Henryk Debich

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Henryk Debich
Data i miejsce urodzenia 18 stycznia 1921
Pabianice
Data i miejsce śmierci 4 lipca 2001
Pabianice
Gatunki muzyka rozrywkowa
Zawód dyrygent
kompozytor
aranżer
Wydawnictwo Polskie Nagrania „Muza”
Zespoły
Henio Jazz
Orkiestra Rozrywkowa Polskiego Radia i Telewizji w Łodzi

Henryk Debich (ur. 18 stycznia 1921 w Pabianicach, zm. 4 lipca 2001 tamże) – polski dyrygent i kompozytor, aranżer i pedagog.

Życiorys[edytuj | edytuj kod]

Urodził się w rodzinie muzycznej – jego ojciec, Bernard Debich (1892–1965), był kapelmistrzem zakładowej orkiestry w największej pabianickiej fabryce „Kruschego i Endera”, a po II wojnie światowej dyrygentem w Państwowej Wyższej Szkole Muzycznej w Łodzi u Włodzimierza Ormickiego, Bohdana Wodiczki oraz Tomasza Kiesewettera. Matka (Anna), bracia i siostry śpiewali w chórach.

Korzenie rodziny Debichów sięgają Francji, gdzie w Burgundii mieszkała rodzina de Biche. Na przełomie XVIII i XIX wieku przedstawiciele francuskiej szlachty przeprowadzili się najpierw na Morawy, a następnie, w pierwszych latach XIX wieku osiedli na stałe w Pabianicach, gdzie pracowali w warsztatach tkackich[1].

Przed wojną pobierał prywatne lekcje gry na fortepianie. Ojciec nauczył go też gry na trąbce i puzonie. Ukończył studia na Wydziale Teorii, Kompozycji i Dyrygentury łódzkiej PWSM[2].

Prowadził własny zespół muzyczny (amatorski) Henio Jazz[2].

W czasie II wojny światowej aresztowany 16 maja 1940, w ramach dużej akcji łódzkiego Gestapo, skierowanej przeciwko młodzieży męskiej. Osadzony wraz z innymi w oczekiwaniu na transport w obozie przejściowym na Radogoszczu w Łodzi, stąd wraz z innymi wywieziony do obozu koncentracyjnego Dachau (tam otrzymał nr 11 934). Zwolniony po 1,5 roku, powrócił do Pabianic i zatrudnił się w Fabryce Maszyn Waldemara Kruschego. Z rozkazu Zygmunta Lubońskiego (Szare Szeregi) wyjechał w 1944 (?) do Freiwaldu, gdzie przebywał do końca wojny – współpracował z czeską organizacją podziemną[1][a].

Po wojnie podjął w latach 1946–49 pracę nauczyciela w pabianickiej szkole muzycznej i nawiązał współpracę z Polskim Radiem[2].

Był współzałożycielem, a od 1952 dyrygentem i kierownikiem artystycznym, Orkiestry Rozrywkowej Polskiego Radia i Telewizji w Łodzi[3], którą prowadził do 1991 roku[4]. Z orkiestrą tą nagrał ponad 50 płyt oraz muzykę do 20 filmów[4]. Wieloletni kierownik muzyczny i dyrygent na festiwalach w Opolu, Sopocie, Kołobrzegu i Zielonej Górze. Specjalizował się w repertuarze rozrywkowym. Gościnnie dyrygował w różnych miastach Polski oraz za granicą. Dokonał wielu nagrań dla Polskiego Radia i Polskich Nagrań oraz „Filmu Polskiego”. Współpracował także z operą, filharmonią oraz Teatrem Muzycznym w Łodzi.

W latach 1954–1956 wykładowca łódzkiej PWSM. Jako dyrygent i aranżer współpracował z orkiestrami w Belgii, Czechosłowacji, Grecji, Holandii, na Kubie, w NRD, Portugalii, ZSRR[2]. Zasiadał także w jury międzynarodowych konkursów piosenki, m.in. w Atenach, Bukareszcie, Dreźnie, Hawanie, Słonecznym Brzegu i Stambule[5].

Wraz z Orkiestrą Polskiego Radia i Telewizji w Łodzi wystąpił w 1978 roku na XIV Festiwalu Piosenki Radzieckiej w Zielonej Górze[6].

W latach 1986–1989 był członkiem Ogólnopolskiego Komitetu Grunwaldzkiego.

Podczas XXXII Międzynarodowego Festiwalu Piosenki Sopot 1993 otrzymał za całokształt działalności artystycznej nagrodę „Bursztynowego Słowika”, zaś w 1995 roku – medal 70-lecia Polskiego Radia[2]. W 1996 roku Łódzka Rozgłośnia Polskiego Radia uhonorowała go z okazji 50-lecia pracy artystycznej „Diamentową Batutą”[7][8].

Jego wielką pasją było kolekcjonowanie zegarów[1][9]. Został pochowany 12 lipca 2001 roku na cmentarzu rzymskokatolickim w Pabianicach[10]. Latem 2011 roku jego rodzina przekazała kolekcję 245 pamiątek po dyrygencie (m.in. osobiste dokumenty, fotografie, afisze, programy koncertów, partytury, instrumenty muzyczne, nagrody) w darze dla Muzeum Miasta Pabianic[11].

Upamiętnienie[edytuj | edytuj kod]

  • Studio koncertowe S-1 Radia Łódź nosi od 23 października 2001 roku imię Henryka Debicha[12].
  • Uchwałą nr XXXVII/988/16 Rady Miejskiej w Łodzi z dnia 16 listopada 2016 roku odcinkowi dotychczasowej ulicy Ludwika Krzywickiego na północ od ul. Narutowicza (obok siedziby Radia Łódź) nadano nazwę ulicy Henryka Debicha (uchwała weszła w życie 22 grudnia 2016)[13]. Uroczystość odsłonięcia tablicy z nazwą ulicy odbyła się 18 stycznia 2017 roku[14].
  • Tablica pamiątkowa na frontowej, południowej ścianie budynku przy ul. Narutowicza 130 – siedziby Radia Łódź, ufundowana przez łódzką rozgłośnię, odsłonięta 18 stycznia 2017 roku[14][15].

Uwagi[edytuj | edytuj kod]

  1. Jedno ze źródeł podaje, iż Henryk Debich ukrywał się od 1942 roku do końca wojny w remizie gomulińskiej ochotniczej straży pożarnej[16].

Przypisy[edytuj | edytuj kod]

  1. a b c Anna Gronczewska. Burzliwe dzieje rodziny Debichów. „Dziennik Łódzki. Magazyn rodzinny”, s. 2, 2011-01-22. Łódź: Polska Press Sp. z o.o.. ISSN 1898-3111. 
  2. a b c d e Wolański 2003 ↓, s. 83.
  3. Krystyna Pietranek (rozm.), Helena Ochocka (oprac. wersji on-line): Przy mrożonej kawie z Henrykiem Debichem [wywiad]. W: Tadeusz Szewera (red.): Barwny świat mikrofonu. Wspomnienia radiowców. Wyd. I. Łódź: Wydawnictwo Łódzkie, 1983. ISBN 83-218-0239-7.
  4. a b PAP (autor korporatywny), EM: Łódź: Upamiętniono dyrygenta Henryka Debicha. W: Portal Samorządowy. portalsamorzadowy.pl > Wiadomości z województw – łódzkie > Wydarzenia lokalne [on-line]. Portal Samorządowy, 2017-01-18. [dostęp 2017-01-22].
  5. PAP (autor korporatywny), em: Henryk Debich nie żyje. W: Portal tygodnika „Wprost”. wprost.pl > Wydarzenia [on-line]. Agencja Wydawniczo-Reklamowa „Wprost” Sp. z o.o., 2001-07-04. [dostęp 2017-01-22].
  6. XIV Festiwal Piosenki Radzieckiej Zielona Góra 78. Program. Zielona Góra: 1978, s. 2–3. [dostęp 2017-01-21].
  7. Anna Gronczewska: Henryk Debich był dla pracowników radia jak guru [ROZMOWA]. W: Portal „Dziennika Łódzkiego”. dzienniklodzki.pl > Kultura [on-line]. Polska Press Sp. z o.o., 2017-01-18. [dostęp 2017-01-21]. (Rozmowa z Dariuszem Szewczykiem, prezesem Radia Łódź).
  8. PAP (autor korporatywny), iz: Radio Łódź w środę uczci pamięć kompozytora Henryka Debicha. W: Portal Polskiego Radia S.A.. polskieradio.pl > Wiadomości [on-line]. Polskie Radio S.A., 2017-01-16. [dostęp 2017-01-21].
  9. Publikacja w płatnym dostępie – wymagana płatna rejestracja lub wykupienie subskrypcji Anna Gronczewska: Słynny dyrygent, przyjaciel gwiazd i miłośnik starych zegarów. W: Portal „Dziennika Łódzkiego”. dzienniklodzki.pl > Kocham Łódź [on-line]. Polska Press Sp. z o.o., 2017-01-19. [dostęp 2017-01-21].
  10. dziennik@dziennik.lodz.pl: Pożegnanie Henryka Debicha. W: Portal „Nasze Miasto”. naszemiasto.pl > Łódź [on-line]. Polska Press Sp. z o.o., 2001-07-13. [dostęp 2017-01-22]. [zarchiwizowane z tego adresu (2016-11-06)].
  11. Redakcyjny zespół: 245 pamiątek po dyrygencie zostanie w muzeum. W: Portal „Życia Pabianic”. zyciepabianic.pl > Miasto > Nasze sprawy [on-line]. „Życie Pabianic”, 2011-07-02. [dostęp 2017-01-22].
  12. (pij): W podzięce dyrygentowi. W: Portal „Nasze Miasto”. naszemiasto.pl > Łódź [on-line]. Polska Press Sp. z o.o., 2001-10-24. [dostęp 2017-01-21]. [zarchiwizowane z tego adresu (2016-12-10)].
  13. Uchwała nr XXXVII/988/16 Rady Miejskiej w Łodzi z dnia 16 listopada 2016 r. w sprawie zmiany nazwy odcinka ulicy Ludwika Krzywickiego [w:] Biuletyn Informacji Publicznej Urzędu Miasta Łodzi [online], Urząd Miasta Łodzi, 24 listopada 2016 [dostęp 2017-12-22].
  14. a b Anna Gronczewska: Łódź ma ulicę Henryka Debicha [ZDJĘCIA, FILM]. W: Portal „Dziennika Łódzkiego”. dzienniklodzki.pl > Wiadomości > Łódź [on-line]. Polska Press Sp. z o.o., 2017-01-18. [dostęp 2017-01-21].
  15. Bartosz Florczak, Paulina Stępień: Ulica Debicha. Radio Łódź uczciło pamięć dyrygenta[ZDJĘCIA, WIDEO]. W: Portal Radia Łódź. radiolodz.pl > Aktualności > Wiadomości [on-line]. Radio Łódź, 2017-01-19. [dostęp 2017-01-21].
  16. OSP Gomulin – historia. W: Strona parafii św. Mikołaja Biskupa w Gomulinie. parafiagomulin.pl > O Gomulinie – OSP Gomulin – historia [on-line]. Parafia św. Mikołaja Biskupa w Gomulinie. [dostęp 2017-01-22].

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]

Linki zewnętrzne[edytuj | edytuj kod]