Hiperglikemia
 Pomiar stężenia glukozy | |
| Klasyfikacje | |
| ICD-10 |
R73 |
|---|---|
Hiperglikemia – wzrost stężenia glukozy we krwi powyżej górnej granicy normy, której prawidłowe stężenie na czczo wynosi 3,9–5,5 mmol/l (70–99 mg/dl)[1]. Hiperglikemia stresowa związana z ostrymi stanami chorobowymi jest różnie definiowana, część autorów przyjmuje, że jest to stężenie glukozy przekraczające 200 mg/dl (11,1 mmol/l) bez wcześniejszej cukrzycy[2][3], a inni przyjmują stężenie glukozy przekraczające 140 mg/dl przy hemoglobinie glikowanej <6,5 mmol/l[4][5].
Definicje stanów hiperglikemicznych
[edytuj | edytuj kod]- Stan przedcukrzycowy – jest to stan zwiększonego ryzyka wystąpienia cukrzycy, jest rozpoznawana w przypadku[6]:
- nieprawidłowa glikemia na czczo (ang. impaired fasting glucose, IFG) – jest to glikemia na czczo w przedziale 5,6–6,9 mmol/l (100–125 mg/dl),
- nieprawidłowa tolerancja glukozy (ang. impaired glucose toleration, IGT) – jest to glikemia w przedziale 7,8–11,0 mmol/l (140–199 mg/dl) w 120 minucie testu doustnego obciążenia glukozą.
- Cukrzyca – rozpoznawana w następujących sytuacjach[6]:
- przygodna glikemia ≥11,1 mmol/l (200 mg/dl) z typowymi objawami cukrzycy (wzmożone pragnienie, wielomocz, osłabienie),
- dwukrotnie glikemia na czczo ≥7,0 mmol/l (≥126 mg/dl) w osobnych pomiarach z różnych dni,
- glikemia ≥11,1 mmol/l (200 mg/dl) w 120 minucie testu doustnego obciążenia glukozą.
Preferuje się oznaczenie glikemii w osoczu krwi żylnej. Badanie wykonuje się po 8-14 godzin od ostatniego posiłku. Diagnostyki stanów hiperglikemicznych nie należy przeprowadzać w stanach ostrej fazy choroby, szczególnie w związku z sepsą, ostrym zespołem wieńcowym, udarem mózgu, poważnym urazem, operacją oraz głodzeniem[7].
Przyczyny hiperglikemi
[edytuj | edytuj kod]Cukrzyca
[edytuj | edytuj kod]
Cukrzyca jest to grupa chorób metabolicznych o zróżnicowanej etiologii charakteryzująca się przewlekłą hiperglikemią wynikającą z zaburzenia wydzielania insuliny[8].
Ostre choroby (hiperglikemia stresowa)
[edytuj | edytuj kod]W niektórych ciężkich i ostrych stanach dochodzi do odpowiedzi neurohormonalnej w której biorą udział katecholaminy, kortyzol, glukagon, hormon wzrostu. Dochodzi do nasilenia glukoneogenezy, glikogenolizy i rozwoju przejściowej insulinooporności w wyniku działania antagonistycznych substancji do insuliny i spadku odpowiedzi organizmu na jej działanie i w konsekwencji do rozwoju hiperglikemii[9][10]. Kaskada mediatorów zapalnych, w tym TNF-α, IL-1, IL-6 nasilają oporność tkanek na działanie insuliny[11]. W przypadku wcześniej istniejącej cukrzycy dalsze nasilenie insulinooporności może nasilać cukrzycę[11].
Hiperglikemia stresowa jest związana z sepsą, ostrymi zespołami wieńcowymi i interwencjami kardiochirurgicznymi udarem mózgu i innymi poważnymi ostrymi chorobami[4][12]. Towarzyszy ona około 15-30% krytycznie chorym[4]. Hiperglikemia stresowa pogarsza rokowanie chorych na ostre zespoły wieńcowe[13] i udar[14].
Klasyfikacja ICD10
[edytuj | edytuj kod]| kod ICD10 | nazwa choroby |
|---|---|
| ICD-10: R73 | Podwyższone stężenie glukozy we krwi |
| ICD-10: R73.9 | Hiperglikemia, nieokreślona |
Zobacz też
[edytuj | edytuj kod]Przypisy
[edytuj | edytuj kod]- ↑ Zalecenia kliniczne dotyczące postępowania u chorych na cukrzycę 2019. Stanowisko Polskiego Towarzystwa Diabetologicznego.. cukrzyca.info.pl. [zarchiwizowane z tego adresu (2019-11-09)]. Via Medica, ISSN 2451-0971
- ↑ Ronco, Bellomo i Kellum 2009 ↓, s. 714.
- ↑ Roux, Levine i Kofke 2013 ↓, s. 121.
- ↑ a b c Marina Verçoza Viana, Rafael Barberena Moraes, Amanda Rodrigues Fabbrin, Manoella Freitas Santos, Fernando Gerchman, Assessment and treatment of hyperglycemia in critically ill patients, „Rev Bras Ter Intensiva”, 26 (1), 2014, s. 71-6, DOI: 10.5935/0103-507x.20140011, PMID: 24770692, PMCID: PMC4031893.
- ↑ FG. Smith, AM. Sheehy, JL. Vincent, DB. Coursin. Critical illness-induced dysglycaemia: diabetes and beyond. „Crit Care”. 14 (6), s. 327, 2010. DOI: 10.1186/cc9266. PMID: 21067560. PMCID: PMC3220014.
- ↑ a b Szczeklik i Gajewski 2014 ↓, s. 1364.
- ↑ Szczeklik i Gajewski 2014 ↓, s. 1364-1365.
- ↑ Szczeklik i Gajewski 2014 ↓, s. 1359.
- ↑ Marik 2014 ↓, s. 155.
- ↑ Banerjee 2014 ↓, s. 7-8.
- ↑ a b Banerjee 2014 ↓, s. 8.
- ↑ P. Rattanataweeboon, W. Vilaichone, S. Vannasaeng. Stress hyperglycemia in patients with sepsis. „J Med Assoc Thai”. 92 Suppl 2, s. S88-94, Mar 2009. PMID: 19562991.
- ↑ SE. Capes, D. Hunt, K. Malmberg, HC. Gerstein. Stress hyperglycaemia and increased risk of death after myocardial infarction in patients with and without diabetes: a systematic overview. „Lancet”. 355 (9206), s. 773-8, Mar 2000. DOI: 10.1016/S0140-6736(99)08415-9. PMID: 10711923.
- ↑ Sarah E. Capes, Dereck Hunt, Klas Malmberg, Parbeen Pathak, Hertzel C. Gerstein, Stress hyperglycemia and prognosis of stroke in nondiabetic and diabetic patients: a systematic overview, „Stroke”, 32 (10), 2001, s. 2426-32, DOI: 10.1161/hs1001.096194, PMID: 11588337.
Bibliografia
[edytuj | edytuj kod]- Andrzej Szczeklik, Piotr Gajewski: Interna Szczeklika 2014. Kraków: Medycyna Praktyczna, 2014. ISBN 978-83-7430-405-4.
- Samar Banerjee: Critical Issues and Diabetes - ECAB. Elsevier Health Sciences, 2014. ISBN 978-81-312-3924-7.
- Paul Ellis Marik: Evidence-Based Critical Care. Springer, 2014. ISBN 978-3-319-11020-2.
- Peter D. Roux, Joshua Levine, W. Andrew Kofke: Monitoring in Neurocritical Care. Elsevier Health Sciences, 2013. ISBN 978-1-4557-2753-7.
- Claudio Ronco, Rinaldo Bellomo, John A. Kellum: Critical Care Nephrology. Elsevier Health Sciences, 2009. ISBN 978-1-4160-4252-5.
