Herbarz (heraldyka)

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
Ten artykuł dotyczy rodzaju dzieła heraldycznego. Zobacz też: inne znaczenia tego słowa.
Jedna ze stron najstarszego znanego herbarza polskiego, Insignia seu clenodia Regis et Regni Poloniae z lat 1464–1480, autorstwa Jana Długosza.

Herbarz – dzieło zawierające zbiór herbów, ich opisy i rodowody herbownych[1], klasyfikowane głównie jako gatunek piśmiennictwa historycznego[2]. Informacje w herbarzach najczęściej uporządkowane są alfabetycznie, choć starsze dzieła zwykle nie przestrzegały tej reguły[3]. W Polsce za twórców tej formy pisarskiej, uznawany jest średniowieczny historyk - Jan Długosz i renesansowy pisarz, poeta - Bartosz Paprocki[2].

Historia[edytuj | edytuj kod]

Pierwszymi herbarzami były role herbowe sporządzane od XIII w. z okazji turniejów rycerskich jako pomoc w identyfikacji uczestników i poprawności używanych przez nich herbów. Kolejną formą herbarza, zwłaszcza w zachodniej Europie były urzędowe spisy sporządzane z okazji lustracji dóbr dla celów skarbowych, ozdabiane od XV w. również wizerunkami herbów.

W Polsce rolę tę pełnią rekognicjarze poborowe z wyciśniętymi pieczęciami szlachty danej ziemi. Później pojawiły się herbarze sporządzane w trakcie specjalnych lustracji przeprowadzanych przez heroldów, dla sprawdzenia legalności i poprawności używania herbów. Jednym z najstarszych europejskich herbarzy jest Herbarz Geldrii powstały ok. 1369 r. i uzupełniany do XV w., w którym znajdują się również polskie herby. Pierwszym znanym polskim herbarzem są pochodzące z XV wieku Insignia seu clenodia Regis et Regni Poloniae Jana Długosza[4]. Określenie Herbarz używa się też do spisów genealogicznych osób, usystematyzowanych nazwiskami, wraz z informacjami o przynależności herbowej.

Wizerunki herbów rycerskich w herbarzu Złotego Runa, z pierwszej połowy XVI wieku.

Spis herbarzy polskich i z Polską związanych[edytuj | edytuj kod]

Strona tytułowa herbarza z heraldycznej wizytacji, Ulster (1602)
  1. Jean de Saint-Remy „Armorial de l'Europe et de la Toison d'or” (pol. Herbarz Złotego Runa) 1425-1466; część dot. Polski z l. 1434-1435[5]
  2. Codex Bergshammar”; część dot. herbów polskich z l. 1434-1436[6]
  3. Jan DługoszInsignia seu clenodia Regis et Regni Poloniae” spisany w latach 1464–1480[4],
  4. Bartosz Paprocki Gniazdo cnoty – Kraków, 1578.
  5. Bartosz Paprocki Herby rycerstwa polskiego – Kraków, 1584.
  6. Bartosz Paprocki Herby rycerstwa polskiego – Kraków, 1858.
  7. Szymon Okolski Orbis Polonus – Kraków, 1641-1643. V. 1-3.
  8. Jan Karol Dachnowski Herby szlacheckie w ziemiach pruskich ok.1620, wyd.w oprac. Z. Pentka, Kórnik 1995
  9. Jan Karol Dachnowski Poczet możnego rycerstwa polskiego ok. 1634
  10. Wacław Potocki Poczet herbów szlachty Korony Polskiey i Wielkiego Xsięstwa Litewskiego – Krakow, 1696.
  11. Nobilis Polonie avitis equitum stemmatibus insignita, bellatrix Sarmatia gentilitiis heroum armis munita, dives aurea libertate Lechia patriis regum monilibus adornata - Kalisz, 1702 [1]
  12. Antoni Swach Herby Polskie - Poznań, 1705
  13. Ks. Kasper Niesiecki Herby i familie rycerskie tak w Koronie jako y w W.X.L. – Lwów, 1728.
  14. Ks. Kacper Niesiecki Korona polska – Lwów, 1728-1743.
  15. Stanisław Józef Duńczewski Herbarz wielu domów Korony Polskiej i W. X. Litewskiego i t. d. przez Stanisława Józefa a Dyneburg Duńczewskiego, 1757
  16. Ks. Benedykt Chmielowski Zbiór krótki herbów polskich, oraz wsławionych cnotą i naukami Polaków – Warszawa, 1763.
  17. Wojciech Wielądko, Heraldyka, czyli opisanie herbów, w jakim który jest kształcie oraz familie rodowitej szlachty polskiej i W. Ks. Litewskiego z ich herbami, t. 1-5 - Warszawa 1792-1798.
  18. Leonhard Dorst:Schlesisches Wappenbuch oder die Wappen des Adels im souverainen Herzogthum Schlesien, der Grafschaft Glatz und der Oberlausitz, t. 1-3, Görlitz 1842-1849 wersja elektroniczna w Śląskiej Bibliotece Cyfrowej
  19. Nikołaj Pawliszczew, Herbarz rodzin szlacheckich Królestwa Polskiego najwyżej zatwierdzony, t. 1-2. - Warszawa 1853
  20. Poczet szlachty galicyjskiej i bukowińskiej, Lwów, 1857, reprint: KAW, Kraków, 198
  21. Adam Amilkar Kosiński Przewodnik heraldyczny: Monografie kilkudziesięciu znakomitych rodzin, spis rodzin senatorskich i tytuły honorowe posiadających – Kraków 1877
  22. Ignacy Kapica Milewski Herbarz Ignacego Kapicy Milewskiego, dopełnienie Niesieckiego – Kraków, 1870.
  23. Ks. Wojciech Wijuk Kojałowicz S.J. herbarz W. X. Litewskiego – Kraków 1897
  24. Adam Boniecki Herbarz polski, T. 1-17 + dodatek – Warszawa 1899-1913 (nieukończony).
  25. Seweryn Uruski Rodzina. Herbarz szlachty polskiej, t. 1-15 – Warszawa 1904-1938 (nieukończony).
  26. Zbigniew Leszczyc Herby szlachty polskiej – Lwów 1908
  27. Zbigniew Leszczyc Herby szlachty polskiej – Londyn 1990 w opr. M.Paszkiewicza i J.Kulczyckiego
  28. Wiktor Wittyg, Stanisław Dziadulewicz Nieznana szlachta polska i jej herby – Kraków 1908
  29. Tablice odmian herbowych – nakł. Juliusz hr. Ostrowski – Warszawa 1909
  30. Juliusz Karol Ostrowski Księga herbowa rodów polskich – Warszawa 1897
  31. Emilian von Zernicki-Szeliga Der Polnische Adel und die demselben hinzugetretenen andersländischen Adelsfamilien, Verlag von Henri Strand, Hamburg 1900.
  32. Emilian von Zernicki-Szeliga Die Polnichen Stammwappen ihre Geschichte und ihre Sagen, Hamburg, 1904
  33. Franciszek Piekosiński: Herbarz szlachty prowincyi witebskiej, Kraków, Herold polski, 1899
  34. Franciszek Piekosiński: Poczet rodów szlachty polskiej wieków średnich. Rocznik Towarzystwa Heraldycznego we Lwowie. Tom II. Lwów 1911.
  35. Ludwik Korwin-Piotrowski: Ormiańskie rody szlacheckie, Kraków 1934,
  36. dr Stefan J. Starykoń Kasprzycki - „Polska Encyklopedia Szlachecka”, t. 1-12 - Warszawa 1936–1939.
  37. Szymon Konarski Szlachta kalwińska w Polsce - Warszawa 1936
  38. Szymon Konarski Armorial de la noblesse polonaise titrée, Paris, 1958;
  39. Władysław Pulnarowicz Rycerstwo Polskie Podkarpacia – Przemyśl 1937
  40. Almanach szlachecki, pod redakcją S. Starykoń-Kasprzyckiego – Warszawa 1939 (nieukończony)
  41. Sławomir Górzyński, Jerzy Kochanowski Herby szlachty polskiej – Warszawa 1990
  42. Józef Szymański Herbarz średniowiecznego rycerstwa polskiego – Warszawa 1993
  43. Józef Szymański Herbarz rycerstwa polskiego z XVI wieku Warszawa 2001
  44. Alfred Znamierowski Herbarz rodowy – Warszawa 2004
  45. Tadeusz Gajl Herby szlacheckie Rzeczypospolitej Obojga Narodów – Białystok 2003; ​ISBN 83-88595-12-1
  46. Tadeusz Gajl Herby szlacheckie Polski porozbiorowej – Pozkal 2005; ​ISBN 83-88595-98-9
  47. Andrzej Brzezina Winiarski Herby Szlachty Rzeczypospolitej – Warszawa, 2006; ​ISBN 83-89667-42-8
  48. Stanisław Dziadulewicz Herbarz rodów tatarskich w Polsce – Wilno 1929 (reprint WAiF. Warszawa 1986)
  49. Tadeusz Gajl Herbarz Polski od Średniowiecza do XX wieku - L&L, Gdańsk 2007; ​ISBN 978-83-60597-10-1
  50. Tadeusz Gajl: Herbarz polski od średniowiecza do XX wieku. Gdańsk: L&L, 2011. ISBN 978-83-60597-68-2.
  51. Stanisław Łoza Rodziny polskie pochodzenia cudzoziemskiego osiadłe w Warszawie z okolicach Warszawa: Wydawnictwo i Druk Zakładów Graficznych Galewski i Dau, 1934. Egzemplarz istnieje w Bibliotece Narodowej w Warszawie.
  52. Andrzej Brzezina Winiarski Herby Rzeczypospolitej – Archiwum Państwowe w Przemyślu, 2008-2009; ​ISBN 978-83-88172-28-1
  53. Piotr Nałęcz Małachowski ,,ZBIOR NAZWISK SZLACHTY z Opisem Herbów własnych Familiom zoftaiącym w Kroleftwie Polfkim, i Wielkim Xięstwie Litefwkim.” w LUBLINIE 1805. w Drukarni J. C. K. Mci u XX Trynitarzow.

Herbarze współcześnie działających organizacji monarchistycznych w Polsce[edytuj | edytuj kod]

  1. Aleksander Podolski, Księga herbowa Unii Polskich Ugrupowań Monarchistycznych, Wrocław 2010, ​ISBN 978-83-925702-3-3
  2. Leszek Wierzchowski, Sławomir Leonard Wysocki Herbarz. Nadania godności szlacheckich i arystokratycznych w Polsce 1992 - 1995. Wydawnictwo SAPIENTIA, Kraków 1996
  3. Bogusław Jerzy Tarnawa-Zajączkowski „Armoriał czyli poczet herbów, zbrojb, klejnotów zacnych polskich Rodów Rycerskich i Szlacheckich oraz możnych Familii Rycerskich i Szlacheckich Wielkiego Księstwa Litewskiego"

Herbarze obce i międzynarodowe[edytuj | edytuj kod]

  1. Almanach Gotajski, 1763 - 1944 jako Almanach de Gotha, od 1956 Genealogisches Handbuch des Adels rody panujące i arystokratyczne
  2. J.B.Rietstap Armoires general - prawie pełny zbiór herbów rodowych z całej Europy
  3. Deutsches Geschlechterbuch, 1889 - 1943 jako Genealogisches Handbuch bürgerlicher Familien, od 1956 jako Das Deutsche Geschlechterbuch - rodziny mieszczańskie i chłopskie z dawnych terenów Rzeszy.
  4. Johann Siebmachers Wappenbuch - rody szlacheckie dawnego Świętego Cesarstwa, wydawany od 1605.
  5. Burkes Peerage, Baronetage and Knightage - wydawane od 1826 (w 2004 107. wydanie) herbarz parów i baronetów Zjednoczonego Królestwa, ze spisem rycerzy, często z informacjami genealogicznymi.

Herbarze w Internecie[edytuj | edytuj kod]

Lista herbarzy w internecie, posortowanych od najstarszego do najnowszego
Autor Tytuł Alfabet Część Rok Opis p.
Jan Długosz Insignia seu clenodia Regis et Regni Poloniae
1464–1480
Wizerunki i opisy herbów. [7]
Ambrosius Marcus de Nissa Arma Regni Poloniae
1572 (ok.)
Wizerunki herbów. [8]
Bartosz Paprocki Herby rycerstwa polskiego (...)
1584
Wizerunki i opisy herbów. Rodziny szlacheckie. [9]
Jan Aleksander Gorczyn Kleynoty abo herby państwa y rycerstwa (...)
A-Z
1630
Wizerunki i opisy herbów. [10]
Stefan Kossecki Poczet herbów szlachty Korony Polskiey (...)
1789
Wizerunki i opisy herbów. [11]
Piotr Małachowski Zbior nazwisk szlachty z opisem herbow (...)
A-P
Tom I
1790
Rodziny szlacheckie. [12]
Piotr Małachowski Zbior nazwisk szlachty z opisem herbow (...)
R-Z
Tom II
1790
Opisy herbów. Rodziny szlacheckie. [13]
Kasper Niesiecki Herbarz polski
Tom I
1839
Wstęp. [14]
Kasper Niesiecki Herbarz polski
A-B
Tom II
1839
Wizerunki i opisy herbów. Rodziny szlacheckie. [15]
Kasper Niesiecki Herbarz polski
C-D
Tom III
1839
Wizerunki i opisy herbów. Rodziny szlacheckie. [16]
Kasper Niesiecki Herbarz polski
E-J
Tom IV
1839
Wizerunki i opisy herbów. Rodziny szlacheckie. [17]
Kasper Niesiecki Herbarz polski
K
Tom V
1840
Wizerunki i opisy herbów. Rodziny szlacheckie. [18]
Kasper Niesiecki Herbarz polski
L-N
Tom VI
1841
Wizerunki i opisy herbów. Rodziny szlacheckie. [19]
Kasper Niesiecki Herbarz polski
O-P
Tom VII
1841
Wizerunki i opisy herbów. Rodziny szlacheckie. [20]
Kasper Niesiecki Herbarz polski
R-S
Tom VIII
1841
Wizerunki i opisy herbów. Rodziny szlacheckie. [21]
Kasper Niesiecki Herbarz polski
T-W
Tom IX
1842
Wizerunki i opisy herbów. Rodziny szlacheckie. [22]
Kasper Niesiecki Herbarz polski
Z-Ż
Tom X
1845
Wizerunki i opisy herbów. Rodziny szlacheckie. [23]
Nikolaj Ivanovič Pavliščev Herbarz rodzin szlacheckich (...)
A-D
Cz. 1
1853
Wizerunki i opisy herbów. Rodziny szlacheckie. [24]
Nikolaj Ivanovič Pavliščev Herbarz rodzin szlacheckich (...)
E-J
Cz. 2
1853
Wizerunki i opisy herbów. Rodziny szlacheckie.
Hipolit Stupnicki Herbarz polski i imionospis zasłużonych (...)
A-J
Tom I
1855
Wizerunki i opisy herbów. Rodziny szlacheckie. [25]
Hipolit Stupnicki Herbarz polski i imionospis zasłużonych (...)
K-P
Tom II
1859
Wizerunki i opisy herbów. Rodziny szlacheckie.
Hipolit Stupnicki Herbarz polski i imionospis zasłużonych (...)
R-Ż
Tom III
1862
Wizerunki i opisy herbów. Rodziny szlacheckie.
Ignacy Kapica Milewski Herbarz Ignacego Kapicy Milewskiego (...)
A-Z
1870
Dopełnienie Niesieckiego. Rodziny szlacheckie.
Kazimierz Czarniecki Herbarz polski podłóg Niesieckiego (...)
A-K
Tom I
1881
Wizerunki i opisy herbów. Rodziny szlacheckie.
Kazimierz Czarniecki Herbarz polski podłóg Niesieckiego (...)
L-O
Tom II
1881
Rodziny szlacheckie.
Juliusz Ostrowski Księga herbowa rodów polskich
A-S
Cz. 1
1897
Wizerunki herbów.
Juliusz Ostrowski Księga herbowa rodów polskich
A-S
Cz. 2
1898
Opisy herbów. [26]
Adam Boniecki Herbarz polski
A-B
Tom I
1899
Rodziny szlacheckie.
Adam Boniecki Herbarz polski
B-C
Tom II
1900
Rodziny szlacheckie.
Adam Boniecki Herbarz polski
C
Tom III
1900
Rodziny szlacheckie.
Adam Boniecki Herbarz polski
C-D
Tom IV
1901
Rodziny szlacheckie.
Adam Boniecki Herbarz polski
D-G
Tom V
1902
Rodziny szlacheckie.
Adam Boniecki Herbarz polski
G
Tom VI
1903
Rodziny szlacheckie.
Adam Boniecki Herbarz polski
G-H
Tom VII
1904
Rodziny szlacheckie.
Adam Boniecki Herbarz polski
H-J
Tom VIII
1905
Rodziny szlacheckie.
Adam Boniecki Herbarz polski
J-K
Tom IX
1906
Rodziny szlacheckie.
Adam Boniecki Herbarz polski
K
Tom X
1907
Rodziny szlacheckie.
Adam Boniecki Herbarz polski
K
Tom XI
1907
Rodziny szlacheckie.
Adam Boniecki Herbarz polski
K
Tom XII
1908
Rodziny szlacheckie.
Adam Boniecki Herbarz polski
K-L
Tom XIII
1909
Rodziny szlacheckie.
Adam Boniecki Herbarz polski
L
Tom XIV
1911
Rodziny szlacheckie.
Adam Boniecki i Artur Reiski Herbarz polski
L-Ł
Tom XV
1912
Rodziny szlacheckie.
Adam Boniecki i Artur Reiski Herbarz polski
Ł-M
Tom XVI
1913
Rodziny szlacheckie.
Kazimierz Pułaski Kronika polskich rodów szlacheckich (...)
A-Ż
1911
Rodziny szlacheckie.
Zbigniew Leszczyc Herby szlachty polskiej
A-M
Tom I
1908
Opisy herbów.
Zbigniew Leszczyc Herby szlachty polskiej
N-Z
Tom II
1908
Wizerunki i opisy herbów.
Wiktor Wittyg Nieznana szlachta polska i jej herby
A-Ż
1912
Rodziny szlacheckie. Wizerunki herbów własnych.
Seweryn Uruski Rodzina. Herbarz szlachty polskiej
P
Tom XIV
1917
Rodziny szlacheckie i opisy ich herbów.

Herbarze online[edytuj | edytuj kod]

  1. Herbarz szlachty litwińskiej – internetowy herbarz rodów litewskich. (pol.), (ang.), (ros.), (biał.)
  2. Herbarz polski – internetowy herbarz rodów rzeczpospolitej. (pol.), (ang.)
  3. Genealogia okiem – wyszukiwarka herbów rodów rzeczpospolitej. (pol.)
  4. Wappenwiki – wyszukiwarka herbów rodów europejskich. (ang.)
  5. European Heraldry – internetowy herbarz rodów europejskich. (ang.)
  6. Héraldique européenne – internetowy herbarz rodów europejskich. (fr.)

Zobacz też[edytuj | edytuj kod]

Przypisy[edytuj | edytuj kod]

  1. Herbarz, sjp.pwn.pl [dostęp 2021-06-09] (pol.).
  2. a b Agnieszka Tułowiecka, HERBARZE I QUASI-HERBARZE.
  3. Herbarz herbarzowi nierówny, kimonibyli.pl, 27 kwietnia 2017 [dostęp 2021-06-09] (pol.).
  4. a b Celichowski 1885 ↓.
  5. Nadolski, A., Uroczysty strój rycerski królów polskich w XIV-XV wieku, Kwartalnik Historii Kultury Materialnej 21/2 (1973) s. 305-313
  6. Heymowski, A., Herby polskie w sztokholmskim Codex Bergshammar, St. Źródł. 12 (1967) s. 73-111
  7. Jan Długosz, Insignia seu Clenodia Regis et Regni Poloniae. Z kodeksu kórnickiego, wydał dr. Z. Celichowski, Zygmunt Celichowski, Poznań: Biblioteka Kórnicka, 1885, s. 27 [dostęp 2021-06-14] (pol.).
  8. Ambrosius Marcus de Nissa, Arma Regni Poloniae, [1572?], s. 161 [dostęp 2021-05-23].
  9. Bartosz Paprocki, Herby rycerstwa polskiego przez Bartosza Paprockiego zebrane i wydane r. p. 1584; wydanie Kazimierza Józefa Turowskiego. Kazimierz Józef Turowski, wbc.poznan.pl, Kraków 1584, s. 741 [dostęp 2021-05-22].
  10. Jan Aleksander Gorczyn, Kleynoty abo herby państwa y rycerstwa powiatow y miast głownych Korony Polskiey y W. X. L. według obiecadła dla pamięci łacnieyszey położone, Kraków: Drukarnia Alexandra Dymowskiego, 1630, s. 52 [dostęp 2021-06-18] (pol.).
  11. Stefan Kossecki, Poczet herbów szlachty Korony Polskiey y W. Xięstwa Litewskieg. Gniazdo y perspektywa staroświeckiey cnoty, starożytności domów y rodowitości familiey, z Potockiego y innych przepisany przez Stephana Rawicza Kosseckiego w Leszniańskich Szkołach, Leszno 1789, s. 1277.
  12. Piotr Małachowski, Zbior Nazwisk Szlachty z Opisem Herbow własnych Familiom zostaiącym w Krolestwie Polskim, i Wielkim Xięstwie Litewskim, t. I, Łuck: Drukarnia Dominikanów, 1790, s. 159 [dostęp 2021-06-18].
  13. Piotr Małachowski, Zbior Nazwisk Szlachty z Opisem Herbow własnych Familiom zostaiącym w Krolestwie Polskim, i Wielkim Xięstwie Litewskim, t. II, Łuck: Drukarnia Dominikanów, 1790, s. 158 [dostęp 2021-06-18].
  14. Kasper Niesiecki, Powiększony dodatkami z poźniejszych autorów rękopismów, dowodów, urzędowych i wydany przez Jana Nep. Bobrowicza, Jan Nepomucen Bobrowicz, t. I, Lipsk: Breitkopf i Haertel, 1839, s. 604 [dostęp 2021-05-22].
  15. Kasper Niesiecki, Powiększony dodatkami z poźniejszych autorów rękopismów, dowodów, urzędowych i wydany przez Jana Nep. Bobrowicza, Jan Nepomucen Bobrowicz, t. II, Lipsk: Breitkopf i Haertel, 1839, s. 389 [dostęp 2021-05-22].
  16. Kasper Niesiecki, Powiększony dodatkami z poźniejszych autorów rękopismów, dowodów, urzędowych i wydany przez Jana Nep. Bobrowicza, Jan Nepomucen Bobrowicz, t. III, Lipsk: Breitkopf i Haertel, 1839, s. 476 [dostęp 2021-05-22].
  17. Kasper Niesiecki, Powiększony dodatkami z poźniejszych autorów rękopismów, dowodów, urzędowych i wydany przez Jana Nep. Bobrowicza, Jan Nepomucen Bobrowicz, t. IV, Lipsk: Breitkopf i Haertel, 1839, s. 521 [dostęp 2021-05-22].
  18. Kasper Niesiecki, Powiększony dodatkami z poźniejszych autorów rękopismów, dowodów, urzędowych i wydany przez Jana Nep. Bobrowicza, Jan Nepomucen Bobrowicz, t. V, Lipsk: Breitkopf i Haertel, 1840, s. 479 [dostęp 2021-05-22].
  19. Kasper Niesiecki, Powiększony dodatkami z poźniejszych autorów rękopismów, dowodów, urzędowych i wydany przez Jana Nep. Bobrowicza, Jan Nepomucen Bobrowicz, t. VI, Lipsk: Breitkopf i Haertel, 1841, s. 591 [dostęp 2021-05-22].
  20. Kasper Niesiecki, Powiększony dodatkami z poźniejszych autorów rękopismów, dowodów, urzędowych i wydany przez Jana Nep. Bobrowicza, Jan Nepomucen Bobrowicz, t. VII, Lipsk: Breitkopf i Haertel, 1841, s. 585 [dostęp 2021-05-22].
  21. Kasper Niesiecki, Powiększony dodatkami z poźniejszych autorów rękopismów, dowodów, urzędowych i wydany przez Jana Nep. Bobrowicza, Jan Nepomucen Bobrowicz, t. VIII, Lipsk: Breitkopf i Haertel, 1841, s. 655 [dostęp 2021-05-22].
  22. Kasper Niesiecki, Powiększony dodatkami z poźniejszych autorów rękopismów, dowodów, urzędowych i wydany przez Jana Nep. Bobrowicza, Jan Nepomucen Bobrowicz, t. IX, Lipsk: Breitkopf i Haertel, 1842, s. 471 [dostęp 2021-05-22].
  23. Kasper Niesiecki, Powiększony dodatkami z poźniejszych autorów rękopismów, dowodów, urzędowych i wydany przez Jana Nep. Bobrowicza, Jan Nepomucen Bobrowicz, t. X, Lipsk: Breitkopf i Haertel, 1845, s. 719 [dostęp 2021-05-22].
  24. Pavliščev Nikolaj Ivanovič, Herbarz rodzin szlacheckich Królestwa Polskiego najwyżej zatwierdzony., t. I, Warszawa: S. Orgelbrand, 1853, s. 127 [dostęp 2021-05-22].
  25. Hipolit Stupnicki, Herbarz polski i imionospis zasłużonych w Polsce ludzi wszystkich stanów i czasów: ułożony porządkiem alfabetycznym na podstawie Herbarza Niesieckiego i manuskryptów, t. I, Lwów: K. Piller, 1855, s. 248 [dostęp 2021-05-22] (pol.).
  26. Juliusz Karol Ostrowski, Księga herbowa rodów polskich, Cz. II, Księgarnia Antykwarska B. Bolcewicza, 1906, s. 388 [dostęp 2021-04-03].

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]

  • Zygmunt Celichowski: Jan Długosz, „Insignia seu clenodia regis et regni Poloniae. Z kodeksu kórnickiego.”. Poznań: Zygmunt Celichowski, 1885.