Henryk Samsonowicz

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Henryk Samsonowicz
Henryk Samsonowicz - Order of the White Eagle.jpg
Data i miejsce urodzenia 23 stycznia 1930
Warszawa
Minister edukacji narodowej
Okres od 12 września 1989
do 12 stycznia 1991
Poprzednik Jacek Fisiak
Następca Robert Głębocki
Odznaczenia
Order Orła Białego Krzyż Komandorski z Gwiazdą Orderu Odrodzenia Polski Krzyż Kawalerski Orderu Odrodzenia Polski Odznaka Honorowa „Zasłużony dla Mazowsza” Oficer Orderu Narodowego Legii Honorowej (Francja)
Włodzimierz Lengauer, Norman Davies, Henryk Samsonowicz (2007)

Henryk Bohdan Samsonowicz (ur. 23 stycznia 1930 w Warszawie[1]) – polski historyk, mediewista, profesor nauk humanistycznych (1969), w latach 1980–1982 rektor Uniwersytetu Warszawskiego, w latach 1989–1991 minister edukacji narodowej w rządzie Tadeusza Mazowieckiego; odznaczony Orderem Orła Białego (2010).

Życiorys[edytuj]

Wykształcenie i kariera naukowa[edytuj]

W 1950 ukończył studia na Wydziale Humanistycznym Uniwersytetu Warszawskiego, po których podjął pracę na stanowisku asystenta tej uczelni. W 1954 otrzymał stopień doktora nauk historycznych, na podstawie pracy kandydackiej przygotowanej pod kierunkiem profesora Mariana Małowista, zatytułowanej Rzemiosło wiejskie w Polsce w XIV–XVI w. W 1960 habilitował się w oparciu o rozprawę Badania nad kapitałem mieszczańskim Gdańska w drugiej połowie XV wieku. W 1969 otrzymał tytuł naukowy profesora nauk humanistycznych.

Profesorem nadzwyczajnym został w 1971, a dziewięć lat później profesorem zwyczajnym nauk humanistycznych. W latach 1964–2009 prowadził seminarium magisterskie, w 1969 zaczął kierować mediewistycznym i nowożytnym seminarium doktorskim w Instytucie Historycznym. Wypromował łącznie 11 doktorów.

Od 1967 był prodziekanem Wydziału Historycznego UW, w okresie 1970–1973 pełnił funkcję dziekana tej jednostki. W latach 1975–1980 był dyrektorem Instytutu Historycznego, z którym zawodowo związany był nieprzerwanie od 1950. Od 1 października 1980 do 8 kwietnia 1982 pełnił funkcję rektora Uniwersytetu Warszawskiego.

W latach 1991–1996 był wiceprzewodniczącym Komitetu Badań Naukowych, w 1994 został członkiem-korespondentem Polskiej Akademii Nauk, w latach 1999–2006 przewodniczył Wydziałowi I Nauk Społecznych PAN. W 2002 został członkiem rzeczywistym PAN, zasiadł też w jej prezydium. Został wykładowcą Akademii Humanistycznej w Pułtusku, a także członkiem Polskiej Akademii Umiejętności, Academia Europaea i innych instytucji naukowych. Wszedł w skład m.in. jury Nagrody Naukowej KLIO. Zasiadał w Komitecie Nauk Historycznych PAN[2].

Opublikował około 800 prac naukowych, głównie z zakresu historii Polski okresu Średniowiecza, w tym 16 książek i podręczników uniwersyteckich. Bywał też ekspertem teleturnieju Wielka gra. W 1975 organizował pierwszą olimpiadę historyczną. Do grona jego uczniów zaliczają się: Agnieszka Bartoszewicz, Wojciech Fałkowski, Ewa Koczorowska-Bielińska, Adam Kasperowicz, Zbigniew Morawski, Grzegorz Myśliwski, Andrzej Olejarczuk, Jerzy Pysiak, Paweł Żmudzki[3].

Działalność polityczna[edytuj]

Od 1956 należał do PZPR, usunięty z partii po wprowadzeniu stanu wojennego. W 1968 był jedynym z pięciu orzekających członków Wyższej Komisji Dyscyplinarnej przy Ministrze Oświaty i Szkolnictwa Wyższego dla pracowników naukowo-dydaktycznych szkół wyższych, który zagłosował przeciwko podtrzymaniu decyzji uczelnianej komisji dyscyplinarnej, na mocy której zwolniono z pracy profesora Damazego Tilgnera[4].

Od 1980 działał w „Solidarności”. W 1989 brał udział w obradach plenarnych Okrągłego Stołu. Po wyborach do Sejmu kontraktowego w tym samym roku został ministrem edukacji narodowej w rządzie Tadeusza Mazowieckiego. Jedną z podjętych wówczas decyzji była ta o wprowadzeniu nauczania religii do szkół publicznych. Urząd ministra sprawował do stycznia 1991.

Był członkiem komitetu poparcia Bronisława Komorowskiego przed wyborami prezydenckimi w 2010 i w 2015[5][6].

Odznaczenia i wyróżnienia[edytuj]

Henryk Samsonowicz i prezydent RP Bronisław Komorowski podczas odznaczania Orderem Orła Białego

Odznaczony francuskim Krzyżem Oficerskim Orderu Narodowego Legii Honorowej (1984)[7], a także Krzyżem Kawalerskim Orderu Odrodzenia Polski (1974)[8] i Krzyżem Komandorskim z Gwiazdą Orderu Odrodzenia Polski (1998)[9]. W 2010 prezydent Bronisław Komorowski odznaczył go Orderem Orła Białego[10], a 25 lutego 2011 powołał go w skład kapituły tego orderu[11]. W listopadzie 2015 w proteście przeciwko decyzji prezydenta RP Andrzeja Dudy o ułaskawieniu Mariusza Kamińskiego zrezygnował z członkostwa w tej kapitule[12]. Wyróżniony również Odznaką Honorową „Zasłużony dla Mazowsza”[13].

Otrzymał tytuły doctora honoris causa Duquesne University w USA (1981), Akademii Pedagogicznej w Krakowie (1994), Uniwersytetu Mikołaja Kopernika (1998)[14], Uniwersytetu im. Marii Curie-Skłodowskiej w Lublinie (2002)[15], Uniwersytetu Humanistyczno-Przyrodniczego Jana Kochanowskiego w Kielcach (wówczas Akademii Świętokrzyskiej, 2005), Uniwersytetu Wrocławskiego (2007) oraz Uniwersytetu Opolskiego (2009[16]), Uniwersytetu Gdańskiego (2009)[17], Akademii im. Jana Długosza w Częstochowie (2010)[18], , Uniwersytetu im. Adama Mickiewicza w Poznaniu (2014)[19] i Uniwersytetu Jagiellońskiego (2015)[20].

W 2004 został honorowym obywatelem Sandomierza, w 2008 honorowym obywatelem Ostrowca Świętokrzyskiego i Pułtuska, a w 2015 honorowym obywatelem miasta stołecznego Warszawy[21]. W 2014 otrzymał Perłę Honorową Polskiej Gospodarki (w kategorii nauka)[22].

Życie prywatne[edytuj]

Pochodzi z rodziny pieczętującej się w przeszłości herbem Lis. Jest synem geologa Jana Samsonowicza i bratem Andrzeja Samsonowicza, porucznika AK, powstańca warszawskiego i żołnierza batalionu „Zośka”.

Wybrane publikacje[edytuj]

  • Późne średniowiecze miast nadbałtyckich. Studia z dziejów Hanzy nad Bałtykiem w XIV–XV w., PWN, Warszawa 1968.
  • Życie miasta średniowiecznego, PWN, Warszawa 1970.
  • Złota jesień polskiego średniowiecza, Wiedza Powszechna, Warszawa1971.
  • Miejsce Polski w Europie, Bellona, Warszawa 1995.
  • Tysiącletnie dzieje (wraz z Januszem Tazbirem), Wyd. Dolnośląskie, Wrocław 1997.
  • Idea uniwersytetu u schyłku tysiąclecia (współautor), FNP, Warszawa 1998.
  • Północ-Południe, Zakład Narodowy im. Ossolińskich, Wrocław 1999.
  • Narodziny średniowiecznej Europy (wstęp i red.), Bellona, Warszawa 1999.
  • Ziemie polskie w X wieku i ich znaczenie w kształtowaniu się nowej mapy Europy, Universitas, Kraków 2000.
  • Historia Polski do roku 1795, WSiP, Kraków 2000.
  • Polska. Losy państwa i narodu do 1939 roku (współautor), Iskry, Warszawa 2003.
  • Konrad Mazowiecki (1187/88 – 31 VIII 1247), Wydawnictwo Avalon T. Janowski, Kraków 2008.
  • Prawda i fałsz. O polskiej chwale i wstydzie (współautor), Wyd. Stopka Łomża 2010.
  • Nieznane dzieje Polski. W Europie czy na jej skraju?, Bellona, Warszawa 2012.

Przypisy

  1. Kto jest kim w Polsce: informator biograficzny. Lubomir Mackiewicz (red.), Anna Żołna (red.). Warszawa: Wydawnictwo „Interpress”, 1993, s. 629. ISBN 83-223-2644-0.
  2. Skład. knh.pan.pl. [dostęp 23 października 2015].
  3. Szymon Brzeziński, Krzysztof Fudalej, Pracownicy naukowo-dydaktyczni Instytutu Historycznego Uniwersytetu Warszawskiego 1930–2010. Słownik biograficzny, Wydawnictwo Neriton, Warszawa 2012
  4. Marek Andrzejewski: Marzec 1968 w Trójmieście. Warszawa-Gdańsk: Instytut Pamięci Narodowej, 2008, s. 49.
  5. Komitet poparcia Bronisława Komorowskiego. onet.pl, 16 maja 2010. [dostęp 15 marca 2015].
  6. Kto wszedł do komitetu poparcia Komorowskiego. dziennik.pl, 15 marca 2015. [dostęp 15 marca 2015].
  7. Zbigniew Dunin-Wilczyński, Legia Honorowa. Zarys historii orderu. Zamek Królewski w Warszawie, 2002, s. 6, 179
  8. Odznaczenia państwowe przyznane pracownikom Uniwersytetu Warszawskiego w roku 1974, „Roczniki Uniwersytetu Warszawskiego”, T. 14–16, UW-PWN, Warszawa 1975, s. 293
  9. M.P. z 1999 r. Nr 10, poz. 131
  10. Prezydent odznaczył prof. Samsonowicza Orderem Orła Białego. prezydent.pl, 22 października 2010. [dostęp 23 lutego 2011].
  11. Prezydent powołał członków Kapituły Orderu Orła Białego. prezydent.pl, 28 lutego 2011. [dostęp 28 lutego 2011].
  12. Hall i Samsonowicz wystąpili z Kapituły Orderu Orła Białego. Protest przeciwko decyzji Dudy. tvn24.pl, 24 listopada 2015. [dostęp 2015-11-24].
  13. Osoby i podmioty odznaczone Odznaką Honorową „Zasłużony dla Mazowsza”. mazovia.pl. [dostęp 3 stycznia 2017].
  14. Doktorzy honoris causa UMK. umk.pl. [dostęp 25 lutego 2011].
  15. Doktorzy honoris causa UMCS. umcs.lublin.pl. [dostęp 23 lutego 2011].
  16. Doktoraty honoris causa Uniwersytetu Opolskiego. uni.opole.pl. [dostęp 23 lutego 2011].
  17. Doktorzy Honorowi Uniwersytetu Gdańskiego. ug.edu.pl. [dostęp 25 lutego 2011].
  18. Wręczenie tytułu doctor honoris causa prof. dr. hab. Henrykowi Samsonowiczowi. ajd.czest.pl. [dostęp 4 lutego 2016].
  19. Dwa honorowe doktoraty – UAM i UMP. radiomerkury.pl, 15 października 2014. [dostęp 15 października 2014].
  20. Prof. Henryk Samsonowicz doktorem honoris causa UJ. uj.edu.pl, 2 lutego 2015. [dostęp 6 lutego 2015].
  21. Uchwała nr XIII/246/2015 z 25-06-2015. warszawa.pl. [dostęp 31 lipca 2015].
  22. Relacja: GALA PEREŁ POLSKIEJ GOSPODARKI. hbrp.pl. [dostęp 7 grudnia 2015].

Bibliografia[edytuj]

Linki zewnętrzne[edytuj]