Hideyoshi Toyotomi

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Hideyoshi Toyotomi
豊臣 秀吉
Toyotomi hideyoshi.jpg
Taikō
Okres panowania od 1582
do 1598
Poprzednik Nobunaga Oda
Następca Ieyasu Tokugawa
Dane biograficzne
Urodziny 2 lutego 1536
lub 17 marca 1537
Śmierć 18 września 1598

Hideyoshi Toyotomi (jap. 豊臣 秀吉 Toyotomi Hideyoshi?, ur. 2 lutego 1536 lub 17 marca 1537, zm. 18 września 1598)japoński przywódca polityczny i militarny z okresu Azuchi-Momoyama. Jedna z najważniejszych postaci w historii tego kraju. Drugi z „trzech zjednoczycieli państwa” (przed nim był Nobunaga Oda, a po nim Ieyasu Tokugawa)[1].

Wielokrotnie w ciągu życia zmieniał nazwiska. Od 1573 r. jako Hideyoshi Hashiba, najbardziej znane nazwisko Toyotomi przyjął pod koniec życia. W 1585 r. został nominowany regentem (kampaku), a rok później głównym ministrem (dajō-daijin)[2]. W 1591 r. (lub 1592) przekazał władzę swojemu siostrzeńcowi, Hidetsugu, a siebie zaczął nazywać taikō[a]. Był to tytuł odnoszący się do byłych regentów[3]. Nigdy natomiast nie nosił tytułu sioguna.[4]

Lata w służbie Nobunagi Ody[edytuj | edytuj kod]

O jego życiu przed 1570 r. wiadomo niewiele. Według tradycji, urodził się w wiosce Nakamura (historyczna prowincja Owari) jako syn rolnika. W wieku piętnastu lat miał wyruszyć z rodzinnego domu. Następnie służył kilku możnowładcom, aż powrócił w rodzinne strony, aby robić karierę w armii Nobunagi Ody. Dzięki niebywałym zdolnościom przywódczym, szybko stał się jednym z najważniejszych ludzi w obozie człowieka, który zapoczątkował zjednoczenie kraju. Wsławił się przede wszystkim walkami z armią klanów Asai i Asakura na północ od prowincji Mino, Takeda na równinie Kantō i Mōri na zachodzie Honsiu.

Samodzielne rządy (1582–1598)[edytuj | edytuj kod]

Po śmierci Nobunagi w 1582 r. Toyotomi pokonał pod Yamazaki armię jego zdrajcy, Mitsuhide Akechiego. Potem konsekwentnie usuwał z drogi do suwerennej władzy wszystkich oponentów. W 1584 r. w bitwie pod Shizugatake zwyciężył wojska Katsuie Shibaty (po przegranej bitwie popełnił samobójstwo). Wkrótce też podbił wszystkie cztery prowincje na Sikoku. W sierpniu cesarz nadał mu tytuł regenta kampaku.

Od tego momentu na drodze do kontroli nad całym krajem stały jeszcze dwa bardzo silne klany: Shimazu na Kiusiu i Hōjō w okolicy dzisiejszego Tokio. Pierwszy z nich usunął Hideyoshi w 1585 r. Jego licząca 120 tys. armia zmusiła Shimazu do podporządkowania się i wycofania do trzech prowincji: Satsuma, Osumi i Hyūga. Większą część ziem nadał swoim generałom (była to jego wypróbowana strategia na pacyfikowanie zdobytych terenów).

Ziemie klanu Hōjō zostały podbite dopiero w 1590 r. W sierpniu tego samego roku daimyō ostatniego z niezależnych rodów popełnił samobójstwo w zamku Odawara obleganym przez wojska Ieyasu Tokugawy, który walczył u boku Hideyoshiego w zamian za nadanie prowincji Mikawa i Tōtomi. Od tej chwili Toyotomi przez swych wasali sprawował władzę nad wszystkimi wyspami (oczywiście poza Hokkaido, które Japończycy kolonizowali od XIX wieku).

W 1590 r. Hideyoshi był zaprzątnięty kolejnymi podbojami. Ponoć pod koniec życia stał się niesamowicie pyszny i chciał sobie zapewnić boską cześć. Zapragnął podboju Korei, a potem Chin, co też szybko zaczął realizować. Jedna z teorii głosi, że wysyłając wojska feudalnych władców (daimyō) na kontynent, chciał osłabić wewnętrzną opozycję.

Początkowo najeźdźcy odnosili wielkie sukcesy. W maju Japończycy zajęli Seul, w czerwcu – Pjongjang. Z czasem jednak wojna zaczęła się przeciągać, a wojska japońskie – wycofywać się. Szczególnie dokuczał brak kontaktu z Japonią, odcięty przez koreańską flotę pod dowództwem admirała Yi Sun Shina. Swoje wojska do Korei wprowadziła także dynastia Ming, poproszona o pomoc przez Koreę, co zmusiło Hideyoshiego latem 1591 r. do negocjowania zawieszenia broni. Ponoć domagał się od Chińczyków cesarskiej córki za żonę. Ostatecznie zachował niewielkie tereny na południowym krańcu półwyspu.

Kolejna próba podboju Korei zakończyła się poniżającą klęską japońskiej floty pod Myeongnyang, gdzie 16 okrętów obrońców dało sobie radę ze 133 jednostkami Toyotomiego.

Ostatnie lata jego życia upłynęły na próbach zapewnienia bezpiecznej przyszłości swojemu narodzonemu w 1593 r. synowi, Hideyoriemu. Nie udało się to jednak pomimo utworzenia w 1598 r. Rady Regencyjnej, składającej się z pięciu najpotężniejszych (poza taikō) ludzi: Ieyasu Tokugawy, Toshi'ie Maedy, Terumoto Mōriego, Hideie Ukity, Kagekatsu Uesugiego.

Po śmierci Toyotomiego w tym samym roku rozpoczęła się ostatnia już w okresie sengoku wojna domowa, w czasie której Hideyori został zabity. Władzę ostatecznie przejął Ieyasu Tokugawa, założyciel dynastii siogunów, którzy rządzili krajem do przewrotu, który został nazwany restauracją Meiji w 1868 r.

Został ubóstwiony jako kami, poświęcona jest mu świątynia w Kioto, Toyokuni Jinja. Obok niej znajduje się Mimizuka, kopiec grobowy zawierając ponad 38 tys. nosów obciętych zabitym Koreańczykom przez wojska japońskie.

Reformy Toyotomiego[edytuj | edytuj kod]

Poza toczeniem zwycięskich wojen, Toyotomi zapisał się w historii jako wielki reformator. Nałożył między innymi na daimyō podatek zależny nie od powierzchni ziemi uprawnej, ale od rocznej wartości plonów mierzonych ilością koku (ok. 180 l) ryżu. Stale prowadzono też akcję rozbrajania chłopów i mnichów – od tej pory broń mogli posiadać jedynie samuraje (wielkie polowanie na miecze).[5]. Jego edykty tworzyły bariery, które bardzo utrudniały przejście z klasy np. kupców do samurajów. Odbieranie ziemi wrogom i nadawanie wiernym wasalom miało służyć utrzymaniu supremacji i stabilizacji politycznej kraju. Znany ze swojego zamiłowania do herbaty upowszechnił ceremoniał picia herbaty, objeżdżając kraj z przenośnym pawilonem herbacianym nakrytym złotym liściem [5].

Prześladowania chrześcijan[edytuj | edytuj kod]

W czasach rządów Toyotomiego prześladowano wyznawców wiary chrześcijańskiej. W tym też okresie, na podstawie wydanego w 1587 roku dekretu, podjęto działania doprowadzające do eksterminacji chrześcijan. Z wydarzeniami tymi związana jest sprawa mordu na Męczennikach z Nagasaki (od roku 1969 wymienianych w litanii do Wszystkich Świętych).

Przypisy

  1. J.W. Hall: Japonia od czasów najdawniejszych do dzisiaj. Warszawa: Państwowy Instytut Wydawniczy, 1979, s. 121. ISBN 83-06-00205-9.
  2. .H.P. Mason, J.G. Caiger, A History of Japan, Charles E. Tuttle Company, Inc. Tokyo 1977, str. 146
  3. Kenkyusha's New Japanese-English Dictionary, str. 1707
  4. R.H.P. Mason, J.G. Caiger, A History of Japan, Charles E. Tuttle Company, Inc. Tokyo 1977, str. 146
  5. 5,0 5,1 Georgina Wilson-Powell. Kyoto. „Lonely Planet Traveller”, s. 50, listopad/grudzień 2013. Lonely Planet. ISSN 2306-6547. 

Uwagi

  1. Słowniki japońskie kojarzą ten tytuł jednoznacznie z osobą Hideyoshiego, podając jego nazwisko jako jedno ze znaczeń.

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]

  • Achmed Iskendrow – Toyotomi Hideyoshi, PIW 1991
  • Mary Elizabeth Berry – Hideyoshi
  • Jolanta Tubielewicz, Historia Japonii, Zakład Narodowy im. Ossolińskich – Wydawnictwo, Wrocław 1984, ISBN 83-04-01486-6
  • R.H.P. Mason, J.G. Caiger, A History of Japan, Charles E. Tuttle Company, Inc. Tokyo 1977, ISBN 978-0-8048-2097-4
  • Nihon-no rekishi, Kabushiki-gaisha Shogakukan, Tokyo 1974
  • Kenkyusha's New Japanese-English Dictionary, Kenkyusha Limited, Tokyo 1991, ISBN 4-7674-2015-6
Poprzednik
Nobunaga Oda
Siogun.jpg Siogun
(Okres Azuchi Momoyama)

15821598
Siogun.jpg Następca
Ieyasu Tokugawa