Heorhij Gongadze

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
Heorhij Gongadze
Ilustracja
Imię przy narodzeniu გიორგი ღონღაძე
Data i miejsce urodzenia 21 maja 1969
Tbilisi
Zawód dziennikarz
Odznaczenia
Bohater Ukrainy "Orderu Państwa"

Heorhij Rusłanowycz Gongadze (ukr. Георгій Русланович Ґонґадзе; gruz. გიორგი ღონღაძე, Giorgi Ghonghadze; ur. 21 maja 1969 w Tbilisi, zm. po 16 września 2000) – ukraiński dziennikarz gruzińskiego pochodzenia, krytyk ukraińskiego systemu politycznego; zamordowany w 2000 roku. Jego zniknięcie stało się najgłośniejszą zbrodnią polityczną tego kraju, kiedy to opublikowano tajne nagrania, w których prezydent Łeonid Kuczma miał sugerować oficerom ukraińskiej milicji porwanie Gongadzego.

Życiorys[edytuj | edytuj kod]

Pod koniec 1999 roku podczas międzynarodowego spotkania dziennikarzy skrytykował brak wolności słowa na Ukrainie[1]. 16 kwietnia 2000 roku Gongadze opisał kontrowersyjne metody zdobywania głosów podczas kwietniowego referendum konstytucyjnego[1]. 17 kwietnia 2000 roku założył serwis internetowy Ukraińska prawda. Portal ujawniał afery polityczne, korupcję na szczytach władzy, nadużycia[1]. 16 września 2000 roku zniknął[2].

Gongadze został porwany i zabity strzałem w głowę. Przed śmiercią dziennikarz był brutalnie bity i oblewany kwasem[1]. Ciało Gongadzego odnaleziono w listopada 2000 roku w lesie pod Taraszczą, w okolicach Kijowa[3][2]. Ciało pozbawione było głowy. 27 lutego 2001 roku Biuro Prokuratora Generalnego wszczęło śledztwo w sprawie śmierci dziennikarza[1]. Według moskiewskiej gazety Vermeer MN Gongadze miał zginąć w wyniku opublikowania artykułu o fałszowaniu podpisów w celu przeprowadzenia referendum[1].

Śmierć dziennikarza wywołała na Ukrainie kryzys polityczny. Domagający się ujawnienia prawdy o śmierci Gongadzego obywatele stworzyli ukraińską opozycję, która cztery lata później doprowadziła do Pomarańczowej rewolucji[1].

8 kwietnia 2005 roku Trybunał Sprawiedliwości stwierdził, że kierujący śledztwem w sprawie śmierci Gongadzego kierowano się bardziej udowodnieniem braku związków najważniejszych ukraińskich polityków z zabójstwem niż na odkryciu prawdy na temat okoliczności śmierci dziennikarza[1].

15 marca 2008 roku oficerów uczestniczących w jego zabójstwie: płk Mykołę Protasowa, płk Wałerija Kostenkę i mjr Ołeksandra Popowycza skazano na kary odpowiednio 13, 12 i 12 lat więzienia[4]. Podejrzany gen. Ołeksij Pukacz został schwytany 22 lipca 2009. Dwóch kolejnych podejrzanych zmarło: ówczesny minister spraw wewnętrznych Jurij Krawczenko popełnił samobójstwo, strzelając sobie dwukrotnie w głowę, zaś Ihor Honczarow zmarł w szpitalu na zawał serca w 2003[5]. W 2011 roku Prokuratora Generalna w Kijowie poinformowała, że 10 lipca 2000 roku prezydent Łeonid Kuczma wydał ówczesnemu ministrowi spraw wewnętrznych Jurijowi Krawczence polecenie porwania Gongadzego, wywiezienie go poza Kijów oraz zastraszenia go w celu zemsty za jego krytyczną działalność oraz powstrzymania go od kontynuowania krytyki rządu. Zarzuty oparto na zeznaniach byłego ochroniarza Kuczmy, majora Mykoły Melnyczenki. Melnyczenka w 2000 roku opublikował wykonane z podsłuchu nagrania, na którym słychać Kuczmego, który w gniewie domagał się pozbycia Gongadzego[3].

W 2009 roku w Kijowie znaleziono szczątki czaszki, które według Prokuratora Generalnego należała do dziennikarza[2].

22 marca 2016 roku Heorhij Gongadze został pochowany na Podole w cerkwi Mikołaja Cudotwórcy[6][7]. Ciało pochowano po szesnastu latach, gdyż wcześniej matka Gongadzego nie była pewna, czy znalezione w 2000 roku ciało faktycznie należy do jej syna[8].

23 sierpnia 2005 roku prezydent Ukrainy Wiktor Juszczenko pośmiertnie nadał Gongadzemu tytuł Bohatera Ukrainy[9]. 21 marca 2016 roku prezydent Petro Poroszenko odznaczył pośmiertnie dziennikarza orderem „Gwiazda Bohatera”[2].

Przypisy[edytuj | edytuj kod]

  1. a b c d e f g h Śmierć Heorhija Gongadzego. antykorupcja.gov.pl, 2018-02-27. [dostęp 2018-12-15].
  2. a b c d W Kijowie został pochowany Heorhij Gongadze. wschodnik.pl, 2016-03-22. [dostęp 2018-12-15].
  3. a b Kuczma sam wydał polecenie uprowadzenia dziennikarza. newsweek.pl, 2011-03-30. [dostęp 2018-12-15].
  4. Трьох убивць Гонгадзе засудили на 12 - 13 років (доповнена) (ukr.). unian.ua, 2008-03-15. [dostęp 2018-12-15].
  5. Tatiana Serwetnym: Kto chce śmierci generała?. rp.pl, 2009-08-05. [dostęp 2018-12-15].
  6. У Києві поховали Георгія Гонгадзе (ukr.). tyzhden.ua, 2016-03-22. [dostęp 2018-12-15].
  7. Gongadze's body to be buried in Kyiv on March 22 (ang.). interfax.com.ua, 2016-03-21. [dostęp 2018-12-15].
  8. Ukraina: po latach od morderstwa pochowano słynnego dziennikarza, Heorhija Gongadze. polskieradio.pl, 2016-03-22. [dostęp 2018-12-15].
  9. Про присвоєння Г. Гонгадзе звання Герой України (ukr.). zakon.rada.gov.ua, 2005-08-23. [dostęp 2018-12-15].