Henryk Barwiński

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
Henryk Barwiński
Ilustracja
Henryk Barwiński, ok. 1920 r.
Imię i nazwisko Henryk Teodor Hertz
Data i miejsce urodzenia 23 kwietnia 1877
Warszawa
Data i miejsce śmierci 8 grudnia 1970
Warszawa
Zawód aktor, reżyser
Współmałżonek Leonia Barwińska
Lata aktywności 1900–1963
Zespół artystyczny
Teatr Ateneum w Warszawie
Odznaczenia
Krzyż Kawalerski Orderu Odrodzenia Polski Krzyż Walecznych (1920-1941, dwukrotnie) Złoty Krzyż Zasługi Medal 10-lecia Polski Ludowej

Henryk Barwiński, właśc. Henryk Teodor Hertz, ps. Kirkor, Zwidlicz (ur. 23 kwietnia 1877 w Warszawie, zm. 8 grudnia 1970 tamże) – polski aktor, reżyser, rysownik.

Życiorys[edytuj | edytuj kod]

Urodził się w rodzinie Józefa Hertza – urzędnika bankowego i ekonomisty oraz Doroty z Libkindów. Jego bratem był bajkopisarz Benedykt Hertz. Po śmierci ojca wraz z rodziną zamieszkał w Kijowie, po ukończeniu gimnazjum powrócił do Warszawy i zaczął naukę w Klasie Dykcji i Deklamacji zorganizowanej przez Warszawskie Towarzystwo Muzyczne. Po jej ukończeniu występował przez jeden sezon z trupą Teatru Polskiego w Poznaniu, a następnie w Teatrze Polskim w Łodzi. W 1902 poślubił aktorkę Leonię z Urbanowiczów i oboje postanowili występować używając nazwiska dziadka Leonii – Berwińscy, wkrótce na afiszach użyto formy Barwińscy i ta wersja pozostała.

W 1904 otrzymał powołanie do wojska na front rosyjsko-japoński, aby tego uniknąć przeniósł się do Krakowa i tam kontynuował grę aktorską. Od 1906 równolegle studiował rzeźbiarstwo na Akademii Sztuk Pięknych pod kierunkiem Konstantego Laszczki. W 1913 został członkiem zarządu Związku Artystów i Artystek Teatrów Polskich w Galicji.

4 sierpnia 1914 we Lwowie zgłosił się na ochotnika do Legionów Polskich[1], przydzielono go do 1 pułku piechoty I Brygady, początkowo w 2 kompanii II baonu, a następnie w 4 kompanii III baonu. Awansował na podporucznika i otrzymał funkcję adiutanta III baonu. Zorganizował teatr legionowy, zaprojektował medal uświetniający imieniny Józefa Piłsudskiego w 1917. Odmówił złożenia przysięgi na wierność cesarzowi i jesienią 1917 powrócił do Lwowa, gdzie wstąpił go zespołu tamtejszego Teatru Miejskiego.

W 1920 walczył w obronie Lwowa, do rezerwy przeszedł w stopniu kapitana. Za bohaterski udział w walkach dwukrotnie otrzymał Krzyż Walecznych.

W późniejszych latach wielokrotnie zmieniał miejsca gry aktorskiej, bywał reżyserem, wykładowcą w szkołach teatralnych i dyrektorem teatrów. W 1933 przeszedł na emeryturę i zamieszkał z żoną w Podkowie Leśnej, znalazł zatrudnienie w Wojskowym Instytucie Naukowo-Oświatowym jako referent do spraw teatrów żołnierskich. Dorywczo reżyserował, 2 maja 1937 w lwowskim Powszechnym Teatrze Żołnierza świętował trzydziestopięciolecie pracy artystycznej.

II wojnę światową przeżył w Podkowie Leśnej, sporadycznie organizował tajne koncerty patriotyczne. Po wyzwoleniu kraju w 1945 został oddelegowany do Urzędu Wojewódzkiego w Poznaniu gdzie był referentem do spraw teatru i literatury, zainicjował powstanie teatrów w Gorzowie Wielkopolskim i Gnieźnie. Do 1950 ponownie zaangażował się w pracę reżysera i grę aktorską, w sezonie 1950/1951 otrzymał angaż w Teatrze Ateneum w Warszawie. Sześćdziesięciolecie pracy artystycznej obchodził 12 września 1959 na scenie Teatru im. Osterwy w Gorzowie Wielkopolskim. Dwa lata później otrzymał tytuł członka zasłużonego SPATiF-ZASP. W stan spoczynku przeszedł w 1962, ostatnim sezonem w którym występował był 1962/1963. Zmarł siedem lat później.

Irydion, popiersie Henryka Barwińskiego autorstwa Henryka Kuny, około 1904 r.

Kariera teatralna[edytuj | edytuj kod]

Teatr Polski w Poznaniu, tu w 1900 Henryk Barwiński rozpoczął karierę aktorską
  • Sezon 1900/1901 – Teatr Polski w Poznaniu (aktor, pod pseudonimem Kirkor)
  • Sezon 1901/1902 – Teatr Polski w Łodzi (aktor, pod prawdziwym nazwiskiem)
  • Sezon 1902/1903 – Teatr Absolwentów Warszawskiej Szkoły Dramatycznej, scena w Płocku (aktor)
  • Sezon 1903/1904 – Zespół objazdowy Bolesława Bolesławskiego (aktor)
  • Sezon 1904/1905 – Teatr Ludowy w Krakowie (aktor, pod pseudonimem Zwilicz)
  • Sezon 1905/1906 – Teatr Polski w Poznaniu (aktor)
  • Sezon 1906/1907 – Teatr Ludowy w Poznaniu (aktor)
  • Sezon 1907/1908 – od kwietnia Zespół Parisiana (aktor)
  • Sezon 1908/1909 – (do kwietnia) Lwowski Teatr Ludowy Tadeusza Pilarskiego (aktor)
  • Sezony 1908/1909 – (od kwietnia) i 1909/1910 Teatr Ludowy w Krakowie (aktor)
  • Sezony 1910/1911, 1911/1912, 1912/1913, 1913/1914, 1917/1918, 1918/1919, 1919/1920 – Teatr Miejski we Lwowie (aktor i reżyser)
  • Sezony 1920/1921, 1921/1922 – Teatr Miejski we Lwowie (aktor i reżyser)
  • Sezon 1922/1923 – Teatr Miejski w Łodzi (dyrektor do kwietnia 1923)
  • Sezon 1923/1924 – Teatr Miejski we Lwowie (aktor i reżyser)
  • Sezon 1924/1925 – Teatr Bagatela w Krakowie (aktor i reżyser)
Teatr Ateneum, ostatnia scena na której Henryk Barwiński wystąpił przed przejściem w stan spoczynku w 1963

Odznaczenia[edytuj | edytuj kod]

Przypisy[edytuj | edytuj kod]

  1. Marek Gałęzowski: Żydzi w Legionach (pol.). Uwarzam Że Historia, 10 listopada 2012.
  2. 11 lipca 1955 „za zasługi w dziedzinie kultury i sztuki” M.P. z 1955 r. nr 91, poz. 1144
  3. 15 stycznia 1955 M.P. z 1955 r. nr 101, poz. 1400, str. 1631

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]