Hericium

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Soplówka
Ilustracja
Soplówka jodłowa (Hericium alpestre)
Systematyka
Domena eukarionty
Królestwo grzyby
Typ podstawczaki
Klasa pieczarniaki
Rząd gołąbkowce
Rodzina soplówkowate
Rodzaj soplówka
Nazwa systematyczna
Hericium Adans. ex Pers.
Neues Mag. Bot. 1: 109 (1794)
Typ nomenklatoryczny
Hericium coralloides (Scop.) Pers.
Soplówka jeżowata (Hericium erinaceus)

Hericium Pers. (soplówka) – rodzaj grzybów z rodziny soplówkowatych (Hericiaceae)[1].

Charakterystyka[edytuj]

Saprotrofy lub słabe pasożyty rozwijające się w drewnie (powodując białą zgniliznę) i owocnikujące na jego powierzchni. Owocniki w postaci zwartej kępki długich kolców, niekiedy rozgałęzionych, nie posiadają kapelusza. Miąższ elastyczny, brudnobiały. Wysyp zarodników biały, amyloidalny. Zarodniki nieco okrągławe lub eliptyczne, od gładkich do kropkowatych, bez pory rostkowej[2].

Systematyka i nazewnictwo[edytuj]

Pozycja w klasyfikacji według Index Fungorum

Hericiaceae, Russulales, Incertae sedis, Agaricomycetes, Agaricomycotina, Basidiomycota, Fungi[1].

Taksonomia

Rodzaj ten został pierwotnie (poprawnie według kodeksu ICN) zdiagnozowany jako Martela przez Michela Adansona w drugim tomie „Familles des plantes” z 1763 r[3]. Prawdopodobnie o ten sam takson chodziło Giovanniemu Scopoli w 1772, kiedy opisał rodzaj Manina i zaliczył do niego 7 gatunków: Manina cauliflora, M. columnaris, M. cordiformis, M. crispa, M. flagellum, M. muscoides i M. ramosissima[4]. Nazwy Hericium po raz pierwszy użył Christiaan Persoon w 1794. Zaliczono wtedy do niego jeden gatunek, Hericium coralloides[5]. W 1797 Persoon zalicza do tego rodzaju 10 gatunków: H. clathroides, H. coralloides, H. abietinum, H. flagellum, H. nudicaule, H. muscoides, H. caput-medusae, H. erinaceus, H. hystrix i H. echinus (większość z nich jest dziś klasyfikowana jako dwa gatunki)[6]. Elias Fries w pracy zatwierdzającej – „Systema mycologicum” z 1821 – odmówił rangi tego taksonu i opisał go jako ówczesne plemię Merisma w rodzaju Hydnum[7]. Do początku XX. wieku opisano kilkadziesiąt odrębnych gatunków należących do tego rodzaju, obecnie wiele z nich zostało utożsamionych z dwoma: H. coralloides i H. erinaceus, a kilkanaście nie zostało zweryfikowanych obecnie. Howard Banker w 1912 opublikował wyniki badań nad taksonomią rodzaju Manina, w których wykazywał potrzebę przywrócenia tego opisanego w 1772 rodzaju, zaś Hericium i Medusina uznał za późniejsze synonimy. Oprócz podanych przez Scopoliego gatunków Manina flagellum i M. cordiformis, zaliczył do tego rodzaju także M. caput-ursi, M. coralloides i M. schiedermayeri[8].

Synonimy[9]

Dryodon Quél. ex P. Karst., Friesites P. Karst., Hericium Fr., Hericius Juss., Manina Scop. ex Banker, Martela Adans., Martella Endl., Medusina Chevall.

Nazwa polska

Nazwę polską – soplówka – podali Barbara Gumińska i Władysław Wojewoda w 1968 (wcześniej niektóre gatunki zwano kolczakami)[10].

Gatunki[edytuj]

Wykaz gatunków (nazwy naukowe) na podstawie Index Fungorum. Uwzględniono tylko gatunki zweryfikowane o potwierdzonym statusie[14]. Nazwy polskie według Władysława Wojewody[10].

Przypisy

  1. a b Index Fungorum (ang.). [dostęp 2013-03-05].
  2. Ewald Gerhardt: Grzyby – wielki ilustrowany przewodnik. Warszawa: Bauer-Weltbild Media, 2006, s. 572. ISBN 83-7404-513-2.
  3. M. Adanson: Familles des plantes. T. II. 1763, s. 5.
  4. G.A. Scopoli: Dissertationes ad scientiam naturalem pertinentes. 1772.
  5. C.H. Persoon. Neuer Versuch einer systematischen Eintheilung der Schwamme. „Neues Magazin für die Botanik”, s. 109, 1794 (niem.). 
  6. C.H. Persoon: Commentatio de Fungis Clavaeformibus. 1797, s. 23-28.
  7. E.M. Fries: Systema mycologicum. T. I. 1821, s. 71, 408-410.
  8. H.J. Banker. Type studies in the Hydnaceae – I. The genus Manina. „Mycologia”. 4, s. 271-278, 1912 (ang.). 
  9. Species Fungorum (ang.). [dostęp 2013-04-15].
  10. a b Władysław Wojewoda: Checklist of Polish Larger Basidiomycetes. Krytyczna lista wielkoowocnikowych grzybów podstawkowych Polski. Kraków: W. Szafer Institute of Botany, Polish Academy of Sciences, 2003, s. 297. ISBN 83-89648-09-1.
  11. W. Wojewoda podał tę nazwę dla synonimu Hericium flagellum
  12. W. Wojewoda podaje tę nazwę dla synonimu Creolophus cirhatus
  13. Inni autorzy, m.in. Persoon (1801), Wojewoda (2003), MycoBank (2013) i inni współcześni, uznają go za synonim H. coralloides;
  14. Index Fungorum (gatunki) (ang.). [dostęp 2013-09-20].