Herb Gdańska

Herb Gdańska

Typ herbu	miejski
Wprowadzony	25 maja 1457
Ostatnie zmiany	1 sierpnia 1996

Herb wielki Gdańska

Typ herbu	miejski
Dewiza	Nec temere, nec timide (Ani zuchwale, ani bojaźliwie)
Wprowadzony	25 maja 1457
Ostatnie zmiany	1 sierpnia 1996

Herb Gdańska – jeden z symboli miejskich Gdańska. Występuje w dwóch postaciach: herbu Miasta Gdańska i Herbu Wielkiego Miasta Gdańska (z trzymaczami i dewizą).

Wygląd i symbolika

Herb przedstawia na tarczy hiszpańskiej (z zaokrąglonym dołem), na czerwonym polu złotą koronę otwartą i dwa równoramienne srebrne krzyże w słup, niewchodzące w koronę.

Herb Wielki Miasta Gdańska posiada dodatkowo u bocznic tarczy dwa podtrzymujące ją złote lwy wspięte, zwrócone do siebie. U podstawy tarczy złota wstęga z czarno kreśloną łacińską dewizą „Nec temere, nec timide” (pol.: „Bez strachu, ale z rozwagą”, dosłownie: „Ani zuchwale, ani bojaźliwie”).

Historia

Do XIV wieku godłem używanym na większej pieczęci miejskiej był żaglowy statek typu koga. Wysoko nad dziobem statku widnieje siedmioramienna gwiazda. Najstarsze zachowane do dziś przedstawienie tego herbu pochodzi z 1299. Na przełomie XIV i XV wieku kogę zastąpił na pieczęciach nowszy typ statku – holk.

Do połowy XV wieku używanym przez miasto herbem były także dwa białe krzyże równoramienne ustawione w słup na czerwonym polu. Herb ten umieszczony był na chorągwi miasta Gdańska zdobytej pod Grunwaldem w 1410 roku i opisanej przez Jana Długosza w Banderia Prutenorum. Pojawia się też jako banner na pieczęciach z holkiem. Podobnie jak herb Elbląga i herb Królewca wywodzi się z flagi hanzeatyckiej, gdzie krzyże prawdopodobnie oznaczały związek miasta z zakonem krzyżackim.

W czasie wojny trzynastoletniej w 1457 roku został nadany miastu przez Kazimierza IV Jagiellończyka zmieniony herb przedstawiający dwa krzyże i złotą koronę. Po raz pierwszy w tej formie pojawia się na pieczęci sygnetowej przy dokumencie z 25 maja 1457 roku.

Na pieczęci wydanej w 1457 przy herbie pojawiły się także stojące lwy.

• 
  Pieczęć większa Gdańska z kogą, 1380 rok.
• 
  Rekonstrukcja XIV-wiecznej kogi z bannerami hanzeatyckimi.
• 
  Historyczna flaga hanzeatycka Gdańska
• 
  Chorągiew miasta Gdańska zdobyta pod Grunwaldem w 1410 r. według Banderia Prutenorum
• 
  Pieczęć większa Gdańska z holkiem w XV wieku.
• 
  Pieczęć sygnetowa miasta z herbem z koroną, 1457
• 
  Fantazyjny herb Gdańska w herbarzu Johanna Siebmachera z 1605 (drugi z prawej w czwartym rzędzie).
• 
  Herb Gdańska z lwami z czasów Rzeczypospolitej, 1687
• 
  Strona z herbarza Otto Huppa, 1896

Herb Gdańska w heraldyce

Herb Gdańska, lub godła herbu Gdańska występują w kilku szlacheckich herbach rosyjskich, m.in. hrabiów Szeremetiewów, rodu Łodiginów, Konownicynów i Nieplujewów. Są to prawdopodobnie udostojnienia herbów nadane za udział w walkach o Gdańsk, w 1734, 1807 i 1813. W przypadku herbu Szeremetiewów i Konownicynów herb Gdańska nawiązuje do legendarnego pochodzenia rodu od wodza jednego z pruskich plemion. Korona i krzyż kawalerski, występujące w herbie Lecha Wałęsy, nadanym z okazji odznaczenia go szwedzkim Królewskim Orderem Serafinów, mają zgodnie z intencją autora projektu, Adama Heymowskiego, nawiązywać do herbu Gdańska.

Herb Gdańska występuje naturalnie w godłach, odznakach i herbach wielu gdańskich szkół, instytucji i firm, także w herbie historycznej dzielnicy miasta, dawniej osobnej miejscowości, Oliwy.

Pieczęć Miasta Gdańska

Pieczęć urzędowa Miasta Gdańska przedstawia herb Miasta Gdańska w okrągłym środkowym polu oraz napis w otoku: "Miasto Gdańsk". Średnica pieczęci to 62 milimetry.

Galeria

• 
  Herb na Hali Targowej.
• 
  Herb na Bramie Złotej.
• 
  Herb na Bramie Stągiewnej, po prawej stronie.
• 
  Herb na Bramie Nizinnej.
• 
  Herb Gdańska na detalu Bramy Mariackiej wraz z herbem Prus Królewskich, które zostały przedstawione w formie uniżonej względem herbu Polski.
• 
  Herb wielki nad wejściem do Ratusza Głównego Miasta.
• 
  Herb wielki na Wielkiej Zbrojowni.
• 
  Herb wielki na Bramie Zielonej.
• 
  Herb wielki na Brama Wyżynna, po prawej stronie.
• 
  Gdański herb w logo Stoczni Gdańskiej
• 
  Herb wielki w Hala Olivia.

Zobacz też

• Flaga Gdańska

Linki zewnętrzne

• historia herbu gdańskiego. gdansk.pl. [zarchiwizowane z tego adresu (2013-06-10)].