrynusa zadecydowała jego przedwczesna ucieczka, gdy losy bitwy jeszcze się ważyły, co spowodowało panikę wśród jego żołnierzy. Wkrótce potem Makrynus poniósł śmierć, zabity w drodze do Rzymu. W tej sytuacji senat zatwierdził wstąpienie na tron nowego cesarza, który objął władzę nad Imperium jako Heliogabal.

Okres sprawowania rządów[edytuj | edytuj kod]

Róże Heliogabala, Lawrence Alma-Tadema, 1888

Nowy władca szybko dał dowody swojego niezrównoważenia emocjonalnego i okrucieństwa. Mimo sprzeciwu mieszkańców miasta wprowadził w Rzymie kult boga słońca. Wielu niechętnych mu wodzów i dygnitarzy zostało straconych, a poważne stanowiska w kraju zostały powierzone jego kochankom, często niskiego lub obcego pochodzenia, którzy nie posiadali żadnych kwalifikacji, lecz cechowała ich uroda. Urządzane przez Heliogabala publiczne homoseksualne orgie wywołały szok i zgorszenie nawet w tak przywykłym do ekstrawagancji cesarzy mieście jakim był Rzym. Coraz powszechniej pojawiały się plotki o tym, że cesarz jest niezrównoważony psychicznie, a on potwierdzał to swoim zachowaniem. Widywano go jeżdżącego po Rzymie rydwanem zaprzężonym w nagie młode dziewczyny. Cesarz miał dość specyficzne poczucie humoru: podawał gościom potrawy z wosku, drewna lub kości słoniowej, wrzucał w tłum węże, a na salę jadalną kazał wpuszczać drapieżne zwierzęta (pozbawione jednak kłów i pazurów)[1].

Upadek[edytuj | edytuj kod]

Ponieważ cesarz zajmował się głównie rozrywkami i orgiami, praktyczną władzę w kraju sprawowały jego matka i babka. Jednak jego babka Julia Maesa miała świadomość małej popularności wnuka i liczyła się z jego upadkiem. Przekonała go, by adoptował kuzyna Aleksandra Sewera i uznał go za następcę tronu. Wkrótce jednak Heliogabal zrozumiał swój błąd i pojął, że jego babka chce go pozbawić władzy i osadzić na tronie Aleksandra. Postanowił zmienić decyzję i zabić swojego adoptowanego syna. Jednak, jak się okazało, Aleksander miał już większe poparcie ludności i wojska niż Heliogabal. Pretorianie zbuntowali się przeciwko Heliogabalowi i zabili jego oraz jego matkę. Według relacji historyka Kasjusza Diona, gdy cesarz zdał sobie sprawę z nadciągającego puczu, zamknął się w skrzyni i kazał ją wynieść z pałacu. Kufer jednak zrewidowano. Heliogabalowi i jego matce odcięto głowy, zaś ciała rozebrano, włóczono po mieście, by wreszcie wrzucić do rzeki[2].

Dodatkowe informacje[edytuj | edytuj kod]

Heliogabal pięciokrotnie zawierał związek małżeński (cztery razy z kobietami i raz z mężczyzną):

Cesarz słynął ze swoich transseksualno-orgiastycznych zachowań (np. chciał poddać się operacji zmiany płci, niewykonalnej w tamtych czasach).

Jest jednym z negatywnych bohaterów dramatu Zygmunta Krasińskiego Irydion.

Przypisy

  1. A. Krawczuk, Poczet cesarzy rzymskich. Pryncypat, Warszawa 1986, s.326-327; Historycy Cesarstwa Rzymskiego. Żywoty cesarzy od Hadriana do Numeriana, Warszawa 1966, s. 213.
  2. A. Krawczuk, Poczet cesarzy rzymskich. Pryncypat, Warszawa 1986, s. 329.