Henryk I Kardynał

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Henryk I Kardynał
Król Portugalii, Algarve i innych ziem za morzem w Afryce, Lord Gwinei
ilustracja
Król Portugalii
Okres panowania od 4 sierpnia 1578
do 31 stycznia 1580
Poprzednik Sebastian I Aviz
Następca Filip I Habsburg
Dane biograficzne
Dynastia Aviz
Data urodzenia 31 stycznia 1512
Data śmierci 31 stycznia 1580
Ojciec Manuel I Szczęśliwy
Matka Maria Aragońska
Odznaczenia
Krzyż Wielki Królewskiego Orderu Rycerzy Pana Naszego Jezusa Chrystusa Krzyż Wielki Orderu Wojskowego Avis (Portugalia) Wielka Kollana Wojskowego Orderu Świętego Jakuba od Miecza (Portugalia)

Henryk Kardynał (port. Dom Henrique, O Grande Inquisidor, ur. 31 stycznia 1512 w Lizbonie, zm. 31 stycznia 1580 w Almeirim) – król Portugalii w latach 1578-1580, piąty syn króla Manuela I i jego drugiej żony, Marii Aragońskiej.

Jako piąty syn Manuela I, Henryk nie liczył na sukcesję tronu. Oddał się więc duchowieństwu, postanowił w ten sposób reprezentować interesy portugalskie, w czasach, gdy na półwyspie Iberyjskim Kościołowi Katolickiemu przewodziła Hiszpania. Szybko wspinał się po szczeblach hierarchii kościelnej. Był arcybiskupem Bragi, pierwszym arcybiskupem Evora, aż w końcu arcybiskupem Lizbony. Od 1539 do 1579 był zwierzchnikiem inkwizycji portugalskiej. Choć nie uczestniczył w żadnym, został uznany za jednego z faworytów do sukcesji na tronie watykańskim na konklawe 1549-1550, oraz Konklawe 1559 (brat Henryka, król PortugaliiJan III poprosił swojego kuzyna, cesarza Karola V, żeby poparł jego kandydaturę, kupując głosy kardynałów).

Był zwolennikiem niezależności Portugalii, przyciągnął do swych przekonań jezuitów, z których usług chciał korzystać również w Imperium zamorskim. W 1550 roku ustanowił uniwersytet w Evorze. W latach 1562-1568 regent, opiekował się nieletnim infantem Sebastianem I z dynastii Aviz. Po tragicznej bitwie w 1578 pod Alcácer-Quibir, w której młody Sebastian zginął, Henryk wstąpił na tron Portugalii, w Mosteiro de Alcobaça po otrzymaniu potwierdzenia o śmierci kuzyna. Gdy wstąpił na tron zrezygnował z duchowieństwa, i szukał sposobu na zapewnienie kontynuacji dynastii Aviz, ale jego prośbom nie przychylił się ówczesny papież Grzegorz XIII, który był spowinowacony z Habsburgami.

Pomimo problemów z sukcesją, Henryk I nigdy nie ustanowił swoim następcą kuzyna o Prior do Crato (port. Przeor Crato; Tytuł – najwyższy w hierarchii w zakonie Hospitalários. Nazwa pochodzi od dominium w Crato, które zakonowi przekazał król Sancho II w 1232 roku), ponieważ nie uznawał legitymizmu Dom Antonia. Wskutek tego, po śmierci Henryka nastąpił okres kryzysu w sukcesji tronu portugalskiego. Antonio, Prior do Crato wstąpił ostatecznie na tron, ale nie udało się mu go utrzymać. Stracił go na rzecz swojego kuzyna – Filipa II, króla Hiszpanii.

Król-kardynał umarł w 1580 r. W listopadzie 1580 roku Filip II wysłał księcia Alby, aby zdobył Portugalię. Lizbona upadła bardzo szybko i Filip II Hiszpański został wybrany królem portugalskim przyjmując imię Filipa I, wybór został przeprowadzony pod warunkiem, że teren Portugalii oraz jej terytoria zamorskie nie zostaną jedną z prowincji hiszpańskich.