Henryk Rzewuski

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
Henryk Rzewuski
Ilustracja
Herb
Krzywda
Data i miejsce urodzenia 3 maja 1791
Sławuta
Data i miejsce śmierci 28 lutego 1866
Cudnów

Henryk Rzewuski herbu Krzywda, pseudonim Jarosz Bejła (ur. 3 maja 1791 w miejscowości Sławuta na Wołyniu, zm. 28 lutego 1866 w Cudnowie na Wołyniu) – polski powieściopisarz i publicysta, wolnomularz[1]

Życiorys[edytuj | edytuj kod]

Pochodził z polskiej rodziny magnackiej, był synem Adama Wawrzyńca, pisarza politycznego i posła, prawnukiem Wacława Rzewuskiego, hetmana wielkiego koronnego, który w latach 17671773 zesłany został przez posła rosyjskiego Nikołaja Repnina do Kaługi. Brat Karoliny Rozalii Tekli Sobańskiej, Eweliny Hańskiej oraz Adama Rzewuskiego, generała rosyjskiego, żonaty z Julią Grocholską.

W młodości służył w wojsku Księstwa Warszawskiego. Mieszkał przez kilka lat w Petersburgu i za granicą. Członek petersburskiej loży wolnomularskiej Orzeł Biały[2]. Pod koniec życia udał się do Cudnowa, gdzie spędził resztę swego życia.

Wiele podróżował, w roku 1825 na Krym razem z Mickiewiczem, z którym później spotkał się w Rzymie i wzbudził w nim zachwyt opowiadaniami z życia staroszlacheckiego, czym przyczynił się do pomysłu stworzenia „Pana Tadeusza”.

Twórca tzw. gawędy szlacheckiej zapoczątkowanej utworem Pamiątki Pana Seweryna Soplicy, cześnika parnawskiego, odznaczającym się oryginalnością pomysłu, doskonałym wczuciem w atmosferę tradycji i humorem. Pod wpływem tego utworu Mickiewicz napisał Pana Tadeusza, czarowi pamiętników uległ także Sienkiewicz. Jest to cykl opowieści o barwnych postaciach kultury szlacheckiej, przede wszystkim o sławnym księciu Radziwille Panie Kochanku oraz klice jego tzw. klientów.

Henryk Rzewuski, 1850 r.

Ideolog „koterii petersburskiej” – grupy konserwatystów głoszących potrzebę utrzymania stosunków feudalnych i podporządkowania Rosji. W latach 18501856 urzędnik do specjalnych poruczeń namiestnika carskiego Paskiewicza oraz redaktor Dziennika Warszawskiego od 1851.

Dzieła[edytuj | edytuj kod]

Ponadto wydane zostały zbiory powieści historycznych 18771882 – 6 tomów oraz monografia Z. Szweykowskiego (1922).

Zobacz też[edytuj | edytuj kod]

Przypisy[edytuj | edytuj kod]

  1. Ludwik Hass, Sekta farmazonii warszawskiej, Warszawa 1980, s.428.
  2. Ludwik Hass, Wolnomularstwo w Europie środkowo-wschodniej w XVIII i XIX wieku, 1982, s. 301.
  3. Henryk Rzewuski, Pamiątki JPana Seweryna Soplicy cześnika parnawskiego. T. 1, wyd. 1839, polona.pl [dostęp 2018-06-07].
  4. Henryk Rzewuski, Pamiątki JPana Seweryna Soplicy cześnika parnawskiego. T. 2, wyd. 1839, polona.pl [dostęp 2018-06-07].
  5. Mieszaniny obyczajowe. [T. 1] przez Jarosza Bejłę, wyd. 1841, polona.pl [dostęp 2018-06-07].
  6. Henryk Rzewuski, Listopad : romans historyczny z drugiej połowy XVIII wieku. T. 1, wyd. 1845, polona.pl [dostęp 2018-06-07].
  7. Henryk Rzewuski, Listopad : romans historyczny z drugiej połowy XVIII wieku. T. 2, wyd. 1846, polona.pl [dostęp 2018-06-07].
  8. Henryk Rzewuski, Zamek krakowski : romans historyczny z wieku XVI. T. 1, wyd. 1847, polona.pl [dostęp 2018-06-07].
  9. Henryk Rzewuski, Zamek krakowski : romans historyczny z wieku XVI. T. 2, wyd. 1848, polona.pl [dostęp 2018-06-07].
  10. Henryk Rzewuski, Zamek krakowski : romans historyczny z wieku XVI. T. 3, wyd. 1848, polona.pl [dostęp 2018-06-07].
  11. Henryk Rzewuski, Teofrast polski. T. 2, wyd. 1851, polona.pl [dostęp 2018-06-07].
  12. Henryk Rzewuski, Rycerz Lizdejko : powieść z czasów panowania Jana Kazimierza. T. 2, wyd. 1852, polona.pl [dostęp 2018-06-07].
  13. Henryk Rzewuski, Rycerz Lizdejko : powieść z czasów panowania Jana Kazimierza. T. 3, wyd. 1852, polona.pl [dostęp 2018-06-07].
  14. Henryk Rzewuski, Zaporożec : powieść. T. 1, wyd. 1854, polona.pl [dostęp 2018-06-07].
  15. Henryk Rzewuski, Zaporożec : powieść. T. 2, wyd. 1854, polona.pl [dostęp 2018-06-07].
  16. Henryk Rzewuski, Zaporożec : powieść. T. 3, wyd. 1854, polona.pl [dostęp 2018-06-07].
  17. Henryk Rzewuski, Zaporożec : powieść. T. 4 , wyd. 1854, polona.pl [dostęp 2018-06-07].
  18. Pamiętniki Bartłomieja Michałowskiego : od roku 1786 do 1815. T. 1 ogłoszone przez Henryka Rzewuskiego, wyd. 1857, polona.pl [dostęp 2018-06-07].
  19. Pamiętniki Bartłomieja Michałowskiego : od roku 1786 do 1815. T. 2 ogłoszone przez Henryka Rzewuskiego, wyd. 1857, polona.pl [dostęp 2018-06-07].
  20. Pamiętniki Bartłomieja Michałowskiego : od roku 1786 do 1815. T. 3 ogłoszone przez Henryka Rzewuskiego, wyd. 1857, polona.pl [dostęp 2018-06-07].
  21. Pamiętniki Bartłomieja Michałowskiego : od roku 1786 do 1815. T. 4 ogłoszone przez Henryka Rzewuskiego, wyd. 1857, polona.pl [dostęp 2018-06-07].
  22. Pamiętniki Bartłomieja Michałowskiego : od roku 1786 do 1815. T. 5 ogłoszone przez Henryka Rzewuskiego. wyd. 1857, polona.pl [dostęp 2018-06-07].
  23. Lucjan Siemieński "Roztrząsania i poglądy literackie" Poznań 1869
  24. Próbki historyczne : dzieło pośmiertne hr. Henryka Rzewuskiego, wyd. 1868, polona.pl [dostęp 2018-06-07].

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]

  • Andrzej Ślisz: Henryk Rzewuski. Życie i poglądy. Warszawa: Krajowa Agencja Wydawnicza, 1986.

Linki zewnętrzne[edytuj | edytuj kod]