Helmut Schmidt

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Helmut Heinrich Waldemar Schmidt
Helmut Schmidt
Verteidigungsminister Helmut Schmidt.jpg
Data i miejsce urodzenia 23 grudnia 1918
Hamburg
Data i miejsce śmierci 10 listopada 2015
Hamburg
Kanclerz Niemiec
Okres od 16 maja 1974
do 1 października 1982
Przynależność polityczna Socjaldemokratyczna Partia Niemiec
Poprzednik Willy Brandt
Następca Helmut Kohl
Helmut Schmidt Signature.svg
Schmidt i Giscard d’Estaing 1977
Helmut Schmidt, Dortmund 1976

Helmut Heinrich Waldemar Schmidt (ur. 23 grudnia 1918 w Hamburgu, zm. 10 listopada 2015 tamże[1]) – niemiecki polityk należący do Socjaldemokratycznej Partii Niemiec (SPD), kanclerz Niemiec w latach 1974-1982, krótko także minister spraw zagranicznych.

Życiorys[edytuj]

Rodzice Helmuta Schmidta – Gustav Ludwig i Ludovica (z domu Koch) byli nauczycielami. Po szkole powszechnej uczęszczał do Lichtwark-Oberschule, którą ukończył maturą w 1937 roku. W trakcie II wojny światowej służył w obronie powietrznej Bremy, po krótkiej służbie na froncie wschodnim wrócił do Niemiec w 1942, gdzie pracował jako nauczyciel i doradca w ministerstwie lotnictwa. Również w 1942 poślubił Hannelore Loki Glaser. Od grudnia 1944 służył jako Oberleutnant w artylerii na froncie zachodnim. Dostał się do niewoli brytyjskiej w kwietniu 1945 i do sierpnia był jeńcem wojennym.

Po wojnie uczył się w Hamburgu, studiował ekonomię i nauki polityczne. Uczelnię skończył w 1949. Do SPD zapisał się w 1946, a w latach 1947-1948 był przewodniczącym Niemieckiego Socjalistycznego Związku Studentów (SDS), ówczesnej organizacji studenckiej SPD.

Po studiach pracował w samorządzie Hamburga w wydziale polityki gospodarczej, a od 1952 r. w hamburskim ministerstwie gospodarki i transportu.

Wybrany do Bundestagu w 1953 roku, w 1957 został członkiem prezydium frakcji parlamentarnej SPD. Był głośnym krytykiem polityki rządu konserwatywnego. W 1958 organizował kampanię przeciwko broni jądrowej i wyposażaniu Bundeswehry w taką broń. Utracił mandat w 1958 r.

W latach 1961-1965 senator do spraw wewnętrznych w senacie Hamburga. Poprawił swoją reputację zdecydowanymi działaniami podczas tzw. powodzi tysiąclecia w Hamburgu w 1962 roku.

W 1965 r. ponownie wybrany do Bundestagu, w 1967 wybrany przewodniczącym parlamentarnej frakcji SPD i wiceprzewodniczącym partii w 1968 r.

W 1969 roku w pierwszym rządzie Willy’ego Brandta pełnił funkcję federalnego ministra obrony, a od czerwca 1972 – minister gospodarki. Od grudnia 1972 do maja 1974 był ministrem finansów w w drugim rządzie Willy’ego Brandta.

Po rezygnacji Brandta został kanclerzem 16 maja 1974. Głównym wyzwaniem jego rządu był kryzys naftowy. Schmidt przyjął twardą i konserwatywną linię postępowania. Aktywnie współdziałał z Valérym Giscardem d’Estaing na rzecz poprawienia stosunków z Francją. W 1975 roku podpisał Akt Końcowy KBWE, tworzący Organizację Bezpieczeństwa i Współpracy w Europie.

Pozostał na stanowisku kanclerza po wyborach w 1976 roku – był to już rząd koalicyjny SPD z Wolną Partią Demokratyczną (FDP). Jego polityka wobec terrorystycznej Frakcji Czerwonej Armii w czasie tzw. „Niemieckiej Jesieni” była bezkompromisowa. Polecił jednostce antyterrorystycznej GSG 9 siłowo rozwiązać problem z porwanym samolotem Lufthansy.

Swą polityczną przyszłość silnie związał z rozszerzeniem NATO po radzieckiej inwazji na Afganistan.

W listopadzie 1980 roku został ponownie powołany na kanclerza. W październiku 1980 wszczepiono mu rozrusznik serca.

13 grudnia 1981 kanclerz Schmidt, który przebywał w tym czasie w NRD i spotkał się z Erichem Honeckerem, poparł zdaniem Honeckera wprowadzenie w Polsce stanu wojennego twierdząc, że był to „najwyższy czas, aby w Polsce zaczęto zaprowadzać porządek”[2]. W późniejszych latach twierdził, że sympatyzował z „Solidarnością”.

W lutym 1982 wygrał konstruktywne wotum nieufności, lecz we wrześniu czterech ministrów z FDP odeszło z rządu. Po próbach kontynuowania działalności gabinetu w formie rządu mniejszościowego, został zmuszony do rezygnacji przez kolejne wotum nieufności 1 października (było to jedyne wotum nieufności w historii Niemiec, które zakończyło się odejściem kanclerza).

Jego następcą został Helmut Kohl (CDU).

W 1983 roku zaczął pracować w tygodniku „Die Zeit”, gdzie w 1985 został dyrektorem zarządzającym. W latach 1995-1999 pełnił funkcję prezydenta Niemieckiego Instytutu Kultury Polskiej w Darmstadt. W 1983 r. wsparł powołanie InterAction Council, stowarzyszenia byłych szefów państw. Udział w Radzie Schmidt proponował m.in. Edwardowi Gierkowi.

Z Bundestagu odszedł w 1986 r., lecz pozostał aktywny. W grudniu został jednym z założycieli komitetu wspierającego powstanie Europejskiej Unii Monetarnej i powołania Europejskiego Banku Centralnego.

Zmarł 10 listopada 2015[3]. Jego pogrzeb państwowy odbył się 23 listopada 2015 w jego rodzinnym mieście, Hamburgu w którym udział wzięło 1800 osób w tym prezydent Joachim Gauck i kanclerz Angela Merkel[4].

Schmidt był nałogowym palaczem. Znany był z palenia papierosów w czasie wystąpień telewizyjnych.

Upamiętnienie[edytuj]

W 2003 roku na cześć polityka uniwersytet Bundeswehry w Hamburgu (Universität der Bundeswehr Hamburg) został przemianowany na Helmut-Schmidt-Universität.

Publikacje (tytuły niemieckie i angielskie)[edytuj]

Wspomnienia[edytuj]

  • Menschen und Mächte (Persons and Powers), Siedler, Berlin 1987.
  • Die Deutschen und ihre Nachbarn (The Germans and their Neighbours), Siedler, Berlin 1990.
  • Kinder und Jugend unter Hitler, with Willi Berkhan et al. (Childhood and Youth under Hitler). Siedler, Berlin 1992.
  • Weggefährten (Companions), Siedler, Berin 1996.

Publikacje polityczne[edytuj]

  • Balance of Power, Kimber, 1971, ISBN 978-0-7183-0112-5.
  • The Soviet Union: Challenges and Responses As Seen from the European Point of View, Institute of Southeast Asian Studies, 1984, ISBN 978-9971-902-75-9.
  • A Grand Strategy for the West: The Anachronism of National Strategies in an Interdependent World, Yale University Press, reprint 1987, ISBN 978-0-300-04003-6.
  • Men and Powers: A Political Retrospective, Random House, 1989, ISBN 978-0-394-56994-9.
  • A Global Ethic and Global Responsibilities: Two Declarations, with Hans Kung, SCM Press, 1998, ISBN 978-0-334-02740-9.
  • Bridging the Divide: Religious Dialogue and Universal Ethics, Queen’s Policy Studies, 2008, ISBN 978-1-55339-220-0.
  • Auf der Suche nach einer öffentlichen Moral (In Search of a Public Morality), DVA, Stuttgart 1998.
  • Die Selbstbehauptung Europas (The Self-Assertion of Europe), DVA, Stuttgart 2000.
  • Die Mächte der Zukunft. Gewinner und Verlierer in der Welt von morgen (The Powers of the Future. Winners and Losers in the World of Tomorrow) Siedler, Munich 2004
  • Nachbar China, with Frank Sieren (Neighbour China), Econ, Berlin 2006
  • Außer Dienst (Out of Service), Siedler, Munich 2008. A political legacy

Przypisy

Bibliografia[edytuj]

Linki zewnętrzne[edytuj]