Highlife

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
Highlife
Pochodzenie [Jazz]], muzyka Akan, muzyka Afryki Zachodniej
Czas i miejsce powstania początek XX wieku, Złote Wybrzeże, brytyjska kolonia w Afryce Zachodniej (dzisiejsza Ghana)
Instrumenty Gitara, instrumenty dęte, wokale
Największa popularność 1930-1980, najpopularniejszy gatunek Ghany w 1960 r.
Gatunki pokrewne Afrobeat, Ibo highlife

Highlife – gatunek muzyczny, który zrodził się na początku XX wieku na terenie dzisiejszej Ghany, która wówczas była jeszcze kolonią Imperium BrytyjskiegoZłotym Wybrzeżem. W latach 20. ghańscy muzycy dokonali połączenia zagranicznych fokstrotów i calypso z rdzennymi rytmami Akan, tworząc highlife'ową hybrydę, która bazuje na akańskich strukturach rytmicznych, ale wykonywana jest na instrumentach zachodnich. Charakterystyczna dla highlife’u jest jazzowa sekcja dęta i rozbudowana sekcja gitar, które zwykle pełnią funkcję wiodąca. Ostatnimi czasy słychać w nim także brzmienia syntezatorów i często znacznie podkręca się tempo[1][2].

Po II wojnie światowej highlife zaczął zdobywać popularność wśród nigeryjskiego ludu Igbo, aż w latach 60. stał się najpopularniejszym gatunkiem muzycznym w kraju[3].

Historia[edytuj | edytuj kod]

W czasach kolonialnych highlife kojarzono z lokalną afrykańską arystokracją. Grywany był wzdłuż wybrzeża przez rozliczne bandy, takie jak Jazz Kings, Cape Coast Sugar Babies, czy Accra Orchestra. Słuchały go „wyższe sfery” (high class), w klubach, w których obowiązywała selekcja gości, i stąd wzięła się nazwa gatunku[4]. Lider orkiestry dancingowej Yebuah Mensah (starszy brat E.T. Mensaha, zwanego Królem Highlife'u), w 1973 roku wspominał Johnowi Collinsowi, brytyjskiemu gitarzyście, który jako dziecko po raz pierwszy zetknął się z muzyką Ghany, iż termin „high life” pojawił się na początku lat dwudziestych: „jako chwytliwa nazwa dla rdzennych melodii, które orkiestrowano i grano w [ekskluzywnych] klubach przez tak wytrawne bandy, jak Jazz Kings, the Cape Coast Sugar Babies, the Sekondi Nanshamang, a potem Accra Orchestra. Zwykli ludzie nazywali to highlifem, obserwując wchodzące do klubów pary, które nie tylko płaciły względnie wysokie kwoty za wstęp – 7s 6d (7 szylingów i sześciopensówka), ale i mogły pozwolić sobie na spełnienie wymogu pełnego wieczorowego stroju, często razem z cylindrem[3].”

Od lat 30. highlife rozprzestrzeniali Ghańczycy, podróżujący w poszukiwaniu pracy do Sierra Leone, Liberii, Nigerii i Gambii przez inne zachodnio-afrykańskie kraje, w których muzyka ta szybko zdobywała popularność.

W latach 40. wyodrębniły się wewnątrz gatunku dwa nurty: highlife dance bandów i highlife bandów gitarowych. Bandy gitarowej odmiany highlife’u popularne były, przynajmniej początkowo, w regionach wiejskich i charakteryzowały je mniejsze składy. Jako że instrumenty strunowe (jak np. seprewa, ghańska harfo-lutnia), były historycznie obecne w regionie, muzycy chętnie sięgali po gitary. Zapożyczony od żeglarzy Kru z Liberii styl ludu Dagomba, posłużył tam do wykreowania charakterystycznej dla highlife’u techniki szarpania strun dwoma palcami[4]. W gitarowym highlifie obecny był też śpiew, bębny i klawesy. Do popularyzacji tego podgatunku znacznie przyczynił się E.K. Nyame i jego Akan Trio, z którym muzyk opublikował za swojego życia ponad 400 nagrań[4].

Dance-bandowy highlife był dla odmiany mocniej zakorzeniony w środowiskach miejskich. W okresie powojennym miejsce dużych orkiestr dancingowych zaczęły zajmować mniejsze, profesjonalne dance bandy, czego przykładem jest sukces wspomnianego już E. T Mensaha i jego Tempos. Po tym, jak obce wojska opuściły wybrzeże, głównymi odbiorcami coraz częściej bywali Ghańczycy i muzyka zaczęła ewoluować w stronę ich upodobań. Sława Mensaha osiągnęła punkt kulminacyjny po tym, jak wystąpił on wspólnie z Louisem Armstrongiem w maju 1956 w Akrze i zyskał przydomek Króla Highlife’u (King of Highlife)[4]. Od lat 50. istotna była też postać King Bruce’a, lidera grupy The Black Beats. Inne z historycznych zespołów to The Red Spots, The Rhythm Aces, The Ramblers i Broadway-Uhuru.

Artyści highlife'u[edytuj | edytuj kod]

Ghana[edytuj | edytuj kod]

* Nana Acheampong
  • Akosua Agyapong
  • Gyedu-Blay Ambolley
  • Charles Amoah
  • Nana Ampadu
  • Ofori Amponsah
  • Kojo Antwi
  • Awurama Badu
  • Kay Benyarko
  • Ben Brako
  • Amandzeba Nat Brew
  • A. B. Crentsil
  • George Darko
  • Amakye Dede
  • Alhaji K. Frimpong
  • Daasebre Gyamena
  • Kakaiku
  • Bisa Kdei
  • Paa Kow
  • Kwabena Kwabena
  • King Bruce
  • Alex Konadu
  • Daddy Lumba
  • C.K. Mann
  • E. T. Mensah
  • Joe Mensah
  • Nakorex
  • Koo Nimo
  • Rex Omar
  • Osibisa
  • Samuel Owusu
  • Ebo Taylor
  • Pat Thomas
  • Paapa Yankson

Nigeria[edytuj | edytuj kod]

* Babá Ken Okulolo
  • Bobby Benson
  • Bright Chimezie
  • Bola Johnson
  • Chief Stephen Osita Osadebe
  • Dr Sir Warrior
  • Fatai Rolling Dollar
  • Fela Kuti
  • Femi Kuti
  • Fela Sowande
  • Flavour N'abania
  • Orlando Owoh
  • Oliver De Coque
  • Oriental Brothers
  • Osita Osadebe
  • Prince Nico Mbarga
  • Rex Lawson
  • Roy Chicago
  • Victor Olaiya
  • Victor Uwaifo
  • Wilberforce Echezona

Przypisy[edytuj | edytuj kod]

  1. Sonny Oti, Highlife music in West Africa : down memory lane--, Lagos, Nigeria: Malthouse Press, 2009, ISBN 978-978-8422-08-2, OCLC 466334189 [dostęp 2020-02-20].
  2. Carole Boyce Davies, Encyclopedia of the African diaspora : origins, experiences, and culture, Santa Barbara, Calif.: ABC-CLIO, 2008, ISBN 978-1-85109-705-0, OCLC 300469076 [dostęp 2020-02-20].
  3. a b Atta Mensah, Gregory F. Barz, Highlife, Oxford Music Online, Oxford University Press, 2001, DOI10.1093/gmo/9781561592630.article.13000 [dostęp 2020-02-20].
  4. a b c d Toyin Falola, Culture and customs of Ghana, Westport, Conn.: Greenwood Press, 2002, ISBN 0-313-01132-X, OCLC 52734130 [dostęp 2020-02-20].