Henryk Rutkowski

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Ten artykuł dotyczy działacza komunistycznego. Zobacz też: inne osoby o tym nazwisku.

Henryk Rutkowski (ur. 7 stycznia 1903 w Warszawie, zm. 21 sierpnia 1925 w Warszawie)[1] – polski działacz komunistyczny, stracony za zabójstwa.

Życiorys[edytuj | edytuj kod]

W 1919 był uczestnikiem walk w obronie Lwowa. W 1920 roku odznaczony Krzyżem Walecznych[2]. Po zakończeniu działań wojennych pracował jako robotnik. W 1922 wstąpił do Związku Młodzieży Komunistycznej w Polsce, młodzieżowej przybudówki Komunistycznej Partii Robotniczej Polski (od 1925 – Komunistycznej Partii Polski). Za kolportaż wydawnictw komunistycznych został aresztowany i skazany na dwa lata domu poprawczego w Łomży, wyszedł na wolność w 1925[3].

W lipcu 1925 razem z Władysławem Hibnerem i Władysławem Kniewskim zgłosił się na ochotnika do zabójstwa Józefa Cechnowskiego, który został zidentyfikowany jako agent policji w ruchu komunistycznym. 17 lipca 1925 zamachowcy oczekiwali na spotkanie z Cechnowskim na ulicy Zgoda w Warszawie, podczas którego mieli go zastrzelić. Podczas próby wylegitymowania przez dwóch wywiadowców policyjnych, Hibner, Kniewski i Rutkowski zaczęli strzelać, ciężko raniąc policjanta Kazimierza Lesińskiego[4]. Podczas ucieczki, gonieni przez policjantów i przechodniów, Hibner z Rutkowskim ostrzeliwali się, raniąc kilka osób. Na ulicy Chmielnej ranili śmiertelnie studenta Aleksandra Kempnera. Na ulicy Złotej zdołali uprowadzić dorożkę, którą jednak wkrótce porzucili na rogu ul. Twardej. Podczas dalszej ucieczki, Hibner i Rutkowski postrzelili śmiertelnie policjanta starszego posterunkowego Feliksa Witmana. Obaj zamachowcy ukryli się następnie w składzie węgla przy ul. Żelaznej 21, gdzie podczas ataku policji, ranili kilku dalszych policjantów. Ostatecznie będąc rannymi zostali ujęci przez policję.

Za popełnione czyny Rutkowski wraz z pozostałymi dwoma zamachowcami został skazany na karę śmierci. Prezydent RP Stanisław Wojciechowski nie skorzystał z prawa łaski. Wszyscy trzej zostali rozstrzelani 21 sierpnia 1925 o godz. 4.00 w Cytadeli Warszawskiej przez pluton egzekucyjny wystawiony ze składu 30 Pułku Strzelców Kaniowskich, w obecności lekarza inspekcyjnego garnizonu, kapitana lekarza doktora Józefa Henryka Sommera[3][5].

Generał Kuropieska w opracowaniu "Wspomnienia dowódcy kompanii 1923–1934" stwierdza że wszyscy trzej zostali rozstrzelani.

W czasach PRL Hibner, Kniewski i Rutkowski byli uznani za bohaterów ruchu robotniczego, między innymi nazywano ich imionami ulice (ulicą Rutkowskiego nazwano ulicę Chmielną na której zastrzelili Kempnera), a imieniem „Henryk Rutkowski” nazwano jacht, późniejszy „STS Kapitan Głowacki”. W oficjalnej propagandzie i wydawnictwach encyklopedycznych byli przedstawiani jako straceni za próbę zamachu na prowokatora.

Przypisy[edytuj | edytuj kod]

  1. Wielka Encyklopedia Powszechna PWN, t. 10, Warszawa 1967
  2. Krystyna Trembicka "Między utopią a rzeczywistością. Myśl polityczna Komunistycznej Partii Polski (1918-1938)" Wydawnictwo Uniwersytetu Marii Curie – Skłodowskiej Lublin 2007, ​ISBN 978-83-227-2668-6​, str. 61
  3. a b Władysław Kniewski (1902–1925), Henryk Rutkowski (1903–1925). Instytut Pamięci Narodowej. [dostęp 2015-08-10].
  4. Kurjer Warszawski : wydanie wieczorne. R. 105, 1925, nr 231, 19 sierpnia 1925 [dostęp 2016-08-18].
  5. Wyrok i rozstrzelanie komunistycznych terrorystów, „Polska Zbrojna” Nr 228 z 21 sierpnia 1925 roku, s. 5. Kapitan lekarz doktor Józef Henryk Sommer w 1924 roku był młodszym lekarzem Wojskowego Więzienia Śledczego Nr 1 w Warszawie, a w 1928 roku pozostawał w dyspozycji dowódcy Okręgu Korpusu Nr V. Rocznik Oficerski 1924, Ministerstwo Spraw Wojskowych, Oddział V Sztabu Generalnego Wojska Polskiego, Warszawa 1924, s. 996, 1018, 1083. Rocznik Oficerski 1928, Ministerstwo Spraw Wojskowych, Warszawa 1928, s. 714, 733.

Linki zewnętrzne[edytuj | edytuj kod]

"Nazwy do zmiany / ul. Rutkowskiego Henryka" na stronie IPN