Henryk Samsonowicz

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Henryk Samsonowicz
Henryk Samsonowicz - Order of the White Eagle.jpg
Data i miejsce urodzenia 23 stycznia 1930
Warszawa
Minister edukacji narodowej
Okres od 12 września 1989
do 12 stycznia 1991
Poprzednik Jacek Fisiak
Następca Robert Głębocki
Odznaczenia
Order Orła Białego Krzyż Komandorski z Gwiazdą Orderu Odrodzenia Polski Oficer Orderu Narodowego Legii Honorowej (Francja)
Włodzimierz Lengauer, Norman Davies i Henryk Samsonowicz, 2007

Henryk Bohdan Samsonowicz (ur. 23 stycznia 1930 w Warszawie[1]) – polski historyk, mediewista, profesor i rektor Uniwersytetu Warszawskiego, w latach 1989–1991 minister edukacji narodowej w rządzie Tadeusza Mazowieckiego. Kawaler Orderu Orła Białego.

Życiorys[edytuj | edytuj kod]

Wykształcenie i kariera naukowa[edytuj | edytuj kod]

W 1950 ukończył studia na Wydziale Humanistycznym Uniwersytetu Warszawskiego, po których podjął pracę na stanowisku asystenta tej uczelni. W 1954 otrzymał stopień doktora nauk historycznych, na podstawie pracy kandydackiej przygotowanej pod kierunkiem profesora Mariana Małowista, zatytułowanej Rzemiosło wiejskie w Polsce w XIV–XVI w. W 1960 habilitował się w oparciu o rozprawę Badania nad kapitałem mieszczańskim Gdańska w drugiej połowie XV wieku. W 1969 otrzymał tytuł naukowy profesora nauk humanistycznych.

Profesorem nadzwyczajnym został w 1971, a dziewięć lat później profesorem zwyczajnym nauk humanistycznych. W latach 1964–2009 prowadził seminarium magisterskie, w 1969 zaczął kierować mediewistycznym i nowożytnym seminarium doktorskim w Instytucie Historycznym. Wypromował łącznie 11 doktorów.

Od 1967 był prodziekanem Wydziału Historycznego, w okresie 1970–1973 pełnił funkcję dziekana tej jednostki. W latach 1975–1980 był dyrektorem Instytutu Historycznego, z którym zawodowo związany pozostaje nieprzerwanie od 1950. Od 1 października 1980 do 8 kwietnia 1982 pełnił funkcję rektora Uniwersytetu Warszawskiego.

W latach 1991–1996 był wiceprzewodniczącym Komitetu Badań Naukowych, w 1994 został członkiem-korespondentem Polskiej Akademii Nauk, w latach 1999–2006 przewodniczył Wydziałowi I Nauk Społecznych PAN. W 2002 został członkiem rzeczywistym PAN, zasiadł też w jej prezydium. Został wykładowcą Akademii Humanistycznej w Pułtusku, a także członkiem Polskiej Akademii Umiejętności, Academia Europaea i innych instytucji naukowych. Wszedł w skład m.in. jury Nagrody Naukowej KLIO.

Opublikował około 800 prac naukowych, głównie z zakresu historii Polski okresu Średniowiecza, w tym 16 książek i podręczników uniwersyteckich. Bywał też ekspertem teleturnieju Wielka gra. W 1975 organizował pierwszą olimpiadę historyczną. Do grona jego uczniów zaliczają się: Agnieszka Bartoszewicz, Wojciech Fałkowski, Ewa Koczorowska-Bielińska, Adam Kasperowicz, Zbigniew Morawski, Grzegorz Myśliwski, Andrzej Olejarczuk, Jerzy Pysiak, Paweł Żmudzki[2].

Działalność polityczna[edytuj | edytuj kod]

Od 1956 należał do PZPR, usunięty z partii po wprowadzeniu stanu wojennego. W 1968 był jedynym z pięciu orzekających członków Wyższej Komisji Dyscyplinarnej przy Ministrze Oświaty i Szkolnictwa Wyższego dla pracowników naukowo-dydaktycznych szkół wyższych, który zagłosował przeciwko podtrzymaniu decyzji uczelnianej komisji dyscyplinarnej, na mocy której zwolniono z pracy profesora Damazego Tilgnera[3].

Od 1980 działał w „Solidarności”. W 1989 brał udział w obradach plenarnych Okrągłego Stołu. Po wyborach do Sejmu kontraktowego w tym samym roku został ministrem edukacji narodowej w rządzie Tadeusza Mazowieckiego. Jedną z ważniejszych podjętych wówczas decyzji była ta o wprowadzeniu nauczania religii do szkół publicznych. Urząd ministra sprawował do stycznia 1991.

Był członkiem komitetu poparcia Bronisława Komorowskiego przed wyborami prezydenckimi w 2010 i w 2015[4][5].

Odznaczenia i wyróżnienia[edytuj | edytuj kod]

Henryk Samsonowicz i prezydent Bronisław Komorowski podczas odznaczania Orderem Orła Białego

Odznaczony Orderem Legii Honorowej (1984). Odznaczony Krzyżem Komandorskim z Gwiazdą Orderu Odrodzenia Polski (1998)[6]. W 2010 prezydent Bronisław Komorowski odznaczył go Orderem Orła Białego[7], a 25 lutego 2011 powołał go w skład kapituły tego orderu[8].

Otrzymał tytuły doctora honoris causa Duquesne University w USA (1981), Akademii Pedagogicznej w Krakowie (1994), Uniwersytetu Mikołaja Kopernika (1998)[9], Uniwersytetu im. Marii Curie-Skłodowskiej w Lublinie (2002)[10], Uniwersytetu Humanistyczno-Przyrodniczego Jana Kochanowskiego w Kielcach (wówczas Akademii Świętokrzyskiej, 2005), Uniwersytetu Wrocławskiego (2007) oraz Uniwersytetu Opolskiego (2009[11]), Uniwersytetu Gdańskiego (2009)[12], Uniwersytetu im. Adama Mickiewicza w Poznaniu (2014)[13] i Uniwersytetu Jagiellońskiego (2015)[14].

W 2004 został honorowym obywatelem Sandomierza, w 2008 honorowym obywatelem Ostrowca Świętokrzyskiego i Pułtuska, a w 2015 honorowym obywatelem miasta stołecznego Warszawy[15]

Życie prywatne[edytuj | edytuj kod]

Pochodzi z rodziny pieczętującej się niegdyś herbem Lis. Jest synem profesora geologii, Jana Samsonowicza i bratem Andrzeja Samsonowicza, porucznika AK, powstańca warszawskiego i żołnierza batalionu „Zośka”.

Wybrane publikacje[edytuj | edytuj kod]

  • Późne średniowiecze miast nadbałtyckich. Studia z dziejów Hanzy nad Bałtykiem w XIV–XV w., PWN, Warszawa 1968
  • Życie miasta średniowiecznego, PWN, Warszawa 1970
  • Miejsce Polski w Europie, Bellona, Warszawa 1995
  • Tysiącletnie dzieje (wraz z Januszem Tazbirem), Wyd. Dolnośląskie, Wrocław 1997
  • Idea uniwersytetu u schyłku tysiąclecia (współautor), FNP, Warszawa 1998
  • Północ-Południe, Zakład Narodowy im. Ossolińskich, Wrocław 1999
  • Narodziny średniowiecznej Europy (wstęp i red.), Bellona, Warszawa 1999
  • Ziemie polskie w X wieku i ich znaczenie w kształtowaniu się nowej mapy Europy, Universitas, Kraków 2000
  • Historia Polski do roku 1795, WSiP, Kraków 2000
  • Polska. Losy państwa i narodu do 1939 roku (współautor), Iskry, Warszawa 2003
  • Prawda i fałsz. O polskiej chwale i wstydzie (współautor), Wyd. Stopka Łomża 2010
  • Nieznane dzieje Polski. W Europie czy na jej skraju?, Bellona, Warszawa 2012

Przypisy

  1. Kto jest kim w Polsce: informator biograficzny. Lubomir Mackiewicz (red.), Anna Żołna (red.). Warszawa: Wydawnictwo „Interpress”, 1993, s. 629. ISBN 83-223-2644-0.
  2. Szymon Brzeziński, Krzysztof Fudalej, Pracownicy naukowo-dydaktyczni Instytutu Historycznego Uniwersytetu Warszawskiego 1930–2010. Słownik biograficzny, Wydawnictwo Neriton, Warszawa 2012
  3. Marek Andrzejewski: Marzec 1968 w Trójmieście. Warszawa-Gdańsk: Instytut Pamięci Narodowej, 2008, s. 49.
  4. Komitet poparcia Bronisława Komorowskiego. onet.pl, 16 maja 2010. [dostęp 15 marca 2015].
  5. Kto wszedł do komitetu poparcia Komorowskiego. dziennik.pl, 15 marca 2015. [dostęp 15 marca 2015].
  6. M.P. z 1999 r. Nr 10, poz. 131
  7. Prezydent odznaczył prof. Samsonowicza Orderem Orła Białego. prezydent.pl, 22 października 2010. [dostęp 23 lutego 2011].
  8. Prezydent powołał członków Kapituły Orderu Orła Białego. prezydent.pl, 28 lutego 2011. [dostęp 28 lutego 2011].
  9. Doktorzy honoris causa UMK. umk.pl. [dostęp 25 lutego 2011].
  10. Doktorzy honoris causa UMCS. umcs.lublin.pl. [dostęp 23 lutego 2011].
  11. Doktoraty honoris causa Uniwersytetu Opolskiego. uni.opole.pl. [dostęp 23 lutego 2011].
  12. Lista honorowych doktoratów UG. univ.gda.pl. [dostęp 25 lutego 2011].
  13. Dwa honorowe doktoraty – UAM i UMP. radiomerkury.pl, 15 października 2014. [dostęp 15 października 2014].
  14. Prof. Henryk Samsonowicz doktorem honoris causa UJ. uj.edu.pl, 2 lutego 2015. [dostęp 6 lutego 2015].
  15. Uchwała nr XIII/246/2015 z 25-06-2015. warszawa.pl. [dostęp 31 lipca 2015].

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]

Linki zewnętrzne[edytuj | edytuj kod]